ΚΡΗΤΗ
Ηράκλειο: Ο Αλμυρός ποταμός και η αλήθεια για το νερό που «χάνεται» στη θάλασσα
Μικρά φράγματα και λιμνοδεξαμενές η λύση στη λειψυδρία
Υπέρ μίας βιώσιμης λύσης τόσο σε αναπτυξιακό επίπεδο όσο και περιβαλλοντικά τάσσεται ο βιολόγος κ. Καλούστ Παραγκαμιάν με τα μικρά φράγματα και τις λιμνοδεξαμενές να αποτελούν μία ήπια λύση διαχείρισης του νερού και να συμβάλλουν στον τοπικό εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων. Περιβαλλοντικά, ακριβώς επειδή πρόκειται για ήπια διαχείριση, ενισχύεται η βιοποικιλότητα σε αυτά τα μέρη και κατ’ επέκταση ενδυναμώνονται οι τροφικές αλυσίδες του περιβάλλοντος. Έτσι, αυξάνονται και οι οικοσυστημικές υπηρεσίες χάρη σε αυτές τις κατασκευές.
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι άνθρωποι είναι να λένε ότι «το νερό χάνεται στη θάλασσα», όπως για παράδειγμα το νερό του Αλμυρού ποταμού. «Αυτό είναι μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις», τονίζει ο Καλούστ Παραγκαμιάν, βιολόγος και Διευθυντής του Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών Ελλάδας. Στο παρελθόν, αντίστοιχες αντιλήψεις είχαν οδηγήσει στη δραματική καταστροφή υγροτόπων: θεωρούσαν ότι ήταν περιοχές βρωμιάς και δυσοσμίας, με αποτέλεσμα να καταστρέψουμε το 60-70% τους, ειδικά στον νησιωτικό χώρο, όπως στην Κρήτη, στη Χίο και σε άλλα νησιά. Η υποβάθμιση και η εξαφάνιση των υγροτοπικών εκτάσεων υπήρξε ραγδαία, επειδή τα συνέδεαν με την ελονοσία και τα κουνούπια.
Κι όμως, οι υγρότοποι είναι αυτοί που αυξάνουν τη βιοποικιλότητα, κάνουν το περιβάλλον πιο ανθεκτικό στις αλλαγές -όπως αυτή της κλιματικής κρίσης- και εμποδίζουν το αλμυρό νερό να εισχωρήσει στους υδροφορείς του γλυκού νερού. «Είναι φυσικά εμπόδια που προστατεύουν τα αποθέματα νερού», σημειώνει ο ίδιος.
Αμφισβητείται πλέον η αποτελεσματικότητα κατασκευής νέων μεγάλων φραγμάτων στην Κρήτη
Τεράστιες ανάγκες για ύδρευση, άρδευση, τουρισμό
Σήμερα, οι απαιτήσεις για νερό είναι τεράστιες: για άρδευση, για τουρισμό, για πισίνες, αλλά και για την καθημερινή χρήση. Παρόλο που έχουν κατασκευαστεί μεγάλα φράγματα και δεσμεύουμε σημαντικές ποσότητες νερού, βλέπουμε ότι οι υδροφορείς, όπως αυτός της Μεσαράς, έχουν κατέβει δεκάδες μέτρα, με αποτέλεσμα να αντλούν πλέον αλμυρό νερό. «Το νερό, ως πόρος μεγάλης αξίας, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και επιστημονική προσέγγιση. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν πρόχειρα σχήματα στη διαχείρισή του», τονίζει.
Συρρικνώνεται ο Αλμυρός ποταμός
Όσον αφορά τον Αλμυρό, ήδη λαμβάνεται μία ποσότητα νερού με αφαλάτωση από τον ανώτερο υδροφορέα. Ωστόσο, αν δούμε την ιστορική του πορεία, θα διαπιστώσουμε ότι από μια έκταση πάνω από ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο, σήμερα έχουν απομείνει μόλις 80 στρέμματα. «Σε λίγο ίσως μείνει μόνο ένα κανάλι που θα καταλήγει στη θάλασσα. Αυτό δείχνει την πλήρη υποβάθμιση του υγροτόπου, καθώς οι ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως το φράγμα που κατασκευάστηκε, είχαν σοβαρές επιπτώσεις στο οικοσύστημα και την κατάντη περιοχή», υπογραμμίζει.
Η χρήση νερού από τον Αλμυρό για ύδρευση μπορεί να γίνει, αλλά μόνο κατόπιν ενδελεχούς επιστημονικής μελέτης. Και αυτό όχι απλώς με όρους ισοζυγίου -πόσο νερό δίνει και πόσο παίρνουμε- αλλά με ολοκληρωμένη ανάλυση των επιπτώσεων στο περιβάλλον και στη γη της περιοχής. «Δεν μπορούμε να βλέπουμε το νερό ως έναν ανεξάντλητο πόρο που μπορεί να αξιοποιηθεί χωρίς όρια. Αν μπορούσαμε "μαγικά" να γλυκάνουμε όλο το νερό του Αλμυρού, θα έσπευδαν να βάλουν σωλήνες παντού για να υδρευτεί όλη η Κρήτη. Όμως, η διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος του νησιού δεν μπορεί να γίνεται όπως ενός οικισμού. Πρέπει να υπάρχουν περιβαλλοντικά όρια και κανόνες», καταλήγει ο κ. Παραγκαμιάν.
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο
