Γράφει ο ΩΡΛ Νίκος Συλλιγαρδάκης
Για τον λόγο αυτό συχνά είναι απαραίτητη κατά τη διάρκεια της κύησης η επίσκεψη της γυναίκας στον ωτορινολαρυγγολόγο, καθώς οι μεγάλες αλλαγές στο σώμα της είναι δυνατόν να επηρεάσουν το κεφάλι και τον τράχηλο, κάνοντας πιθανή την εμφάνιση διαφόρων παθήσεων.
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων τα συμπτώματα είναι ήπια και η αντιμετώπιση απλή, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις όπου μια επίσκεψη σε ωτορινολαρυγγολόγο κρίνεται απαραίτητη. Το σημαντικότερο είναι η σωστή ενημέρωση της αγχωμένης εγκύου (και του επίσης αγχωμένου οικογενειακού της περιβάλλοντος) καθώς και η κατάλληλη συμβουλευτική και θεραπευτική προσέγγιση.
Προβλήματα από το αυτί
Κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης εμφανίζονται περίπου στο 25% των εγκύων, και σχετίζονται κυρίως με τις ορμονολογικές αλλαγές και συνήθως εξαφανίζονται μετά τον τοκετό.
Εξωτερική ωτίτιδα: ταλαιπωρεί περίπου το 10% των εγκύων και η θεραπεία δεν διαφέρει από τις μη εγκύους, με προσοχή πάντα για το είδος και τη διάρκεια της.
Εκκριτική ωτίτιδα και δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας: είναι επίσης πολύ συχνή και σχετίζεται με τη ρινίτιδα της κύησης και την κατακράτηση υγρών. Οι ρινοπλύσεις με φυσιολογικό ορό και η περιορισμένη χρήση σπρέι και αντιβιοτικών δίνουν τη λύση. Η δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας παρουσιάζεται σε ποσοστό 5 - 30% των εγκύων και ποικίλλει όσον αφορά στη συμπτωματολογία της. Μπορεί να εμφανιστεί ως απόφραξη της ευσταχιανής, αλλά και ως μόνιμα ανοικτή ευσταχιανή σάλπιγγα. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μετά το πρώτο τρίμηνο. Οι γυναίκες με απόφραξη της ευσταχιανής σάλπιγγας έχουν αίσθημα πλήρωσης στο αφτί, ενώ γίνονται ακουστοί διάφοροι ήχοι από την παροδική είσοδο αέρα στο μέσο αφτί. Η απόφραξη οφείλεται στο οίδημα των βλεννογόνων και στην κατακράτηση των υγρών. Στις σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει και εκκριτική ωτίτιδα με τη συλλογή ορώδους υγρού στο μέσο αφτί. Στις περιπτώσεις όπου μια απόφραξη είναι ενοχλητική, η υγρασία και ο συχνός χειρισμός Valsalva προκαλούν ανακούφιση.
Ωτοσκλήρυνση: είναι μια οστική δυσκρασία και αιτία βαρηκοΐας σε νέα άτομα, η οποία λόγω της αύξησης των οιστρογόνων εμφανίζει επιδείνωση της ακοής στην κύηση αλλά και στη λοχεία. Η αντιμετώπιση της είναι συντηρητική και πιθανόν χειρουργική μετά τον τοκετό.
Εμβοές (βουητά): είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα στην κύηση καθώς 1 στις 4 εγκύους θα τις εμφανίσει, η αντιμετώπιση τους είναι συντηρητική και οφείλουμε να καθησυχάσουμε τις μέλλουσες μαμάδες μια και τις περισσότερες φορές το σύμπτωμα υποχωρεί μετά τον τοκετό.
Αιφνίδια βαρηκοία: Σπάνια αλλά συνήθως συνδυάζεται με τοξαιμία. Τα οιστρογόνα αυξάνουν την υπερπηκτικότητα και την αγγειακή απόφραξη της μικροκυκλοφορίας του εσωτερικού του αυτιού. Επίσης, πρέπει να αποκλειστούν τα ιογενή αίτια. Η θεραπεία της τοξαιμίας είναι αρκετή και δεν είναι απαραίτητη η αντιπηκτική αγωγή. Τα κορτικοστεροειδή μπορεί να χορηγούνται στο τρίτο τρίμηνο
Ίλιγγος: Η νόσος του Meniere μπορεί να παρατηρηθεί λόγω κατακράτησης υγρών. Πιθανώς τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη επιδεινώνουν επίσης τα συμπτώματα. Τα διουρητικά και οι ισταμίνες αποφεύγονται επειδή προκαλούν υπόταση, υποογκαιμία και μειώνουν την καρδιακή παροχή.
Παράλυση του Bell: Εμφανίζεται συνήθως κατά τη διάρκεια του τρίτου τριμήνου ή νωρίς μετά τον τοκετό. Η πιθανή αιτιολογία θεωρείται ότι οφείλεται στο περινεφρικό οίδημα και στη μηχανική συμπίεση, σε ιό (ιός απλού έρπητα, HSV) και στην επακόλουθη απομυελίνωση.
Προβλήματα από την μύτη
Στην κύηση είναι πολύ συχνές, ταλαιπωρούν περίπου το 20-30% των γυναικών.
Ρινίτιδα της κύησης: Συναντάται στο 5 - 32% των εγκύων, εμφανίζεται προς το τέλος του πρώτου τριμήνου, ενώ μπορεί να επιμένει μέχρι και τον τοκετό. Αυτό συμβαίνει λόγω της γενικευμένης κατακράτησης υγρών στην κύηση και της δράσης των οιστρογόνων.
Λόγω του αυξημένου όγκου αίματος στις γυναίκες, υπάρχει διόγκωση στις ρινικές κόγχες με αποτέλεσμα έντονη ρινική συμφόρηση, υδαρείς εκκρίσεις αλλά και έντονο ροχαλητό, τα συμπτώματα όμως υποχωρούν λίγες εβδομάδες μετά τον τοκετό.
Αλλεργική ρινίτιδα: (προϋπάρχουσα που επιδεινώνεται ή πρωτοεμφανιζόμενη),
Φαρμακευτική ρινίτιδα από κατάχρηση αποσυμφορητικών σπρέι (Otrivin, Ronal κλπ) και σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγεί σε βακτηριακή ρινοκολπίτιδα (ιγμορίτιδα).
Επίσταξη ή ρινορραγία: είναι κάτι κοινό και οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Κύριος παράγοντας είναι η αυξημένη αγγειοβρίθεια του ρινικού βλεννογόνου, του οποίου οι μικροτραυματισμοί οδηγούν εύκολα σε ρινορραγία. Η γενικευμένη αυτή αύξηση του αγγειακού ιστού οδηγεί επίσης στην ανάπτυξη βλαβών όπως π.χ. κοκκιώματα άνω και κάτω γνάθου, αιμαγγειώματα ρινός κλπ. Οι αγγειακοί αυτοί σχηματισμοί τυπικά εμφανίζονται στη στοματική και στις ρινικές κοιλότητες κατά τους πρώτους μήνες της κύησης και εξαφανίζονται αμέσως μετά τον τοκετό ή τη διακοπή της κύησηςΗ θεραπεία συνίσταται κυρίως στις ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ή υπέρτονο ορό, στην κατάκλιση με 2 μαξιλάρια αλλά και στην ήπια άσκηση. Σε συγκεκριμένες μόνο περιπτώσεις χορηγούνται αντιβιοτικά και ρινικά σπρέι.
Αποφρακτική άπνοια κατά τον ύπνο: Είναι χαμηλότερη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης καθώς η προγεστερόνη είναι καλό διεγερτικό. Ο ύπνος στο πλάι βοηθά στην ανακούφιση της αναπνοής. Εάν υπάρχει προοδευτική υποξία μέχρι την εγρήγορση, αυτό μπορεί να προκαλέσει κακή εμβρυϊκή ανάπτυξη, αρρυθμία του εμβρύου, υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και διαταραχές προσωπικότητας. Η θεραπεία συνίσταται στην παροχή CPAP.
Αυξημένη σιελόρροια, οι αλλαγές στα ούλα, η φαρυγγίτιδα και λαρυγγίτιδα της κύησης.
Granuloma gravidarum (όγκος εγκυμοσύνης) είναι ένα πυογόνο κοκκίωμα που αναπτύσσεται στα ούλα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Αυτή η καλοήθης υπερπλαστική αλλοίωση του στοματικού βλεννογόνου εμφανίζεται σε ποσοστό έως 5% των κυήσεων. Αυτή η ταχέως αναπτυσσόμενη βλάβη είναι συνήθως μια ανώδυνη άμισχη ή μισχωτή μάζα, ποικίλης διαμέτρου.
Σε μερικές περιπτώσεις παρατηρείται ξαφνική αιμορραγία ή αιμορραγία μετά το βούρτσισμα. Αυτοί οι όγκοι στην άνω γνάθο είναι πιο συχνοί από την κάτω γνάθο. Αν και λιγότερο συχνή, αυτή η βλάβη μπορεί να εμφανιστεί στη γλώσσα
Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Η Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο, εμφανίζεται στο 30% με 50% του συνόλου των κυήσεων και είναι συχνότερη το τελευταίο τρίμηνο, Αυτό συμβαίνει με δύο μηχανισμούς. Πρώτον, με τη χαλάρωση του κατώτερου σφιγκτήρα του οισοφάγου, που οφείλεται στη δράση των οιστρογόνων και της προγεστερόνης σε αυτόν. Δεύτερον, με την αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση λόγω της αυξημένης σε μέγεθος μήτρας. Το κύριο σύμπτωμα είναι ο οπισθοστερνικός καύσος. Παρουσιάζεται όμως και άτυπα, με λαρυγγίτιδα (βράγχος φωνής) και φαρυγγίτιδα (φαρυγγοδυνία) από ερεθισμό του βλεννογόνου στις περιοχές αυτές από τα γαστρικά υγρά. Η θεραπεία αφορά κυρίως σε αλλαγές στον τρόπο ζωής (δίαιτα, αποφυγή κατάκλισης μέχρι και ένα τρίωρο μετά το γεύμα, ανύψωση του κρεβατιού κλπ).
Διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα:
Εμφανίζεται σε ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 50%, είναι μια φυσιολογική υπερπλασία και απαιτεί απλή παρακολούθηση εκτός κι αν υπάρχουν ύποπτα σημεία κακοήθειας.
Συμπερασματικά, οι πολλές αλλαγές στο σώμα της γυναίκας κατά την κύηση μπορεί να οδηγήσουν σε πληθώρα καταστάσεων από πολλά συστήματα. Η έγκυος γυναίκα έχει κάποιες ιδιαιτερότητες όταν νοσεί. Είναι αγχωμένη, φοβισμένη, μεγαλοποιεί τους κινδύνους και είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική σε θεραπείες. Συνοδεύεται από έναν επίσης αγχωμένο σύζυγο, επομένως χρειάζονται καθησυχασμός και ήρεμη προσέγγιση. Δεν πρέπει ποτέ όμως να ξεχνάμε ότι η εγκυμοσύνη είναι μια φυσιολογική κατάσταση και οι θεράποντες ιατροί οφείλουμε να ενημερώνουμε σωστά την έγκυο και τον περίγυρο τους και να επεμβαίνουμε θεραπευτικά μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο και με γνώμονα πάντα το καλύτερο για τη μέλλουσα μητέρα και το έμβρυο.