ΚΡΗΤΗ
Γ. Γαρίνης: «Σήμερα γνωρίζουμε ότι η γήρανση δεν είναι μια «μοίρα γραμμένη»»
Ο καθηγητής Γενετικής μιλά στο Cretalive εν όψει της δεύτερης εκδήλωσης του «Σημείου Επαφής» του ΙΤΕ.
«Το μέλλον που οραματιζόμαστε είναι μια ζωή, όπου η υγεία παρατείνεται, οι ασθένειες εμφανίζονται πολύ αργότερα και τα χρόνια που ζούμε είναι γεμάτα ενέργεια και ποιότητα», αναφέρει στο Cretalive ο Γιώργος Γαρίνης, καθηγητής Γενετικής του τμήματος Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και συνεργαζόμενο μέλος ΔΕΠ στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
Ο καθηγητής μιλά στο Cretalive εν όψει της εκδήλωσης με οργανώνει το ΙΤΕ με τίτλο «Και ζήσαν αυτοί καλά: ηλικία και ευ ζειν», όπου θα συνομιλήσει με τη συγγραφέα, Σοφία Μαντουβάλου.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου 2025, ώρα 20:00, στο Κέντρο Επιστήμης και Πολιτισμού ΙΤΕ, Αβέρωφ & Ζωγράφου, στο Ηράκλειο.
Η συζήτηση είναι ανοιχτή στο κοινό και συντονίζεται από την Ανθή Στρατάκη.
Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Εδώ και χρόνια οι επιστήμονες και στο ΙΜΒΒ, αφοσιώνονται σε αυτό που ονομάζουμε «υγιή γήρανση». Πόσο κοντά είμαστε στην επίτευξη του στόχου και ποιος είναι ο στόχος: να μένουμε υγιείς ως το τέλος ή να επιμηκύνουμε το προσδόκιμο ζωής;
«Δεν έχει αξία να ζούμε περισσότερα χρόνια αν αυτά είναι γεμάτα ασθένειες και περιορισμούς. Ο πραγματικός στόχος είναι η ποιότητα: να μένουμε υγιείς, δραστήριοι και αυτόνομοι μέχρι το τέλος. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η γήρανση δεν είναι μια «μοίρα γραμμένη»• ρυθμίζεται από συγκεκριμένους μηχανισμούς που ήδη αρχίζουμε να αποκρυπτογραφούμε. Έχουμε προχωρήσει πολύ, αλλά χρειάζεται ακόμη δρόμος για να μετατρέψουμε τη γνώση σε θεραπείες. Το μέλλον που οραματιζόμαστε είναι μια ζωή, όπου η υγεία παρατείνεται, οι ασθένειες εμφανίζονται πολύ αργότερα και τα χρόνια που ζούμε είναι γεμάτα ενέργεια και ποιότητα.»
Έχετε και ο ίδιος τονίσει τη σημασία που έχει ένας υγιεινός τρόπος ζωής. Θα μπορεί στο μέλλον ένα χάπι να διορθώσει ό,τι εμείς κάνουμε λάθος; Τι να περιμένουμε ως αποτέλεσμα της δουλειάς των επιστημόνων;
«Το πιο δυνατό «φάρμακο» υπάρχει ήδη: λέγεται ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, αποφυγή καπνίσματος. Σήμερα, δεν υπάρχει χάπι που θα σβήσει τις κακές μας συνήθειες. Αυτό που κάνει η επιστήμη είναι να ψάχνει τρόπους να ενισχύσει τις φυσικές άμυνες του σώματος. Στο ορατό μέλλον ίσως έχουμε θεραπείες που «επισκευάζουν» το DNA, μειώνουν τη φλεγμονή χωρίς βαριά φάρμακα ή αναζωογονούν τα κύτταρα. Αυτές οι λύσεις θα είναι σύμμαχοι, όχι υποκατάστατο ενός υγιεινού τρόπου ζωής.»
Με ποιον τρόπο προσπαθείτε στο δικό σας εργαστήριο να συμβάλλετε σε αυτή την προσπάθεια;
«Στο δικό μας εργαστήριο κοιτάμε τη «καρδιά» του προβλήματος: το DNA. Μελετάμε πώς φθείρεται με τον χρόνο και πώς τα κύτταρα προσπαθούν να το επιδιορθώσουν. Θέλουμε να καταλάβουμε πώς αυτή η φθορά πυροδοτεί ασθένειες, όπως η χρόνια φλεγμονή και η νευροεκφύλιση. Και το πιο σημαντικό: να μετατρέψουμε αυτή τη γνώση σε νέες θεραπευτικές στρατηγικές που θα προστατεύουν την υγεία σε βάθος χρόνου.»
Συχνά, οι επιστήμονες συναντούν κάποιες αντιδράσεις στο έργο τους, ειδικά όταν ορισμένοι ακούν λέξεις, όπως είναι η «γενετική». Υπάρχουν προβληματισμοί ως προς το ποιο σημείο μπορεί να επέμβει η επιστήμη στη φύση;
«Η λέξη «γενετική» συχνά ξυπνά φόβους ή παρεξηγήσεις, αλλά στην πραγματικότητα μιλάμε για μια επιστήμη που έχει σώσει και συνεχίζει να σώζει ζωές. Από τη διάγνωση κληρονομικών νοσημάτων μέχρι την ανάπτυξη στοχευμένων θεραπειών, η γενετική είναι ήδη μέρος της καθημερινής ιατρικής. Φυσικά, κάθε τεχνολογία φέρνει και ερωτήματα: πού σταματά η θεραπεία και πού αρχίζει η παρέμβαση στη φύση; Εκεί χρειάζεται δημόσιος διάλογος, ισχυρό ηθικό πλαίσιο και αυστηροί κανόνες. Η δική μας ευθύνη ως επιστήμονες είναι να προχωράμε με διαφάνεια και να εξηγούμε με σαφήνεια στην κοινωνία τι κάνουμε και γιατί. Μόνο έτσι η πρόοδος μπορεί να είναι πραγματικά προς όφελος όλων.»
Πρόσφατα είδαμε ερευνητές να αντιδρούν στον τρόπο αξιολόγησης κάποιων προγραμμάτων. Ποια είναι η γνώμη σας, δεδομένου και του γεγονότος ότι «τρέχουν» ERA Chair υπό την εποπτεία σας;
«Ναι, αντέδρασα κι εγώ. Η αξιολόγηση είναι απαραίτητη, αλλά πρέπει να γίνεται σωστά. Όταν επενδύεις χρόνια δουλειάς σε μια πρόταση και αυτή κρίνεται πρόχειρα ή από μη κατάλληλους αξιολογητές, είναι αποκαρδιωτικό. Χρειάζεται μια διαδικασία δίκαιη, αντικειμενική, που να στηρίζει –όχι να αποθαρρύνει– την επιστημονική κοινότητα. Χαίρομαι που ο ίδιος ο Πρωθυπουργός έθεσε πρόσφατα στο Bio3 Forum την ανάγκη ενοποίησης του ερευνητικού χώρου και ενός μόνιμου κονδυλίου για την έρευνα στον προϋπολογισμό. Αν αυτό γίνει πράξη, θα δώσει στους ερευνητές την ορατότητα και τη σταθερότητα που χρειάζονται. Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό• το στοίχημα είναι να του προσφέρουμε θεσμούς και πόρους αντάξιους των ικανοτήτων του.»
ERA Chairs: Από το όραμα του brain gain στην απειλή του brain re-drain!
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο
