Ηράκλειο: Όταν οι τοίχοι αποκτούν… φωνή! Τέχνη, ιστορία και πολιτισμός συναντώνται σε μία ξεχωριστή δράση

Πώς γίνεται ο Ίκαρος και ο Δαίδαλος, ο Πατούχας και ο Ερωτόκριτος να συνδεθούν με την τέχνη του δρόμου;

Η απάντηση βρίσκεται στο καλλιτεχνικό οδοιπορικό που λαμβάνει χώρα στα χωριά του Ηρακλείου με τίτλο «Οι Τοίχοι που Μιλάνε».

Το όλο εγχείρημα γίνεται από την Αναπτυξιακή Ηρακλείου και φέρνει τη δύναμη της street art και της δημόσιας τέχνης στις γειτονιές και τα χωριά του Ηρακλείου, δημιουργώντας μια μοναδική ατμόσφαιρα που συνδυάζει την τέχνη, την τοπική ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά.

Μετά από ανοιχτό κάλεσμα σε καλλιτέχνες, δημιουργήθηκαν και συνεχίζουν να δημιουργούνται έργα που αναδεικνύουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των περιοχών, τις τοπικές παραδόσεις και τη φυσική κληρονομιά του τόπου. Τα έργα αυτά δεν είναι απλώς καλλιτεχνικές παρεμβάσεις, αλλά ζωντανές αφηγήσεις που ενώνουν το παρελθόν με το παρόν και προσκαλούν όλους – κατοίκους και επισκέπτες – να συμμετέχουν στη γιορτή της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το στέλεχος της Αναπτυξιακής, κ. Εύα Κατσαράκη, αναφέρει στο Cretalive πως το πρώτο βήμα έγινε, στην ουσία, το 2017 από τη Μυρτιά με τοιχογραφίες με τον Νίκο Καζαντζάκη. Φέτος τη σκυτάλη πήραν τα χωριά Άνω Βιάννος, Κουνάβοι, Χάρακας, Φόδελε, Πηγαϊδάκια, Λέντας. Μόλις τα έργα ολοκληρωθούν, οι επισκέπτες του κάθε τόπου θα μπορεί να κατεβάζει μία εφαρμογή, να σκανάρει τον κωδικό QR που θα εντοπίζει σε συγκεκριμένα σημεία και να λαμβάνει πληροφορίες για τα έργα και όλες τις περιοχές που συμμετέχουν στο project.

Image

Αντίστοιχες δράσεις γίνονται και σε άλλα νησιά της χώρας.

Τα έργα που έχουν υλοποιηθεί έως σήμερα:

Χάρακας: Οι μουσικοί του χωριού και η λαϊκή μνήμη

Η Niki Goranova και Οι «Τοίχοι που μιλάνε»

• Η Niki Goranova ζωγράφισε τους μουσικούς του Χάρακα και το αποτύπωμά τους στη λαϊκή μνήμη. Στον Χάρακα, η μουσική δεν ήταν απλώς τέχνη, ήταν τρόπος να επικοινωνούν οι άνθρωποι. Στα καφενεία, στα σπίτια και στα πανηγύρια, οι μουσικοί έδιναν τον τόνο της ζωής. Οι Χαρακιανοί είχαν την τύχη να διαθέτουν δικούς τους μερακλήδες, που έπαιζαν με την καρδιά τους. Το χωριό επέλεξε να τιμηθούν πέντε εκπρόσωποι της ζωντανής αυτής παράδοσης του χωριού. Ο Παντελής Σταυρουλάκης, Ο Μιχαλάκης Μανώλης ή «Τζιβιδίκος», Γαργουλάκης Νίκος ή «Παναγόνικος, ο Βασιλάκης Δημήτρης ή «Τσουρλής» και Αποστολάκης Γιώργος ή «Τσαμπάζης». Θα το βρείτε στον τοίχο του Δημοτικού Σχολείου, στο δρόμο.

Χωριό Κουνάβοι:

• Η Niki Goranova με τα έργα «Δήμητρα» και «Δαίδαλος και Ίκαρος» αναδεικνύει τη δύναμη του μύθου και τη σχέση του με τη φύση και τον άνθρωπο, ενσωματώνοντας στοιχεία της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας και της φυσικής ομορφιάς του Ηρακλείου. Το έργο με τη «Θεά Δήμητρα» αποπνέει μια αίσθηση σύνδεσης της γης με το θηλυκό στοιχείο - τη μάνα, σαν η μορφή να «ποτίζει» και να «χαρίζει ζωή» στον τόπο. Η θεά Δήμητρα, προστάτιδα της γης και της γονιμότητας, απλώνει το χέρι της πάνω από τους Κουνάβους, χαρίζοντας ζωή στα χωράφια και ευλογία στους καρπούς. Με το λευκό της φόρεμα να ρέει σαν νερό και το βλέμμα στραμμένο στη σοδειά, ενώνει τον ουρανό με το χώμα, το θείο με το ανθρώπινο. Τα αμπέλια, οι ελιές και τα βουνά γίνονται προέκταση της αγάπης της για τον τόπο. Σαν ανάσα που γεννά τη συγκομιδή, η παρουσία της θυμίζει ότι η ευημερία δεν είναι δεδομένη, είναι δώρο που καλλιεργείται με φροντίδα, τιμή και σεβασμό στη γη που μας θρέφει. Οι λεπτομέρειες του έργου εντυπωσιάζουν, καθώς θα συναντήσουμε αγρότες στον τρύγο, αρχαία πατητήρια και τον προβυζαντινό Ι.Ν.του Αγίου Κωνσταντίνου που χτίστηκε στα ερείπια ενός υπολήνειου (αρχαίο πατητήρι).

  Image

  

  
  Το έργο «Δαίδαλος και Ίκαρος» μας καλεί να ανοίξουμε φτερά στη φαντασία μας. Μια τοιχογραφία που μιλάει για όνειρα, τόλμη και όρια, κοσμεί το Δημοτικό Σχολείο Κουνάβων. Δημιουργήθηκε μια τοιχογραφία που θα εμπνέει κάθε μέρα τα παιδιά να κυνηγούν τα όνειρά τους.

• Ο Κωστής Γριβάκης, μέσα από το εντυπωσιακό έργο του «Ερωτόκριτος, Αρετούσα και Βιτσέντζος Κορνάρος», υφαίνει μια βαθιά καλλιτεχνική αφήγηση που συνδέει την πλούσια κρητική παράδοση με τις αιώνιες αξίες της αγάπης, της πίστης και της δημιουργικότητας. Με σεβασμό και ζήλο, τιμά το κορυφαίο έργο της κρητικής λογοτεχνίας, «Ερωτόκριτο», αποτυπώνοντας τις μοναδικές μορφές και συναισθήματα των πρωταγωνιστών, ενώ ταυτόχρονα φωτίζει τη διαχρονική επιρροή αυτού του αριστουργήματος στην πολιτιστική ταυτότητα του νησιού. Το έργο του λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, προσκαλώντας το κοινό να βιώσει την ομορφιά και το πάθος του κρητικού μύθου μέσα από σύγχρονη ματιά.

  Image

  

• Ο Josef με το ξυλόγλυπτο έργο του, «Σταφύλι», αποτυπώνει την αδιάρρηκτη σχέση του νομού Ηρακλείου με την αμπελουργία και τον καρπό που έχει συμβολίσει και τροφοδοτήσει τον τοπικό πολιτισμό για αιώνες. Το ξυλόγλυπτο έργο του δεν είναι απλώς μια απεικόνιση του σταφυλιού, αλλά μια εικαστική ωδή στην παράδοση, την ευφορία της γης και τη συλλογική προσπάθεια που χαρακτηρίζει την αμπελουργική κοινότητα της Κρήτης. Μέσα από το υλικό και την υφή του ξύλου, το έργο εκφράζει τη ζεστασιά, την ιστορία και το μεράκι που συνδέονται με τον καρπό της αμπέλου, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία της αμπελουργίας ως ζωτικό στοιχείο της ταυτότητας και της οικονομίας του τόπου.

  Image

  

Θραψανό:

• Οι εικαστικοί Γιώργος Γκουνέζος και Δημήτρης Παπαδόπουλος πραγματοποίησαν επιτόπια έρευνα στο Θραψανό, συζητώντας με παλιούς βεντεμιάριδες  δημιούργησαν τα έργα: Βεντέμα και Χώμα, Νερό και Φωτιά. Τα έργα συμβολίζουν τη σύνδεση του ανθρώπου με τη γη και τη φύση. Ειδική αναφορά γίνεται στη «Βεντέμα», η οποία δεν είναι μόνο η εποχή της συγκομιδής, αλλά και σύμβολο συλλογικής προσπάθειας. Η λέξη «Βεντέμα» αναφέρεται στην εποχική έξοδο των αγγειοπλαστών στα χωριά για να πουλήσουν την πραμάτεια τους, κάτι που αποτελούσε τόσο γιορτή όσο και κοπιαστικό ταξίδι. Κάθε κομμάτι κεραμικής είναι και ένα κομμάτι της ψυχής τους· ένα κομμάτι ιστορίας που συνεχίζει να ζει και να αναπνέει , όπως παλιά οι κουβαλητές με τα γαϊδουράκια μετέφεραν τα κεραμικά στις αγορές. Κάθε κομμάτι πηλού κουβαλά ιστορίες, μόχθο και μεράκι, διατηρώντας ζωντανή μια παράδοση που το χωριό αγαπά και στηρίζει όλα αυτά τα χρόνια.

Χωριό Άνω Βιάννος

• Ο θρυλικός ήρωας «Πατούχας», ο αγαπητός και αναγνωρίσιμος χαρακτήρας από το έργο του Κρητικού συγγραφέα Ιωάννη Κονδυλάκη, επιλέχθηκε να κοσμήσει έναν άδειο τοίχο στην καρδιά της Άνω Βιάννου. Μέσα από την τοιχογραφία του καλλιτέχνη Γιώργου Γκουνέζου, το έργο αναδεικνύει όχι μόνο τον Πατούχα ως λογοτεχνικό ήρωα αλλά και ως ζωντανό σύμβολο της κρητικής παράδοσης και του πνεύματος της περιοχής. Η τοιχογραφία λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην τοπική ιστορία και τη σύγχρονη κοινότητα, προσφέροντας στους κατοίκους και τους επισκέπτες μια ευκαιρία να συνδεθούν με την πολιτιστική κληρονομιά τους. Μέσα από την τέχνη του τοίχου, ζωντανεύει η λαϊκή σοφία, το χιούμορ και η δύναμη του ήρωα, που έχει ταυτιστεί με την ταυτότητα της Άνω Βιάννου, εμπνέοντας υπερηφάνεια και συλλογική μνήμη.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη διατοπική συνεργασία «Νήσων Περίπλους», που υλοποιείται στο πλαίσιο του Υπομέτρου 19.3 CLLD/LEADER του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2022, με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Το σχήμα συνεργασίας «Νήσων Περίπλους» φέρνει κοντά 15 νησιωτικές Ομάδες Τοπικής Δράσης από όλη την Ελλάδα, με στόχο την ενίσχυση της Πολιτιστικής Δημιουργικής Βιομηχανίας και τη διασύνδεσή της με τον νησιωτικό χαρακτήρα, το περιβάλλον και τον πολιτισμό.

Η δράση «Οι Τοίχοι που Μιλάνε» πραγματοποιείται σε νησιά του Βορείου Αιγαίου (Λήμνος, Μυτιλήνη, Χίος, Σάμος), στην Εύβοια, στη Σκύρο, στις Κυκλάδες, στα Δωδεκάνησα, στην Κρήτη και στα Ιόνια Νησιά (Κέρκυρα, Λευκάδα, Κεφαλονιά, Ιθάκη).

Με σεβασμό στην παράδοση αλλά και με βλέμμα στραμμένο στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, οι «Τοίχοι που Μιλάνε» γίνονται φορείς πολιτισμού, ενδυναμώνοντας την ταυτότητα των τοπικών κοινωνιών και προσφέροντας νέες εμπειρίες τόσο στους κατοίκους όσο και στους επισκέπτες.

Για περισσότερες πληροφορίες: Αναπτυξιακή Ηρακλείου ΑΑΕ ΟΤΑ | Info@anher.gr 

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες στο photo gallery που ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο