ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Πανηγυρική η "επιστροφή" του Δ. Βικέλα στο Ηράκλειο και τη Βικελαία Βιβλιοθήκη
Η έκθεση "Ο Πολυταξιδεμένος Δημήτριος Βικέλας" που εγκαινιάστηκε από τον Πρόεδρο της Βουλής, θα λειτουργεί έως τις 30 Ιουνίου 2026
Ο Δημήτριος Βικέλας υπήρξε μια φωτεινή προσωπικότητα. Άνθρωπος με ανήσυχο και φιλομαθές πνεύμα, μεγαλωμένος σε ένα οικογενειακό περιβάλλον που ενθάρρυνε τις πνευματικές ενασχολήσεις, αφοσιώθηκε από νωρίς στα βιβλία, την ενδελεχή μελέτη και τις φιλολογικές δραστηριότητες. Γεννημένος στην Ερμούπολη της Σύρου, γόνος μιας μεγάλης εμπορικής οικογένειας, ταξίδεψε πολύ, από μικρή ηλικία.
Αυτή τη διάσταση της συνεχούς μετακίνησης και συνάμα της άσβεστης δίψας για τη μόρφωση και την καλλιέργεια που χαρακτήριζε τον Δημήτριο Βικέλα αποτυπώνει η σημαντική έκθεση με τίτλο «Ο πολυταξιδεμένος Δημήτριος Βικέλας», την οποία θα μπορούν οι Ηρακλειώτες και οι επισκέπτες της πόλης να απολαμβάνουν έως τις 30 Ιουνίου 2026, με ελεύθερη είσοδο, από Δευτέρα έως Παρασκευή, τις ώρες 08:00-15:00.
Η εντυπωσιακή έκθεση διοργανώθηκε από τη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων σε συνεργασία με τη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου, και εγκαινιάστηκε πανηγυρικά το απόγευμα του Σαββάτου, παρουσία του προέδρου της Βουλής κ. Νικήτα Κακλαμάνη.
Εγκαίνια για την έκθεση ο «πολυταξιδεμένος Δημήτριος Βικέλας», παρουσία του Νικήτα Κακλαμάνη
Τα εγκαίνια
Την εκδήλωση άνοιξε με μια σύντομη παρουσίαση ο Προϊστάμενος της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Δημήτρης Σάββας, και στη συνέχεια ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός αναφέρθηκε στην προσωπικότητα και το έργο του Δημητρίου Βικέλα. Μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος Ηρακλείου μίλησε για την πολιτισμική σχέση που θα συνδέει στο διηνεκές τον Βικέλα με το Μεγάλο Κάστρο. Ο Δημήτριος Βικέλας, μολονότι γεννήθηκε στη Σύρο και καταγόταν από τη Βέροια, επέλεξε να κληροδοτήσει, μετά τον θάνατό του το 1908 στον Δήμο Ηρακλείου την παροιμιώδη βιβλιοθήκη του με τα 4.504 βιβλία του τα οποία συγκέντρωνε με προσήλωση καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου του.
Έτσι, το 1910, η Δημοτική Βιβλιοθήκη του Χάνδακα πήρε το όνομά του και μετονομάστηκε σε Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη. Στο πέρασμα των δεκαετιών, η βιβλιοθήκη αυτή έγινε το πολιτισμικό σημείο αναφοράς του Ηρακλείου και ταυτόχρονα ένα τοπόσημο με ειδικό βάρος. Μολονότι δεν έχει διευκρινιστεί με σαφήνεια ποιος ήταν ο λόγος που ώθησε τον Δ. Βικέλα στην απόφασή του αυτή, ο δήμαρχος Ηρακλείου διατύπωσε την εκτίμηση ότι ο σπουδαίος λόγιος, ποιητής, συγγραφέας και μεταφραστής, είχε εντυπωσιαστεί από την καινοφανή για την εποχή εκείνη αρχαιολογική επιστήμη και από τις ανασκαφές της Κνωσού, αναγνώριζε την πολιτισμική δυναμική της πόλης και επιδίωξε να συμβάλει με τον δικό του τρόπο στην καθιέρωση του Ηρακλείου ως πνευματικού κέντρου.
Παράλληλα, όμως, όπως επισήμανε με έμφαση στη δική του ομιλία ο πρόεδρος της Βουλής κ. Νικήτας Κακλαμάνης, ο Δημήτριος Βικέλας είχε ταχθεί με ζέση υπέρ της ανεξαρτησίας της Κρήτης. Παρακολουθούσε το “Κρητικό Ζήτημα” και επέλεξε να συνδράμει με το κληροδότημά του στην ενσωμάτωση της Κρήτης στον εθνικό κορμό.
Ο πρόεδρος της Βουλής έκανε εκτενή αναφορά στην προσωπικότητα του Δημητρίου Βικέλα, τον οποίο χαρακτήρισε”λόγιο πολίτη του κόσμου” και “Ευρωπαίο Έλληνα” κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στο μεταφραστικό του έργο, καθώς υπήρξε ένας από τους πρώτους μεταφραστές του Σεξπηρικού έργου. “Η δωρέα του στο Ηράκλειο” υπογράμμισε ακόμη ο κ. Κακλαμάνης “καταδεικνύει την προσπάθειά του να διαδώσει το αγαθό της παιδείας”.
Στη συνέχεια ο κ. Κακλαμάνης αναφέρθηκε στο πολύπλευρο έργο της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων και πρότεινε, απευθυνόμενος στον Αλέξης Καλοκαιρινό, να διατυπωθεί από την πλευρά του Δήμου Ηρακλείου αίτημα, ώστε να διοργανωθεί και σε τοπικό επίπεδο έκθεση με τους ζωγραφικούς πίνακες που ανήκουν στους θησαυρούς της Βιβλιοθήκης της Βουλής.
Τα δώρα, ο “γρύπας” οι “αμαρτίες” του προέδρου, τα μικρά ενσταντανέ από τα εγκαίνια!
Η ξενάγηση
Στη συνέχεια ακολούθησε η ξενάγηση στον χώρο της έκθεσης, την επιστημονική επιμέλεια της οποίας έχει η Προϊσταμένη της Μπενακείου Βιβλιοθήκης Δρ. Μαρία Βλασσοπούλου και την καλλιτεχνική της επιμέλεια ο Γιάννης Μετζικώφ. Η έκθεση που θα μπορούν οι Ηρακλειώτες, να απολαμβάνουν έως και τον ερχόμενο Ιούνιο αποτίνει φόρο τιμής στον σπουδαίο λόγιο, ποιητή και συγγραφέα ο οποίος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους διαμορφωτές του λογοτεχνικού είδους της ηθογραφίας και ένας από τους εκπροσώπους του ελληνικού ρεαλισμού.
Τα εκθέματα ξεναγούν το κοινό στη ζωή του Δημητρίου Βικέλα, από τα παιδικά του χρόνια, τον 19ο αιώνα, έως τον θάνατό του.Ο θεατής παρακολουθεί σταθμούς της δράσης και του έργου του, ακολουθώντας νοερά τα ταξίδια του Βικέλα στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Με γλαφυρό τρόπο αποτυπώνεται η πορεία και η εξέλιξη της συγγραφικής και μεταφραστικής παραγωγής του, που περιλαμβάνει διηγήματα, ποιήματα, μυθιστόρημα, μελέτες, διαλέξεις, αναμνήσεις και θεατρικά έργα. Ψηφιακά αντίγραφα βιβλίων, φωτογραφιών, εφημερίδων και αρχειακών τεκμηρίων, προερχόμενα κυρίως από τις Συλλογές της Βιβλιοθήκης της Βουλής και της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης, αναδεικνύουν τον ανήσυχο Δημήτριο Βικέλα, που γνώρισε σε βάθος διαφορετικούς πολιτισμούς και αποτύπωσε στα γραπτά του πραγματικούς, καθημερινούς ανθρώπους.
Δημήτριος Βικέλας: μια σπουδαία προσωπικότητα
Γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου στις 15 Φεβρουαρίου 1835. Έζησε στην Κωνσταντινούπολη και την Οδησσό και επέστρεψε στη Σύρο, λόγω των εμπορικών δραστηριοτήτων της οικογένειάς του. Σε εφηβική ηλικία μαζί με τον συμμαθητή του Εμμανουήλ Ροΐδη εξέδιδαν χειρόγραφη εφημερίδα, και στα 16 του χρόνια το 1851 μεταφράζει έμμετρα το έργο του Ρακίνα “Εσθήρ”, το οποίο παραστάθηκε στη Σύρο.
Το 1852, σε ηλικία 17 ετών, μεταβαίνει στο Λονδίνο, όπου σπουδάζει Βοτανική και παράλληλα εργάζεται ως υπάλληλος στον εμπορικό οίκο που διατηρούσαν συγγενείς του από την πλευρά της μητέρας του. Πέρα, όμως, από τις δραστηριότητες αυτές, αναπτύσσει και εξελίσσει τις φιλολογικές του ανησυχίες, μελετώντας διαρκώς, κάνοντας μεταφράσεις και γράφοντας ποίηση. Το 1876 επιστρέφει στην Αθήνα και κατόπιν εγκαθίσταται στο Παρίσι.
Στην Πόλη του Φωτός γράφει τον “Λουκή Λάρα” δίνοντας ιδιαίτερη πνοή στο είδος της ελληνικής ηθογραφίας. Το 1894 διορίστηκε αντιπρόσωπος της Ελλάδας στο Διεθνές Αθλητικό Συνέδριο και συνέβαλε τα μέγιστα ώστε να διοργανωθούν στην Αθήνα οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1896. Στη διάρκεια των εργασιών του ιστορικού αυτού συνεδρίου, οπότε και διατυπώθηκε η ιδέα του βαρώνου Πιέρ ντε Κουμπερτέν για την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων, ο Δημήτριος Βικέλας εκλέχθηκε πρώτος πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής.
Το 1897, εγκαταστάθηκε μόνιμα πλέον στην Αθήνα, χωρίς να σταματήσει ποτέ τα ταξίδια του αλλά και τις φιλολογικές του ενασχολήσεις. Την περίοδο εκείνη συνέβαλε σημαντικά στην ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινής γνώμης σχετικά με την Κρητική Επανάσταση, το Κρητικό Ζήτημα και το αίτημα των Κρητών για την ένωση με την Ελλάδα. Λίγο πριν πεθάνει το 1908 εκδόθηκαν τα απομνημονεύματά του με τίτλο “Η ζωή μου: Παιδικαί αναμνήσεις - Νεανικοί χρόνοι”.
Πανηγυρική εκδήλωση
Τα εγκαίνια της έκθεσης «Ο πολυταξιδεμένος Δημήτριος Βικέλας» πραγματοποιήθηκαν σε πανηγυρικό κλίμα στην αίθουσα εκδηλώσεων της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Παρόντες ήσαν ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ.κ. Ευγένιος, οι βουλευτές του νομού Ηρακλείου, ο Περιφερειάρχης Κρήτης, δήμαρχοι του νομού, εκπρόσωποι του πολιτικού κόσμου, αυτοδιοικητικοί και εκπρόσωποι τοπικών φορέων.
Μετά το πέρας των ομιλιών ο δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός δώρισε στον Νικήτα Κακλαμάνη, μεταξύ άλλων, τεύχος του περιοδικού “Παλίμψηστον” της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης αλλά και ένα αγαλματίδιο του μυθικού Γρύπα, του συμβόλου της πόλης του Ηρακλείου. Από την πλευρά του ο κ. Ευγένιος πρόσφερε στον Πρόεδρο της Βουλής, ένα από τα πρώτα αντίτυπα του “Λουκή Λάρα”, σπάνιο βιβλίο που διατηρούσε στην προσωπική του συλλογή και είχε συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής.
Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο
