ΚΡΗΤΗ
Αποσελέμης: ένα καταφύγιο πουλιών, ψαριών και χλωρίδας που χρειάζεται προστασία
Όλοι οι αρμόδιοι φορείς ενώνουν τις δυνάμεις τους για την ανάδειξη του υγροτόπου- Τι συζητήθηκε σε ημερίδα που φιλοξενήθηκε στο ΕΛΚΕΘΕ.
Ο Αποσελέμης δεν είναι μονάχα το φράγμα, είναι ένας υγρότοπος μοναδικής ομορφιάς που φιλοξενεί είδη πανίδας και χλωρίδας που αξίζουν να προστατευτούν.
Το παραπάνω αποτέλεσε κοινό τόσο για όσους συμμετείχαν στην ημερίδα που έγινε την Παρασκευή στις εγκαταστάσεις του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, στις Γούρνες.
Στον χαιρετισμό του, ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης, κ. Νίκος Ξυλούρης, ανέφερε πως η Περιφέρεια είχε ζητήσει από τους Δήμους να προτείνουν σημεία που χρήζουν προστασίας. Συνολικά, προτάθηκαν 200 τόποι της Κρήτης, εκ των οποίων ξεχώρισαν περίπου οι 8, 2 ανά περιφερειακή ενότητα και θα αναζητηθεί χρηματοδότηση για έργα ανάδειξής τους.
Ο δήμαρχος Χερσονήσου, κ. Ζαχαρίας Δοξαστάκης, αναφέρθηκε τόσο στις τεχνικές και διαχειριστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το φράγμα του Αποσελέμη, όσο και στη σημασία του υγρότοπου ως οικοσυστήματος. Τόνισε ότι ο Αποσελέμης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως υποδομή υδροδότησης, αλλά ως ζωντανός οργανισμός που φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα και μπορεί να αποτελέσει πεδίο συνεργασίας μεταξύ επιστήμης, εκπαίδευσης και κοινωνίας. Αναφέρθηκε επίσης στις πρωτοβουλίες του Δήμου για τη διαχείριση του φράγματος, αλλά και σε δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, όπως το σύστημα “Pay As You Throw” και ο Πράσινος Τοίχος στον Λιμένα Χερσονήσου. Κλείνοντας, υποστήριξε, ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι ευθύνη απέναντι στη ζωή και όχι απλώς μια θεσμική υποχρέωση.
Για το φράγμα, ανέφερε πως δεν κατάφερε να επιτελέσει τον στόχο του γιατί δεν ελήφθησαν υπόψη όλες οι εισηγήσεις που είχαν κατατεθεί πριν την κατασκευή του.
Ο διευθυντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Υδατοκαλλιεργειών (ΙΘΑΒΥΥΚ) του ΕΛΚΕΘΕ, Δρ. Κωνσταντίνος Μυλωνάς, παρουσίασε στοιχεία από τον Δρ. Ηλία Δημητρίου, ερευνητή στο Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και εσωτερικών Υδάτων (ΙΘΑΒΙΠΕΥ).
Όπως γίνεται και σε άλλους σταθμούς στην Ελλάδα και την Κρήτη, μπορούν να μπουν αισθητήρες μετρήσεων για την ποσότητα του νερού που καταλήγει στον Αποσελέμη, το βάθος του, τη στάθμη, θερμοκρασία, αλατότητα, το οξυγόνο του. Θα μπορεί κανείς να τα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο.
Να πούμε πως το φράγμα είναι υποχρεωμένο να αφήνει μια ποσότητα νερού να τρέχει ως οικολογική παροχή για να καλύπτονται οι ανάγκες της άγριας ζωής. Αυτό σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι αρκετό και σε άλλες όχι. Αν μπει αυτός ο σταθμός θα ξέρουμε σε πραγματικό χρόνο τι γίνεται.
Ακόμα, ο κ. Μυλωνάς αναφέρει πως μπορεί να τοποθετηθούν μηχανήματα που ανακατεύουν, αναδεύουν το νερό που ονομάζονται aerators ή paddle wheels, όπως τα ποδηλατάκια της θάλασσας, που παφλάζουν το νερό και το οξυγονώνουν. Όταν υπάρχει ανάγκη, θα εμποδίζουν να γίνεται μία καταστροφή.
Τέλος, μπορεί να γίνει μία πλατφόρμα, ένας μόλος, για να γίνει επισκέψιμος ο χώρος και να αναδειχθεί.
Σε όλα τα παραπάνω μπορεί να συμβάλλει το ΕΛΚΕΘΕ, όμως, χρειάζεται να γίνουν οι αναγκαίες κινήσεις από τους αρμόδιους φορείς και να προχωρήσουν οι νομοθετικές διαδικασίες.
Δήμος Χερσονήσου: Μάθημα Ζωής για την Προστασία της Φύσης
Την ορνιθοπανίδα και γενικότερα τη βιοποικιλότητα του υγροτοπικού συστήματος εκβολών Αποσελέμη παρουσίασε ο ορνιθολόγος του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, Δρ. Μιχάλης Δρεττάκης.
Ήδη, όπως είπε, η προσπάθεια προστασίας του υγροτόπου ξεκίνησε από τις δεκαετίες του ’80 και ΄90 ενώ υπήρχε ξενοδόχος της περιοχής που είχε στήσει παρατηρητήριο για τους επισκέπτες.
Στον Αποσελέμη έχουν καταγραφεί, ανάλογα την εποχή, 200 είδη πουλιών, όπως είναι τα εξής: νανοβουτηχτάρι, μαυροσκούφης, γκισάρι, μαυροπετρίτης, νυχτοκόρακας, σουσουράδες, διάφορα θαλασσοπούλια αλλά και άλλα είδη πανίδας, όπως ποταμοσαλιάρα, αθερίνα, κουνουπόψαρο και χρυσόψαρο, το οποίο εισάγεται και προκαλεί ζημιά στην περιοχή. Θα βρούμε, ακόμα, λιβελούλες, νεροχελώνες και πολλά υδρόβια και υδροχαρή φυτά.
Πολλά είδη απειλούνται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, οι ρόδες των αυτοκινήτων αλλά και των οχημάτων που πηγαίνουν στην περιοχή για τον καθαρισμό τους απειλούν τις αμμοθίνες και τα είδη που γεννούν εκεί, όπως είναι ο ποταμοσφυριχτής.
Ο επιστήμονας του ΜΦΙΚ τόνισε πως συναντάμε και πολλά εισβολικά είδη, κάποια, μάλιστα, τα αφήνει ο ίδιος ο κόσμος, ο οποίος παίρνει κατοικίδιο και μετά το αφήνει στη φύση. Ακόμα, σύστησε στο κοινό να μην ταϊζει τα είδη που βλέπει στην περιοχή γιατί πολλές φορές μπορεί να του προκαλέσει ζημιά.
Συμπερασματικά, ο Δρ. Μ. Δρεττάκης ανέφερε πως οι πιέσεις λόγω κλιματικής κρίσης, μορφών «έργων» καθαρισμού και μορφών διαχείρισης των νερών στους φυσικούς υγροτόπους είναι δραματικές και πρέπει να γυρίσουμε στην κατεύθυνση του «κάνει ό,τι όπως η φύση». Οι πιέσεις από τα εισβολικά είδη, ειδικά από τα ψάρια, έχουν προκαλέσει μεγάλες καταστροφές στην ορνιθοπανίδα και όχι μόνο.Πρέπει να αυξηθούν οι υγρότοποι υπό περιβαλλοντική διαχείριση περιλαμβάνοντας τους μεγαλύτερους φυσικούς παράκτιους και αρκετούς ταμιευτήρες.
Πρέπει να υπάρξει άμεση οριοθέτηση, περίφραξη των σημαντικών περιοχών (υγροτοπικά μέρη, αμμοθίνες), απομάκρυνση μπαζών, δημιουργία μικροενδιαιτημάτων, να μη γίνονται μηχανικοί καθαρισμοί παραλίας αλλά να έχουμε ενδυνάμωση των εθελοντικών δράσεων και να γίνει ενημέρωση με κατάλληλο εξοπλισμό, παρατηρητήριο.
Μέτρα αποκατάστασης της ανθρωπογενούς πίεσης μπορούν να έχουν σημαντικά αποτελέσματα πολύ γρήγορα.
Διημερίδα στον Αποσελέμη: Επιστήμη, Εκπαίδευση και Πολιτισμός για έναν Υγρό Θησαυρό Ζωής
Το γεγονός ότι οι εκβολές του Αποσελέμη μπορούν να γίνουν ένας εκπαιδευτικός τόπος για την ανάδειξη του ευρύτερου παράκτιου οικοσυστήματος της περιοχής, τόνισε η διευθύντρια ερευνών στο ΙΘΑΒΒΥΚ, Δρ. Γιολάντα Κουλούρη. Αναφέρθηκε στη συμβολή του ΕΛΚΕΘΕ στη θαλάσσια εκπαίδευση και στάθηκε ιδιαίτερα σε όσα το Κέντρο έχει προσφέρει στη διαχείριση της παράκτιας ζώνης με παραδείγματα τον κόλπο του Ηρακλείου και τα θαλάσσια οικοσυστήματα της Ελούντας και της νήσου Χρυσής.
Ο Καρτερός έπαθε… Αποσελέμη: Εντοπίστηκαν νεκρά ψάρια στον ποταμό! Βίντεο και φωτογραφίες!
Τα περιστατικά μαζικής θνησιμότητας ψαριών στους υγροτόπους της Κρήτης που έχουν μελετηθεί από το ΕΛΚΕΘΕ παρουσίασε ο Δρ. Παντελής Καθάριος, διευθυντής ερευνών ΙΘΑΒΒΥΚ-ΕΛΚΕΘΕ. Σημειώθηκαν στην τεχνητή λίμνη Αποσελέμη, στις 19 Απριλίου 2019, στο Δέλτα Αποσελέμη στις 9 Μαίου 2022, 10 Ιουνίου 2023 και 22 Απριλίου 2024 και στο δέλτα Καρτερού στις 5 Αυγούστου 2024.
Ξεκαθάρισε, ξανά, πως τα φαινόμενα δε συνδέονται με ρύπανση, παρά τους φόβους που είχαν εκφραστεί από πολίτες. Ένοχο είναι ένα εξωπαράσιτο ενώ εξήγησε πώς λειτουργεί ο μηχανισμός της θνησιμότητας. Τα ψάρια εγκλωβίζονται σε παρακείμενο ρέμα χωρίς ανανέωση νερού, έχουμε αύξηση της θερμοκρασίας του νερού λόγω καλοκαιριού, αύξηση της ιχθυοφόρτισης λόγω μείωσης της στάθμης και ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό του παρασίτου. Τόνισε πως τα 3 περιστατικά στο Δέλτα του Αποσελέμη συνδέονται και με έντονο ευτροφισμό.
Τελικά, τι... σκοτώνει τα ψάρια στον Αποσελέμη; Δείτε βίντεο και φωτογραφίες!
Τις δράσεις της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού στο Δέλτα του Αποσελέμη παρουσίασε ο κ. Φώτης Πανταζόγλου, M.Sc. Γεωλόγος, Αν. Προϊστάμενος Τμήματος Υδροοικονομίας, Διεύθυνσης Περιβάλλοντος & Χωρικού Σχεδιασμού Περιφέρειας Κρήτης ενώ για το καθεστώς προστασίας του υδροβιότοπου στη δασική νομοθεσία, ως τμήματος του ομώνυμου Καταφυγίου Άγριας Ζωής, καθώς και έκτασης δασικού χαρακτήρα στον κυρωμένο δασικό χάρτη αναφέρθηκε ο κ. Χρήστος Καλογερόπουλος, Δασολόγος, Διεύθυνσης Δασών Περιφέρειας Κρήτης.
Την εκδήλωση οργάνωσε ο Δήμος Χερσονήσου, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών – ΕΛΚΕΘΕ, το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας και Υδατοκαλλιεργειών (ΙΘΑΒΒΥΚ), το Ενυδρείο Κρήτης, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, καθώς και τους Πολιτιστικούς Συλλόγους Ανάληψης, Γουρνών και Γουβών.
