*Του Γ Επιτροπάκη
Με τον όρο δερματικές αλλεργίες, αναφερόμαστε στην εκδήλωση αλλεργικών συμπτωμάτων από το δέρμα, το οποίο αποτελεί μάλλον το πιο συχνό όργανο εμφάνισης αλλεργίας.
Ως «αλλεργία» ορίζεται κάθε ανώμαλη αντίδραση του οργανισμού σε ουσίες οι οποίες υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι αβλαβείς.
Οι ουσίες αυτές μπορεί να εισέλθουν στο σώμα με την εισπνοή και την κατάποση ή να έρθουν σε επαφή με το δέρμα και ονομάζονται «αλλεργιογόνα». Τα αλλεργιογόνα που εισέρχονται στον οργανισμό εντοπίζονται από το αμυντικό (ανοσοποιητικό) σύστημα.
Το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει ένα συγκεκριμένο αντίσωμα που σχετίζεται με τις αλλεργίες, γνωστό ως ανοσοσφαιρίνη Ε (IgE). Πρακτικά, οποιαδήποτε αλλεργία (με εξαίρεση ίσως την αναπνευστική αλλεργία) μπορεί να εκδηλωθεί είτε αποκλειστικά ως δερματική αλλεργία είτε με συνδυασμό συμπτωμάτων από το δέρμα και από άλλα όργανα.
Έτσι, η αλλεργία σε τροφές, σε φάρμακα ή σε νυγμό (τσίμπημα) μέλισσας ή σφήκας μπορεί να εμφανιστεί είτε ως μεμονωμένη δερματική αλλεργία, είτε ως συνδυασμός δερματικής αλλεργίας και συμπτωμάτων από άλλα όργανα, όπως το αναπνευστικό, το πεπτικό και το κυκλοφορικό σύστημα (δηλαδή την πίεση του αίματος). Στην περίπτωση μάλιστα που η δερματική αλλεργία συνδυάζεται με ταυτόχρονα συμπτώματα και από άλλα όργανα, τότε η πάθηση ονομάζεται συστηματική αναφυλακτική αντίδραση(Αναφυλαξία).
- Οι αλλεργίες υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής του ανθρώπου.
- Το 22% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από κάποιο είδος αλλεργίας. - Οι αλλεργίες προκαλούν τον θάνατο 180.000 ανθρώπων κάθε χρόνο, παγκοσμίως.
-Ένας στους τρεις ανθρώπους εκδηλώνει κάποια αλλεργία σε μία δεδομένη στιγμή της ζωής του.
-Ένα στα έξι παιδιά εμφανίζει δερματικές ασθένειες που σχετίζονται με την αλλεργία, ιδιαίτερα έκζεμα.
-Ένας στους 20 ανθρώπους εμφανίζει το οιδηματώδες εξάνθημα που προκαλεί κνησμό και είναι γνωστό ως κνίδωση.
-Το 10% του πληθυσμού παρουσιάζει έντονη τοπική αντίδραση στον νυγμό υμενοπτέρων.
Δερματικές αλλεργίες αποκλειστικά από το δέρμα είναι:η Κνίδωση(που ενίοτε συνοδεύεται από αγγειοοίδημα), η Ατοπική Δερματίτιδα(Εκζεμα), η Αλλεργική Δερματίτιδα εξ επαφής και το Αγγειοοίδημα χωρίς Κνίδωση. Ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα):
Είναι η πιο κοινή κατάσταση του δέρματος, ειδικά στα παιδιά. Επηρεάζει 1 στα 5 νήπια, και 1 στους 50 ενήλικες. Πιστεύεται ότι οφείλεται σε λύση της φραγής του δέρματος, η οποία προκαλεί ξηρότητα και το δέρμα γίνεται πιο επιρρεπή σε ερεθιστικούς και φλεγμονώδεις παράγοντες του περιβάλλοντος. Επίσης, άτομα με έκζεμα, έχουν τροφική ευαισθησία που μπορεί να κάνει το έκζεμα χειρότερο. Έκζεμα συνδέεται συχνά με άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα, τροφική αλλεργία. Αυτή η σειρά της εξέλιξης ονομάζεται ατοπική πορεία.
Αλλεργική δερματίτιδα εξ΄επαφής: Συμβαίνει όταν το δέρμα μας έρχεται σε άμεση επαφή με το αλλεργιογόνο. Για παράδειγμα, αν υπάρχει αλλεργία στο νικέλιο, όταν το δέρμα έρχεται σε επαφή με το κόσμημα το οποίο μπορεί να περιέχει έστω και μικρή ποσότητα νικελίου, θα αναπτυχθεί ερυθρότητα, κνησμός, οίδημα στο σημείο της επαφής.
Κνίδωση Δημιουργείται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα απελευθερώνει ισταμίνη. Συνέπεια αυτού είναι η εντοπισμένη αγγειοδιαστολή και αύξηση της διαπερατότητας των μετατριχοειδικών φλεβιδίων με πρόκληση οιδήματος. Υπάρχουν 2 είδη κνίδωσης, οξεία και χρόνια. Η οξεία προκαλείται μετά την κατανάλωση ενός συγκεκριμένου τροφίμου ή μετά από επαφή με κάποιο παράγοντα. Μπορεί επίσης να προκληθεί από μη αλλεργικό αίτιο, όπως η θερμότητα, άσκηση, φάρμακα, τσιμπήματα εντόμων. Η χρόνια κνίδωση σπάνια οφείλεται σε συγκεκριμένους παράγοντες και συνήθως οι αλλεργικές δοκιμασίες δεν βοηθούν. Διαρκεί για μήνες ή και χρόνια. Αν και συχνά η κνίδωση επηρεάζει την καθημερινότητα του ασθενούς, σε καμία περίπτωση δεν είναι μεταδοτική.
Αγγειοοίδημα Είναι το οίδημα στα βαθιά στρώματα του δέρματος. Συχνά παρατηρείται μαζί με την κνίδωση. Εμφανίζεται σε μαλακούς ιστούς όπως τα βλέφαρα, στόμα, γεννητικά όργανα.
ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η διερεύνηση των αλλεργικών παθήσεων του Δέρματος πρέπει να ξεκινάει πάντα με την κλινική εξέταση. Η διάγνωση ξεκινάει με το ιατρικό ιστορικό , τη πλήρη φυσική εξέταση και κατόπιν εργαστηριακές εξετάσεις για να απαλειφθούν άλλες παθήσεις που δεν σχετίζονται με τις αλλεργίες. Επίσης είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε το οικογενειακό ιστορικό του ατόμου, το οποίο θα μας αποκαλύψει αν έχει προδιάθεση για μία ή περισσότερες παθήσεις που προκαλούνται από αλλεργίες που εμφανίζονται σε οικογένειες ”επιρρεπείς” σε αλλεργίες. Αφού γίνουν όλα τα παραπάνω μπορούμε να προχωρήσουμε στον εργαστηριακό έλεγχο, ο οποίος περιλαμβάνει κυρίως εξετάσεις αίματος και δερματικές εξετάσεις.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ για τις Δερματικές αλλεργίες: Αντιισταμινικά,Κορτικοστεροειδή,Ενυδατικά
ΤΟ πιο σημαντικό βήμα στη θεραπεία μιας αλλεργίας είναι ο εντοπισμός του αλλεργιογόνου που προκαλεί τα συμπτώματα και η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποφυγή της επαφής με αυτό.
*ΕΠΙΤΡΟΠΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ -ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΔΑΕ- Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΛΕΔΕ- Ελληνικής Εταιρείας ΔΕΡΜΑΤΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΕΔΧ-Ελληνικής Εταιρείας ΔΕΡΜΑΤΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ