ΚΡΗΤΗ
ERA Chairs: Από το όραμα του brain gain στην απειλή του brain re-drain!
Η χώρα μας δεν προκηρύσσει νέες θέσεις ερευνητών με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν να χαθούν πολύτιμες χρηματοδοτήσεις.
Ήταν Νοέμβριος του 2022 όταν ανακοινώθηκε πως ο Δρ. Αλέξανδρος Σταματάκης έρχεται από τη Γερμανία στην Κρήτη μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος ERA Chair με χρηματοδότηση 2,4 εκ ευρώ για 5 χρόνια. Στόχος; Να εγκατασταθεί μία ομάδα επιστημόνων που θα παράξουν καινοτόμα έρευνα και μακροπρόθεσμα να δημιουργηθούν συνθήκες ώστε το περιβόητο braingain να γίνει πράξη για τη χώρα μας.
Ωστόσο, 3 χρόνια το Υπουργείο Ανάπτυξης ακόμα δεν έχει προκηρύξει- ως όφειλε-μόνιμη θέση ερευνητή, κάτι που αποτελεί υποχρέωση για τη χώρα μας, προκειμένου να μη χαθεί η χρηματοδότηση των έργων.
Η περίπτωση του Δρ. Αλέξανδρου Σταματάκη δεν είναι η μοναδική, το ίδιο ισχύει για όλα τα αντίστοιχα προγράμματα που τρέχουν στη χώρα μας. Να πούμε, ωστόσο, πως το πρόβλημα δεν «αγγίζει» τόσο τα Πανεπιστήμια, που οι θέσεις προκηρύσσονται από το Υπουργείο Παιδείας, στην ουσία μέσα από τις συνταξιοδοτήσεις των καθηγητών. Ωστόσο, αποτελεί μεγάλο «αγκάθι» για τα ερευνητικά κέντρα. Μάλιστα, τον Δεκέμβριο του 2024 είχε σταλεί επιστολή στην τότε πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης με θέμα το αίτημα άμεσης δημιουργίας οργανικών θέσεων για την κάλυψη των αναγκών του προγράμματος εδρών ERA.
Δρ. Αλέξανδρος Σταματάκης: Το brain gain, το κρητικό παν-γονιδίωμα, η Γερμανία και ο Λίσταρος!
Μεταξύ άλλων, αναφέρονται τα εξής: «Στην περίπτωση των ERA Chairs, η συγκεκριμένη διευθέτηση είναι απολύτως απαραίτητη ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να συνεχίσει να λαμβάνει χρηματοδότηση από το συγκεκριμένο πρόγραμμα, καθώς η πλήρωση των μόνιμων θέσεων αποτελεί υποχρεωτικό παραδοτέο που πρέπει να ολοκληρωθεί εντός των πρώτων 3 χρόνων από την έναρξη του εκάστοτε έργου, δηλαδή προς τα τέλη του 2025 για τα έργα ERA chair που ξεκίνησαν το 2023, και που επηρεάζει την αξιολόγηση και -πλέον- την περαιτέρω χρηματοδότηση του προγράμματος στην Ελλάδα.
Σε απάντηση σχετικού ερωτήματος που καταθέσαμε στην ΕΕ, όλες οι υπόλοιπες επιλέξιμες χώρες έχουν ανταπεξέλθει σε αυτήν την υποχρέωση μέχρι στιγμής. Με βάση τα παραπάνω, αιτούμαστε την προσθήκη σχετικού άρθρου στον Ν. 4485/2017, διαμορφωμένη κατά τρόπο αντίστοιχο με την ισχύουσα ρύθμιση για τα προγράμματα ERC, ώστε η Ελλάδα να μπορέσει να αξιοποιήσει την τεράστια ευκαιρία χρηματοδότησης και προώθησης της Έρευνας και της Καινοτομίας που προσφέρει το πρόγραμμα ERA Chairs, και ευελπιστούμε στην άμεση και θετική ανταπόκρισή σας.
Μια πιθανή διατύπωση της προσθήκης προτάθηκε ήδη στη ΓΓΕΚ τον Δεκέμβριο του 2023 από τους διευθυντές των Ινστιτούτων Πληροφορικής, Δ. Πλεξουσάκη, και Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας, Γ. Βοντα, του ΙΤΕ μέσω κοινής επιστολής.»
Κορυφαίος ερευνητής επιστρέφει στην Κρήτη 16 χρόνια μετά και φέρνει χρηματοδότηση ύψους 2,5 εκ ευρώ!
Η ανοιχτή επιστολή συνυπογράφεται από όλους τους κατόχους των συνολικά 12 εδρών ERA στην Ελλάδα, τους 12 αντίστοιχους συντονιστές των προγραμμάτων ERA, τα μέλη Δ.Σ. τριών ερευνητικών κέντρων, καθώς και μέλη των συμβουλευτικών επιτροπών των προγραμμάτων ERA.
Πρόεδρος ΙΤΕ «Αναζητείται λύση»
Ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, αναγνωρίζει το πρόβλημα και αναφέρει στο Cretalive πως υπάρχει συνεργασία του Ιδρύματος με το Υπουργείο Ανάπτυξης ώστε να βρεθεί μία λύση ως το τέλος της χρονιάς.
Σημειώνεται πως αυτή τη στιγμή «τρέχουν» στο ΙΤΕ 4 αντίστοιχα προγράμματα με συνολικό προϋπολογισμό 10 εκ ευρώ!
Ο Δρ. Αλέξανδρος Σταματάκης αναφέρει πως, στην ουσία, ο κρατικός προϋπολογισμός βγαίνει κερδισμένος καθώς λαμβάνει 2,5 εκ ευρώ από την ΕΕ ενώ μία μόνιμη θέση ερευνητή δε θα του κοστίσει πάνω από 1 εκ ευρώ. Ταυτόχρονα το κράτος λαμβάνει περίπου 450,000 ευρώ σε φόρο εισοδήματος από τις καινούργιες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν μέσω της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Ο διακεκριμένος επιστήμονας έχει απογοητευτεί από τα τεκταινόμενα της έρευνας στη χώρα μας, όσο αφορά από τον τρόπο που αυτή αντιμετωπίζεται από την Πολιτεία. «Κυνηγάμε και παλεύουμε διαρκώς για τα αυτονόητα. Έχω καταλάβει πως δεν πρόκειται να αλλάξει κάτι στην Ελλάδα», αναφέρει.
Ήδη, ο κ. Σταματάκης έχει ολοκληρώσει τα πρώτα βήματα για να επιστρέψει στην Γερμανία με την οικογένειά του τον Δεκέμβριο του 2027, όταν τελειώσει το πρόγραμμα. Μάλιστα, πλέον προτρέπει νέους επιστήμονες να αναζητήσουν την τύχη τους εκτός συνόρων καθώς διαπιστώνει πως στην Ελλάδα δεν υπάρχει προοπτική καθώς δεν υπάρχει καμία πολιτική βούληση για μία σωστή χρηματοδότηση της έρευνας. Παράλληλα, αλλάζουν διαρκώς τα πρόσωπα στα υπουργεία, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει ένας ουσιαστικός διάλογος των δύο πλευρών.
Μόνο στη δική του ομάδα είχε επιτευχθεί το braingain, καθώς 6 από τα 7 άτομα ήρθαν στο ΙΤΕ από το εξωτερικό.
Ωστόσο, αυτό θα διαρκέσει συνολικά μόλις 5 χρόνια!
Ο κ. Σταματάκης επισημαίνει πως το ΙΤΕ κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί με βάση τα στενά περιθώρια που του αφήνει η νομοθεσία και η έλλειψη χρηματοδότησης.
