ΚΡΗΤΗ
Πέρασαν 35 χρόνια: 27 Νοεμβρίου 1990 δολοφονήθηκαν οι καθηγητές Β. Ξανθόπουλος και Στ. Πνευματικός
Ξύπνησαν μνήμες χθες στο Πανεπιστήμιο Κρήτης- Το μήνυμα του προέδρου του Τμήματος Φυσικής.
Ο χρόνος μοιάζει σα να έχει παγώσει. Η προσφορά τους στην έρευνα πολύτιμη, το μέλλον τους προδιαγραφόταν ακόμα πιο λαμπρό. Το ημερολόγιο έγραφε 27 Νοεμβρίου του 1990. Τότε, ένα πρωτοφανές έγκλημα συντάραξε την Ελλάδα. Ένας μεταπτυχιακός φοιτητής δολοφόνησε δύο καθηγητές / ερευνητές του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, τον αστροφυσικό Βασίλη Ξανθόπουλο και τον φυσικομαθηματικό Στέφανο Πνευματικό.
Σε μήνυμά του, ο πρόεδρος του Τμήματος Φυσικής, καθηγητής Ανδρέας Ζέζας, ανέφερε στα μέλη του Τμήματος:
«Η 27η Νοεμβρίου είναι μια ιδιαίτερα φορτισμένη ημέρα για το Τμήμα μας.
Πριν από 35 χρόνια, δυο συνάδελφοί μας έπεσαν νεκροί μέσα στο χώρο του Τμήματος, σε μια ανείπωτη πράξη ακραίας βίας.
Ο Βασίλης Ξανθόπουλος και ο Στέφανος Πνευματικός ήταν εκλεκτοί συνάδελφοι που είχαν πολλά ακόμα να προσφέρουν στους φοιτητές τους, στον τομέα τους και στο Τμήμα μας. Δυστυχώς το νήμα της ζωής τους κόπηκε αναίτια και άδικα ενώ πρόσφεραν εθελοντικά σεμινάριο προς τα μέλη του Τμήματος.
Είθε αυτή η ημέρα να μας θυμίζει τους άξιους συναδέλφους και να ενισχύει την αντίθεσή μας σε όλες τις μορφές και εκφάνσεις βίας που επιβάλλονται στο Πανεπιστήμιο και την κοινωνία.»
«Έφυγε» ο άνθρωπος που αφόπλισε τον δράστη της δολοφονίας των Ξανθόπουλου και Πνευματικού
Το χρονικό ενός εγκλήματος
Ήταν απόγευμα της 27ης Νοεμβρίου και ο Βασίλης Ξανθόπουλος δίδασκε τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών για την εκτέλεση πολύπλοκων αλγεβρικών υπολογισμών, σε αίθουσα τερματικών του Πανεπιστημίου Κρήτης, μαζί με τον Στέφανο Πνευματικό.
Ξαφνικά, ένας φοιτητής εισέβαλε στο αμφιθέατρο κρατώντας καραμπίνα και πυροβόλησε εναντίον των δύο διδασκόντων. Ο Ξανθόπουλος και ο Πνευματικός έπεσαν επί τόπου νεκροί από τα πυρά, ενώ τραυματίσθηκε σοβαρά στο χέρι ο καθηγητής του ΑΠΘ Σωτήριος Περσίδης.
Ο δράστης δεν συνελήφθη. Διέφυγε στα βουνά της Κρήτης και έναν χρόνο αργότερα, τον Ιούλιο του 1991, βρέθηκε απαγχονισμένος σε ένα δένδρο κοντά στο εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος, στα όρια των νομών Λασιθίου και Ηρακλείου. Έτσι δεν μάθαμε ποτέ τα πραγματικά κίνητρά του για τη δολοφονία.
Την ημέρα εκείνη, δολοφονήθηκαν δύο λαμπρά ελληνικά μυαλά της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας.
Πανεπιστήμιο Κρήτης: Ο Βασίλης Ξανθόπουλος παραμένει ζωντανός μέσα από το αρχείο του
Ποιοι ήταν οι δολοφονηθέντες;
Βασίλης Κ. Ξανθόπουλος
Ο Βασίλης Ξανθόπουλος σπούδασε Μαθηματικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, μαθητής του σπουδαίου Subrahmanyan Chandrasekhar (βραβείο Nobel Φυσικής 1983). Έλαβε το Μάστερ το 1976 και το διδακτορικό του στη Φυσική το 1978.
Δίδαξε και εργάστηκε ως ερευνητής σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ, στο Ινστιτούτο Max Planck στη Γερμανία και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Από το 1983 έως τη δολοφονία του ήταν καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, όπου διετέλεσε και πρόεδρος του Τμήματος μόλις στα 35 του χρόνια.
Συνέβαλε καθοριστικά στη μελέτη των συγκρουόμενων επίπεδων βαρυτικών κυμάτων και, μαζί με τον Chandrasekhar, ανακάλυψε ακριβή λύση που σήμερα ονομάζεται «λύση Chandrasekhar – Ξανθόπουλου». Συνέγραψε περισσότερες από 50 ερευνητικές εργασίες και το εκλαϊκευτικό βιβλίο «Περί αστέρων και Συμπάντων». Ο Chandrasekhar τον επισκεπτόταν συχνά στην Κρήτη και διατηρούσαν στενή συνεργασία.
Στέφανος Πνευματικός
Ο Στέφανος Πνευματικός γεννήθηκε και σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, από όπου αποφοίτησε το 1979. Με υποτροφία της Γαλλικής Κυβέρνησης συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Βουργουνδίας, όπου αναγορεύτηκε διδάκτορας το 1982. Το 1984 του απονέμεται ο ανώτατος διδακτορικός τίτλος Φυσικών Επιστημών της Γαλλίας για τη συμβολή του στη Μη Γραμμική Φυσική Συμπυκνωμένης Ύλης.
Το Εθνικό Ερευνητικό Κέντρο Los Alamos τον προσκαλεί ως τακτικό μέλος, ενώ οι εργασίες του δημοσιεύονται στα εγκυρότερα διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Το περιοδικό Nature γράφει χαρακτηριστικά ότι «από τις εργασίες του Στέφανου Πνευματικού αναδύεται ακτίδα ελπίδας για την ερμηνεία των προκλητικά ανεξήγητων φαινομένων αλληλεπίδρασης των μακρομορίων με το υδάτινο περιβάλλον τους» (Nature, Vol. 33221, April 1988).
Στην Ελλάδα συνεργάζεται με το νεοσύστατο τότε ΙΤΕ και αναλαμβάνει διευθυντής του Τομέα Υπολογιστικής Φυσικής, που ο ίδιος συνέβαλε καθοριστικά να δημιουργηθεί. Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ενώ παραδίδει μεταπτυχιακά μαθήματα στο ΑΠΘ και στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Η μνήμη τους
Προς τιμήν του Βασίλη Ξανθόπουλου, το μεγάλο αμφιθέατρο της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης ονομάστηκε «Αμφιθέατρο Βασίλη Ξανθόπουλου».
Από το 1991 καθιερώθηκε από το ΙΤΕ το «Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας Β. Ξανθόπουλου – Σ. Πνευματικού», το οποίο απονέμεται μέχρι σήμερα από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας σε Έλληνες επιστήμονες ανεξαρτήτως ειδικότητας και ηλικίας.
Το ΙΤΕ θεσμοθέτησε επίσης το Διεθνές Xanthopoulos Award, που απονέμεται κάθε τρία χρόνια από τη General Relativity and Gravitation Society σε επιστήμονα κάτω των 40 ετών για «εξέχουσα (κατά προτίμηση θεωρητική) συνεισφορά στη βαρυτική φυσική», καθώς και το διεθνές βραβείο Στέφανου Πνευματικού για τη θεωρία μη γραμμικών φαινομένων.
Πληροφορίες: Πανεπιστήμιο Κρήτης
