ΚΡΗΤΗ
85 χρόνια- Ένας θρύλος! Ο Ελευθέριος Οικονόμου εξακολουθεί να βλέπει την έρευνα ως… χόμπυ!
Ο κορυφαίος επιστήμονας μιλά στο Cretalive με αφορμή το επιστημονικό συμπόσιο που πραγματοποιείται προς τιμήν του.
Θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε και «Πρωτομάστορα» της επιστήμης στην Κρήτη. Είναι από τους ανθρώπους που έβαλαν το δικό τους λιθαράκι για να γίνει το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας πραγματικότητα.
Ο Ελευθέριος Οικονόμου μιλά στο Cretalive με αφορμή το επιστημονικό συμπόσιο που διοργανώνει το ΙΤΕ προς τιμή του, με αφορμή τη συμπλήρωση των 85 χρόνων του, τη Δευτέρα 30 Ιουνίου, ώρα 10:00-16:00.
Στο συμπόσιο με θέμα “Από τα ηλεκτρόνια στα ελαστικά και τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα” διακεκριμένοι ξένοι επιστήμονες θα μιλήσουν για τις βασικές αρχές και τις τρέχουσες εξελίξεις σε θέματα με οποία ο Ε. Ν. Οικονόμου έχει ασχοληθεί κατά τη διάρκεια της μέχρι τώρα σταδιοδρομίας του.
Το κείμενο της συνέντευξης έχει ως εξής:
Με αφορμή το επιστημονικό συμπόσιο που οργανώνεται προς τιμήν σας, ποιες είναι οι εξελίξεις στον δικό σας τομέα έρευνας; Τι να περιμένουμε τα επόμενα χρόνια;
«Τα τελευταία χρόνια ασχολούμαι ερευνητικά με μια ενδιαφέρουσα επέκταση οπτικών φαινομένων σε συνεργασία με το συνάδελφο Κώστα Μακρή. Γενικά ο τομέας μου, ο τομέας των νέων υλικών, σε συνδυασμό με το «φως» των λέϊζερ τροφοδοτείται ερευνητικά συνεχώς από την προοπτική καινοτόμων τεχνολογικών εφαρμογών.Oι τελευταίες αλλάζουν δραστικά την καθημερινή μας ζωή διευκολύνοντας μια απίστευτη συγκέντρωση και διακίνηση πληροφοριών.»
Με επιτυχία η τελετή απονομής του Βραβείου Ηθικής Τάξεως στο Λευτέρη Οικονόμου
Να σας πάω λίγο πίσω, εσάς ποια ήταν η στιγμή που αποφασίσατε να αφιερωθείτε στην έρευνα;
«Από τα φοιτητικά μου χρόνια, κυρίως όταν άρχιζα να διαβάζω ξενόγλωσσα βιβλία φυσικής, είχα εντυπωσιασθεί από την εμβέλεια του ανθρώπινου νου και είχα ενθουσιαστεί από την ικανοποίηση που προσφέρει η κατανόηση ενός περίπλοκου φαινομένου. Προς το τέλος της ερευνητικής μου εργασίας για την απόκτηση του διδακτορικού μου διπλώματος στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο είχα την τύχη να ασχοληθώ με ένα θέμα που ήταν τότε πολύ “hot” και να γνωρίσω κορυφαίους επιστήμονες. Για μένα η επιστημονική έρευνα μαζί με τη διδασκαλία σε ενδιαφερόμενους φοιτητές αποτελούν ένα «χόμπυ», απαιτητικό μεν, που σου προσφέρει όμως διανοητική ικανοποίηση και παράλληλα σου εξασφαλίζει με επάρκεια τα προς το ζην (ακόμη και στην Ελλάδα;).»
Υπήρξαν στιγμές στη δική σας πορεία που σκεφτήκατε να τα παρατήσετε; Ποιες ήταν οι δυσκολίες που αντιμετωπίσατε;
«Ουσιαστικά όχι, όσον αφορά την ερευνητική μου δραστηριότητα. Οι δυσκολίες και κάποιες απογοητεύσεις δεν συνδέθηκαν, όπως ήδη είπα, με την ερευνητική μου εργασία, αλλά με την έλλειψη κλίματος δημιουργικής συναδελφικής συνεργασίας για τη προσπάθεια επίλυσης πάγιων δυσλειτουργιών του ερευνητικού και εκπαιδευτικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα. Τέτοιες απογοητεύσεις συνάντησα κατά τη σύντομη θητεία μου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αυτές με οδήγησαν στο νεοσύστατο τότε Πανεπιστήμιο Κρήτης και στη δημιουργία του ΙΤΕ. Και στην Κρήτη, παρόλες τις πολύ θετικές εμπειρίες, δεν έλειψαν οι αχρείαστες δυσκολίες. Οι τελευταίες ήταν κυρίως, η πολεμική εναντίον του ΙΤΕ από συναδέλφους άλλων ελληνικών Πανεπιστημίων,κυρίως τη δεκαετία του 1980 και το πάγιο πρόβλημα των καταλήψεων που εκπορεύεται συνήθως από κόμματα και κομματικούς φοιτητές.»
Στην Ελλάδα, οι επιστήμονες θεωρούνται ονειροπόλοι; Τι λέτε σε όσους θέλουν να συνεχίσουν εκτός συνόρων;
«Ας επισημάνω καταρχή ότι στην Ελλάδα υπάρχουν ερευνητικές ομάδες που επιτελούν αξιόλογο έργο, καίτοι πολύ απέχουν από το να αποτελούν την πλειονότητα. Σε νέους που θα ήθελαν να ακολουθήσουν το δρόμο της έρευνας και έχουν το απαιτούμενο ταλέντο και τη διάθεση για δουλειά, θα τους προέτρεπα να εργαστούν τουλάχιστον για μερικά χρόνια σε κάποια από τα πρωτοποριακά κέντρα εκτός συνόρων. Θα ευχόμουν να επιστρέψουν μετά στην Ελλάδα, αν έχουν την επιθυμία πραγματικής προσφοράς. Θα μπορούσαν έτσι να συνεισφέρουν στην περαιτέρω επιστημονική πρόοδο της χώρας που έχει σημειωθεί τα τελευταία 30 χρόνια.»
Αν γινόσασταν για λίγο υπουργός Ανάπτυξης, ποιες θα ήταν οι πρώτες αλλαγές που θα κάνατε;
«Δεν έχω πια μια συνεχή και λεπτομερειακή εικόνα των ερευνητικών θεμάτων της χώρας και ακόμη περισσότερο αυτό ισχύει για τα γενικότερα αναπτυξιακά μας προβλήματα. Επομένως δεν μπορώ να σας πω κάτι συγκεκριμένο που να έχει κάποια αξία. ‘Ομως, δεδομένου ότι η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα, 10 εκατομμυρίων κατοίκων με φθίνοντα πληθυσμό, που κατέχει το καλύτερο «οικόπεδο» στη γειτονιά μιας αναπτυσσόμενης, δυναμικής και επεκτατικής χώρας 84 εκατομμυρίων κατοίκων, πιστεύω το εξής: Η απαραίτητη επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη της Ελλάδας, θα πρέπει να βασίζεται σε μια μακροχρόνια και σταθερή πολιτική με έμφαση στην ποιότητα. Αυτό συνεπάγεται σταθερή και ανυποχώρητη αξιοκρατία που προϋποθέτει συνεχή και ειλικρινή αξιολόγηση. Δηλαδή, πολύ δύσκολα πράγματα, γιατί στην πράξη κάθε άλλο παρά δημοφιλή είναι.»
85 χρόνια, μία ζωή γεμάτη σημαντικές εμπειρίες. Τι ξεχωρίζετε;
«Θα ξεχώριζα τη δημιουργία του ΙΤΕ και τη συμβολή μου στο Πανεπιστήμιο Κρήτης , υπό τον όρο ότι δεν θα διολισθήσουν, ιδιαίτερα το ΙΤΕ, σ’ αυτό που ονομάζω θερμοδυναμική ισορροπία με τις αρνητικές όψεις της συλλογικής μας ζωής. Αυτές τις όψεις,δηλαδή, που χαρακτηρίζονται από εύκολες μεγαλοστομίες χωρίς συνήθως τα αντίστοιχα δύσκολα επιτεύγματα. Η πρόσφατη εκλογή στην ηγεσία του ΙΤΕ του αγαπητού μου φίλου, Βασίλη Χαρμανδάρη, μου επιτρέπει μια συγκρατημένη αισιοδοξία ότι θα παραμείνει το ΙΤΕ μια όαση ποιότητας, παρά τις αφανείς διεργασίες που τείνουν να καθηλώνουν τη χώρα μας σε μια τροχιά κατώτερη των δυνατοτήτων της.»
