Οι σπόροι του σουσαμιού, προστατεύονται από ένα περίβλημα, που δεν ανοίγει εντελώς, παρά μόνον αν οι σπόροι είναι εντελώς ώριμοι. Ο χρόνος ωρίμανσης ποικίλλει. Για το λόγο αυτό, οι αγρότες κόβουν τα φυτά με το χέρι και να τα τοποθετούν μαζί σε όρθια θέση για να προκαλέσουν ωρίμανση σε σύντομο διάστημα. Οι σπόροι ανακινούνται σε ένα πανί μόνον μετά το άνοιγμα κάθε κάψας. Επειδή αυτή η χειρωνακτική εργασία είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί στις βιομηχανοποιημένες αγροτικές περιοχές του δυτικού κόσμου, σπάνια θα βρούμε σουσάμι να καλλιεργείται στη δύση.
Ανάλογα με τον τρόπο εξαγωγής του σησαμελαίου διαμορφώνονται και οι ποικιλίες του, και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του. Το ψυχρής έκθλιψης σησαμέλαιο έχει ανοιχτό κίτρινο χρώμα, ενώ το ινδικό σησαμέλαιο είναι χρυσό. Τα σησαμέλαια , της Ανατολικής Ασίας έχουν συνήθως σκούρο καφέ χρώμα, γιατί προέρχονται από καψαλισμένο/ψημένο σουσάμι. Το σησαμέλαιο ψυχρής έκθλιψης έχει μια διαφορετική γεύση, δεδομένου ότι παράγεται απευθείας από την πρώτη ύλη και όχι από ψημένους σπόρους.
Το σησαμέλαιο είναι πλούσιο σε λιπαρά οξέα. Το παλμιτικό, το παλμιτελαϊκό, το στεατικό, το ελαϊκό, το λινελαϊκό, το λινολενικό και το εικοσανοϊκό είναι μερικά από τα λιπαρά οξέα που περιέχονται σε αφθονία στο σησαμέλαιο, ενώ η διατροφική του σύσταση ανά 100gr περιλαμβάνει ενέργεια 884 kcal, υδατάνθρακες 0gr, λιπαρά 100gr εκ των οποίων κορεσμένα 14,2gr, μονοακόρεστα 39,7gr και πολυακόρεστα 41,70gr, πρωτεΐνες 0gr, βιταμίνη C 0gr, βιταμίνη Ε 1,4mg και βιταμίνη Κ 13,6μgr. Περιέχει τις φυσικές λιγνάνες σεσαμίνη και σεσαμινόλη που σε συνδυασμό με την βιταμίνη Ε (υπό την μορφή γ-τοκοφερόλης) παρέχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και εξουδετερώνουν τις αζωτούχες ελεύθερες ρίζες. Επίσης οι λιγνάνες αυτές συμβάλλουν στην αναστολή της σύνθεσης και στην μείωση της LDL χοληστερόλης, διατηρώντας σε καλή υγεία το καρδιαγγειακό σύστημα. Παράλληλα προκαλούν διαστολή και ελαστικότητα στις αρτηρίες διευκολύνοντας την κυκλοφορία του αίματος και βοηθώντας με αυτόν τον τρόπο στην διατήρηση χαμηλής αρτηριακής πίεσης, σε συνδυασμό με την ύπαρξη των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων. Μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι η κατανάλωση σησαμελαίου σχετίζεται με την διατήρηση χαμηλών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα και επηρεάζει ευεργετικά την γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη στους διαβητικούς.
Οι λιγνάνες σεσαμίνη και σεσαμινόλη το προστατεύουν από το να οξειδώνεται γρήγορα. Έτσι το σησαμέλαιο είναι ιδανικό για την μαγειρική.