Όλοι οι γονείς παραδέχονται ότι φτάνει υπάρχουν στιγμές που η γκρίνια των παιδιών τους τους τρελαίνει.
Τα παιδιά γκρινιάζουν και παραπονούνται μέχρι να πάρουν αυτό που θέλουν- τι μπορούν όμως να κάνουν οι γονείς;
Θα πρέπει να υποχωρήσουν;
Οι ειδικοί λένε όχι- γιατί αν το παιδί γκρινιάξει και του δώσετε αυτό που θέλει, θα συνεχίσει να το κάνει, κάθε φορά που θα θέλει κάτι.
Αν υποχωρήσετε, το παιδί θα λάβει τη συμπεριφορά σας ως θετική ενίσχυση και θα το κάνει ξανά και ξανά.
Επομένως, το πρώτο βήμα για να αντιμετωπίσετε τη γκρίνια, σύμφωνα με τη συμπεριφορική θεωρία, είναι να απομακρύνετε την θετική ενίσχυση. Αλλά εκεί υπάρχει ανατροπή.
Οι τακτικές, θετικές ενισχύσεις, δεν είναι τόσο ισχυρές, όσο οι έκτακτες, απρόβλεπτες, θετικές ενισχύσεις. Σκεφθείτε τα μηχανήματα αυτόματης πώλησης και τα καζίνο.
Στο μηχάνημα αυτόματης πώλησης, παίρνεις ακριβώς αυτό που παράγγειλες – Οι άνθρωποι που αγοράζουν πράγματα από αυτόματους πωλητές, ενισχύονται θετικά.
Όταν η θετική ενίσχυση τελειώσει, όταν δηλαδή το μηχάνημα δεν βγάλει αυτό που του ζητάς, τότε σύντομα θα σταματήσεις να το χρησιμοποιείς.
Στο καζίνο ωστόσο, δεν ξέρεις αν θα λάβεις ανταμοιβή- και ποια θα είναι αυτή.
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, δεν θα λάβεις τίποτα. Αυτό το είδος της ενίσχυσης, η ξαφνική, που έρχεται ως μία ευχάριστη έκπληξη, σαν τα κέρδη στο καζίνο, ενισχύει τη συμπεριφορά ακόμη πιο αποτελεσματικά. Ας επιστρέψουμε λοιπόν στη γκρίνια.
Αν κάποιες φορές ενισχύετε τη γκρίνια του παιδιού, με απρόβλεπτο τρόπο (Ορίστε! Πάρε όλη τη σακούλα με τα γλειφιτζούρια), χωρίς να το καταλάβετε θα έχετε ενισχύει αυτή τη συμπεριφορά πολύ περισσότερο από το αν του λέγατε απλώς ναι.
Η τιμωρία θα μπορούσε να βοηθήσει;
Όπως έχουν δείξει έρευνες που έχουν γίνει σε ζώα, παιδιά και ενήλικες, η τιμωρία έχει μόνο βραχυπρόθεσμα οφέλη. Το να φωνάζετε στο παιδί σας, το να το περιορίζετε ή να του στερείτε κάτι που αγαπά δεν θα έχει αποτελέσματα.
Είναι σαν να σας έδωσε ο αυτόματος πωλητής μπαγιάτικα πατατάκια. Θα νευριάσετε, μπορεί να αποφεύγετε την αγορά από το συγκεκριμένο μηχάνημα για λίγες ημέρες, αλλά μετά θα ξαναγοράσετε.
Ή φανταστείτε να χάσατε λεφτά στο καζίνο.
Αυτό είναι μια τιμωρία, αλλά δεν θα σας βοηθήσει να αποβάλλετε πλήρως τη θετική ενίσχυση.