Όλα είναι στο μυαλό: 3 τρόποι να νικήσετε τον χρόνιο πόνο χωρίς φάρμακα

Πολλοί περιμένουν ότι, μετά από έναν τραυματισμό, μια θεραπεία ή οποιαδήποτε άλλη επίπονη διαδικασία, ο πόνος που τη συνοδεύει σταδιακά θα εξασθενίσει και, τελικά, θα εξαφανιστεί. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, η ήπια, αλλά επίμονη δυσφορία συχνά γίνεται μέρος της καθημερινής ζωής. Για να την αντιμετωπίσουν, πολλοί άνθρωποι καταφεύγουν στα παυσίπονα, τα οποία όμως έχουν σημαντικά μειονεκτήματα: Συνοδεύονται συχνά από παρενέργειες, κίνδυνο εξάρτησης, ενώ με την υπερχρήση, η αποτελεσματικότητά τους μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.

Παράλληλα, ο πόνος έχει συνέπειες στη γενικότερη υγεία: Επιδεινώνει το άγχος, τα συμπτώματα κατάθλιψης, τα προβλήματα ύπνου και οδηγεί σε κοινωνική απομόνωση, δημιουργώντας έναν κύκλο που είναι δύσκολο να «σπάσει». Σε αυτά έρχεται να προστεθεί και ο φόβος για το μέλλον, η ανησυχία ότι ο πόνος μπορεί να μην φύγει ποτέ ή να γίνει αφόρητος. Όταν παρεμποδίζει την καθημερινή λειτουργία και την ικανότητα να απολαμβάνουμε τη ζωή, τότε είναι σαφές ότι ο πόνος ξεπερνά τα όρια και πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα.

Ευτυχώς, τα παυσίπονα δεν είναι η μοναδική λύση για τη διαχείριση του πόνου. Χιλιάδες χρόνια πρακτικών έχουν φέρει στο φως εναλλακτικές μεθόδους, που δίνουν ελπιδοφόρα αποτελέσματα.

Τρεις βασικές προσεγγίσεις για τη διαχείριση του πόνου

Σε όλες τις παραδόσεις και πρακτικές, εμφανίζονται με συνέπεια 3 θεμελιώδεις στρατηγικές:

➤ Απόσπαση της προσοχής – Ανακατεύθυνση της προσοχής μακριά από τον πόνο

➤ Προσοχή και περιέργεια – Παρατήρηση του πόνου άμεσα και ήρεμα

➤ Υποταγή και αποδοχή – Απελευθέρωση της αντίστασης στον πόνο

Κάθε προσέγγιση έχει αξία και δεν υπάρχει μία μέθοδος που να είναι η καλύτερη για όλους. Οι άνθρωποι συχνά δοκιμάζουν διαφορετικά πράγματα, ανάλογα με την ένταση του πόνου, την συναισθηματική τους κατάσταση και τις περιστάσεις.

1. Απόσπαση της προσοχής

Η απόσπαση της προσοχής είναι συχνά πιο αποτελεσματική για τον ήπιο έως μέτριο πόνο. Ο εγκέφαλος έχει περιορισμένη ικανότητα προσοχής: Όταν εστιάζει σ’ ένα θέμα, η αντίληψη για όλα τ’ άλλα εξασθενεί. Γράφοντας στο PsychologyToday, η ψυχολόγος Elinor Greenberg προτρέπει να επιτρέψετε στον εαυτό σας, να αγνοήσει τον πόνο, εστιάζοντας πλήρως σε κάτι ενδιαφέρον ή ευχάριστο. Μπορείτε ακόμη και να χρησιμοποιήσετε τις αισθήσεις σας για να ενισχύσετε το αποτέλεσμα. Αυτή η αρχή εξηγεί γιατί δραστηριότητες όπως η άσκηση, η ενασχόληση με τη μουσική ή ακόμα και οι τοπικές θεραπείες με βάση τη μενθόλη μπορούν να μειώσουν την αντίληψη του πόνου.

2. Προσοχή και περιέργεια

Αυτή η προσέγγιση είναι ουσιαστικά το αντίθετο της απόσπασης της προσοχής. Αντί να αποφεύγετε τον πόνο, τον αντιμετωπίζετε με ήρεμη περιέργεια. Ο φόβος και η αντίσταση συχνά εντείνουν τον πόνο, ενώ η παρατήρηση μπορεί να τον μετριάσει.

✓ Μην προσπαθείτε να ξεφύγετε από τον πόνο.

✓ Αντιμετωπίστε την αίσθηση άμεσα.

✓ Να αναπνέετε αργά και να υπενθυμίζετε στον εαυτό σας ότι ο πόνος είναι δυσάρεστος, αλλά όχι επικίνδυνος.

✓ Αφήστε τις υποθέσεις και παρατηρήστε πώς αισθάνεστε τον πόνο σήμερα, όχι πώς τον αισθανόσασταν χθες.

Για να διεγείρετε την περιέργειά σας, κάντε ουδέτερες, περιγραφικές ερωτήσεις:

• Πού ακριβώς εντοπίζεται ο πόνος και πόσο έντονος είναι;
• Κινείται, πάλλεται ή παραμένει σταθερός;

Αυτές οι ερωτήσεις μετατοπίζουν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου από τα κέντρα του συναισθηματικού φόβου προς την αναλυτική σκέψη. Αυτή η νευρολογική μετατόπιση συχνά μειώνει την αγωνία και, με τη σειρά της, την ένταση του ίδιου του πόνου.

3. Υποταγή και αποδοχή

Όταν η απόσπαση της προσοχής και η περιέργεια αποτυγχάνουν, η αποδοχή μπορεί να είναι εκπληκτικά ισχυρή. Η καταπολέμηση του πόνου συχνά καταλήγει να τον ενισχύει, καθώς κρατά την προσοχή εστιασμένη σε αυτόν. Εγκαταλείποντας την αντίσταση, μειώνεται η εσωτερική σύγκρουση.

Η υποταγή περιλαμβάνει:

✓ Τη διακοπή των προσπαθειών να ξεφύγετε ή να ελέγξετε τον πόνο.

✓ Την αποδοχή της ύπαρξης επώδυνων αισθήσεων.

✓ Την παρατήρηση του πώς ο πόνος γίνεται πιο ανεκτός όταν η αντίσταση εξασθενεί.

✓ Την επιβεβαίωση ότι ο πόνος, αν και οδυνηρός, δεν είναι επικίνδυνος.

Για όσους ζουν με χρόνιο ή επαναλαμβανόμενο πόνο, αυτές οι ψυχολογικές στρατηγικές προσφέρουν χρήσιμες εναλλακτικές λύσεις. Η απόσπαση της προσοχής, η εστίαση στο πρόβλημα και η αποδοχή προσφέρουν διαφορετικούς τρόπους ανακούφισης. Αν και δεν εξαλείφουν εντελώς τον πόνο, συχνά μειώνουν την έντασή του και αποκαθιστούν την αίσθηση ελέγχου.