ΚΡΗΤΗ
Ομάδα FLAME: μία από τις χειρότερες της 20ετίας η αντιπυρική περίοδος του 2025
13.560 στρέμματα έγιναν στάχτη στην Κρήτη το 2025 - Πως αποδεικνύεται το σημαντικό υδατικό έλλειμμα του νησιού
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανασκόπηση της φετινής αντιπυρικής περιόδου τα οποία και επεξεργάστηκαν ο WWF Ελλάς και η Πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Το κύριο στοιχείο που προκύπτει από την ανάλυση των δεδομένων είναι ότι η φετινή αντιπυρική περίοδος συγκαταλέγεται στις χειρότερες της τελευταίας 20ετίας και όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται «η αντιπυρική περίοδος του 2025 συγκαταλέγεται μεταξύ των πέντε χειρότερων περιόδων των τελευταίων είκοσι ετών (2006-2025), τόσο λόγω των καμένων εκτάσεων, όσο και του συνολικού αριθμού των πυρκαγιών».
Μεταξύ των μεγάλων πυρκαγιών που έπληξαν κατά τη διάρκεια του 2025 συγκαταλέγονται και δύο πυρκαγιές στην Κρήτη, στην Αγιά Φωτιά στο Λασίθι στις 2 Ιουλίου 2025 και στα Τεμένια Χανίων στις 25 του ίδιου μήνα. Οι μεγαλύτερες και καταστροφικότερες πυρκαγιές της περιόδου ήταν συνολικά για όλη τη χώρα, 18. Πρόκειται πιο συγκεκριμένα για τις ακόλουθες:
Σε επίπεδο περιφερειών, το ρεκόρ καμένων εκτάσεων καταγράφηκε στην Ήπειρο όπου καταστράφηκαν (68.860 στρ.). Στην Κρήτη, έγιναν στάχτη 13.560 στρέμματα γης με την Περιφέρεια Κρήτης να βρίσκεται στην 8η θέση της κατάταξης με τις καταστρεπτικότερες πυρκαγιές.
Tο σημαντικό και επικίνδυνο υδατικό έλλειμμα
Όπως επισημαίνεται στη σχετική ανασκόπηση, ιδιαίτερης σημασίας θεωρούνται και οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες που επικρατούσαν πριν από την αντιπυρική περίοδο. Μολονότι σε όλη την υπόλοιπη χώρα οι βροχοπτώσεις της περιόδου Οκτώβριος 2024 – Απρίλιος 2025 βρέθηκαν κοντά και λίγο χαμηλότερα από τα κανονικά τους επίπεδα, στην Περιφέρεια Κρήτης καταγράφηκε σημαντικό υδατικό έλλειμμα.
Όπως αποτυπώνεται στους δύο χάρτες παρακάτω, η συνολική βροχή, αλλά και ο
αριθμός των βροχερών ημερών ήταν κοντά στις λεγόμενες κανονικές τους τιμές (75-
125% των αντίστοιχων τιμών της περιόδου αναφοράς 1991 – 2020) σε όλες σχεδόν τις
Περιφέρειες της χώρας. Εξαίρεση αποτελεί η Περιφέρεια Κρήτης, όπου το συνολικό ύψος βροχής μεταξύ Οκτωβρίου 2024 και Απριλίου 2025 βρέθηκε να αντιστοιχεί στο 64% του αντίστοιχου μέσου όρου της περιόδου 1991 – 2020, υποδεικνύοντας σημαντικό υδατικό έλλειμμα.
Η ίδια εικόνα καταγράφηκε κατά την ανάλυση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Στην ανασκόπηση του FLAME και του WWF επισημαίνονται τα εξής:
«Σε ό,τι αφορά στις βροχοπτώσεις, το συνολικό ύψος βροχής και ο συνολικός αριθμός των βροχερών ημερών (Μάιος – Οκτώβριος 2025) κινήθηκαν κοντά στα κανονικά τους
επίπεδα. Στις Περιφέρειες Αττικής, Στερεάς Ελλάδας, Θεσσαλίας, Ηπείρου,
Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, έπεσε μεσοσταθμικά το 90% του αναμενόμενου (με βάση την περίοδο αναφοράς 1991 – 2020) ύψους βροχής. Το αντίστοιχο ποσοστό για τις Περιφέρειες Ιονίων Νήσων, Δυτικής Ελλάδας, Πελοποννήσου, Δυτικής Μακεδονίας, Βορείου και Νοτίου Αιγαίου υπολογίστηκε στο 110%. Εξαίρεση σε αυτή τη γενική εικόνα αποτελεί η Περιφέρεια Κρήτης, η οποία δέχθηκε μόλις το 59% του κανονικού ύψους βροχής. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι οι σχετικά κανονικές βροχοπτώσεις μεταξύ Μαΐου και Οκτωβρίου 2025 αποδίδονται κύρια στα σημαντικά επεισόδια βροχής που σημειώθηκαν τους μήνες Μάιο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο».
Όσον αφορά στις κοινωνικοικονομικές επιπτώσεις από τις πυρκαγιές της φετινής αντιπυρικής περιόδου, γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην πυρκαγιά τις Ιεράπετρας. Πιο συγκεκριμένα τονίζονται τα εξής:
«Υπολογίζεται ότι από την πυρκαγιά της Χίου (Ιούνιος) επηρεάστηκαν 30.000 μαστιχόδενδρα, ενώ στην πυρκαγιά της Ιεράπετρας καταστράφηκε άγνωστος αριθμός ελαιώνων, μελισσιών, αμπελώνων και αγροτοκτηνοτροφικών εγκαταστάσεων. Απουσιάζει από τη χώρα μας κάποιο σύστημα καταγραφής εκτιμήσεων για το κόστος των οικοσυστημικών υπηρεσιών που υποβαθμίζονται ή χάνονται τελείως από τις πυρκαγιές».
Τι έδειξε η ανασκόπηση - Η συνολική εικόνα
Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ανασκόπηση του FLAME και του WWF καταλήγει στα ακόλουθα συμπεράσματα:
Η έκταση των καμένων εκτάσεων κατά την αντιπυρική περίοδο 2025 ανήλθε σε 478.280 στρέμματα, ενώ τα περιστατικά χαρτογραφημένων πυρκαγιών από το EFFIS σημείωσαν αύξηση κατά 39% σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2006-2024. Συνυπολογίζοντας μάλιστα, μικρότερα περιστατικά που δεν περιλαμβάνονται στα δεδομένα του EFFIS, η πραγματική έκταση ξεπερνά τα 500.000 στρέμματα».
Παράλληλα, όπως επισημαίνεται στην ανασκόπηση, «περισσότερα από 290.000 στρέμματα δασικής βλάστησης κάηκαν και επηρεάστηκαν, ενώ πάνω από 130.000 στρέμματα αφορούν διπλοκαμένες περιοχές και 116.770 στρέμματα αφορούν καμένες εκτάσεις μέσα σε προστατευόμενες περιοχές» , παρότι όπως τονίζουν, το υπ. Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας συνεχίζει να υπολογίζει τις δασικές καμένες εκτάσεις « μόνο για τα ψηλά ώριμα δάση».
Επιπλέον, μεταξύ των στοιχείων που αναφέρουν για τη φετινή αντιπυρική περίοδο, είναι ότι «18 πυρκαγιές ευθύνονται για το 87% των συνολικών καμένων εκτάσεων». Ακόμη, υπογραμμίζουν: «Περισσότερα από 130.000 στρέμματα κάηκαν ξανά μέσα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών, κυρίως σε Χίο, Ανατολική Αττική, Κύθηρα και Ζάκυνθο, περιοχές όπου η δυνατότητα φυσικής αναγέννησης έχει πλέον περιοριστεί δραματικά. Σε περιφερειακό επίπεδο, ρεκόρ καμένων εκτάσεων σημειώθηκε στην Ήπειρο (68.860 στρ.), ενώ το Βόρειο Αιγαίο (143.580 στρ.) και η Δυτική Ελλάδα (59.540 στρ.) κατέγραψαν τη δεύτερη και τρίτη χειρότερη επίδοση αντίστοιχα, από το 2006 και μετά. 16 προστατευόμενες περιοχές επηρεάστηκαν, εκ των οποίων οι 8 ανήκουν στο δίκτυο Natura 2000, συνολικής έκτασης 116.770 στρεμμάτων. Η πυρκαγιά στον Φενεό (Κορινθία ήταν η πιο κρίσιμη από οικολογικής σκοπιάς το 2025 καθώς καταγράφηκε σημαντική απώλεια σε δάση ελάτης, είδος χωρίς μηχανισμούς φυσικής αναγέννησης». Αναφορικά με τις πυρομετεωρολογικές συνθήκες της φετινής χρονιάς όπως σημειώνουν «αν και κανονικές στο μεγαλύτερο διάστημα του έτους παρουσίασαν περιόδους έντονων εξάρσεων, ιδιαίτερα στην Ήπειρο, τη Δυτική Ελλάδα, την Ανατολική Μακεδονία-Θράκη και τα Ιόνια Νησιά, όπου οι ημέρες με ασυνήθιστα υψηλή επικινδυνότητα ήταν διπλάσιες των αναμενόμενων». Σχετικά με τις εκπομπές άνθρακα, όπως επισημαίνεται στην ανασκόπηση «ήταν οι έβδομες υψηλότερες από το 2003». Όσον αφορά τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις υπογραμμίζεται ότι περιλαμβάνουν « μία ανθρώπινη απώλεια, περισσότερους από 60 τραυματισμούς, καταστροφή σε πολλές οικίες και κρίσιμες υποδομές, με το κόστος αποκατάστασης των δικτύων κοινής ωφέλειας να υπερβαίνει τα 165 εκατ. ευρώ» ενώ προσθέτουν ότι «οι επιπτώσεις στην άγρια πανίδα υπήρξαν για άλλη μια χρονιά εκτεταμένες». Τέλος, όπως υπογραμμίζεται στην ανασκόπηση « 6 στις 10 μεγάλες πυρκαγιές -οι οποίες ευθύνονται για το 55 % των καμένων εκτάσεων- οφείλονται στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας».
Επιπλέον, WWF Eλλάς και ομάδα FLAME σημειώνουν ότι η αντιπυρική περίοδος του 2025 «επιβεβαιώνει την ανάγκη για επανεκτίμηση του τρόπου διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών στη χώρα, με έμφαση στην πρόληψη, τη μείωση των ενάρξεων, τη διαφάνεια αναφορικά με τα αίτια, και την επιστημονική τεκμηρίωση των αποφάσεων».
Παράλληλα υπογραμμίζουν ότι κατά τη διάρκεια αυτής της αντιπυρικής περιόδου υπήρξαν «ορισμένες θετικές εξελίξεις». «Οι σημαντικότερες από αυτές αφορούν την αισθητή βελτίωση στον τρόπο διερεύνησης των αιτίων σημαντικών πυρκαγιών, με την υψηλότερη αναλογία συλλήψεων προς περιστατικά της τελευταίας δεκαετίας, καθώς και τη σημαντική πρόοδο στη χρήση δορυφορικών δεδομένων.
Επιπλέον, αναγνωρίζεται η αποτελεσματική αρχική απόκριση του δασοπυροσβεστικού μηχανισμού στην πλειονότητα των περιστατικών και η αποδοτική δράση των επίγειων δυνάμεων κατά τη διάρκεια της νύχτας, με αξιοποίηση πεζοπόρων τμημάτων. Θετική εξέλιξη αποτέλεσε επίσης, και η επίσημη κινητοποίηση των εθελοντικών ομάδων δασοπυρόσβεσης, καθώς και η ανάδειξη του ζητήματος των ενάρξεων από το δίκτυο ηλεκτρισμού που αποτελεί μιαεξαιρετικά σημαντική εξέλιξη, καθώς οι πυρκαγιές που προκαλούνται από το δίκτυο είναι συνήθως εκτεταμένες και καταστροφικές, με δυσανάλογες περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις», σημειώνουν.
Ακόμη, καταθέτουν προτάσεις για τη βελτίωση της κατάστασης μεταξύ των οποίων είναι, σύμφωνα με το WWF Ελλάς και την ομάδα FLAME μία «ολιστική στρατηγική πρόληψης και ετοιμότητας», η «ενεργή βιώσιμη και ιεραρχημένη διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων, με στοχευμένα έργα πρόληψης», η «επιστημονική τεκμηρίωση και διαφάνεια», η «αποτελεσματική και υπόλογη διακυβέρνηση».
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη
