Στην πρώτη γραμμή οι εθελοντές: Από τη Δαδιά και τον Ντάνιελ, στη Χίο και την Αχαΐα

Κατά την αντιπυρική περίοδο, κάθε φορά που εκδίδεται έκτακτο δελτίο της ΕΜΥ, σε κάθε συνθήκη που θα χρειαστεί, οι εθελοντές της Πολιτικής Προστασίας και του Πυροσβεστικού Σώματος βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Η ηλεκτρονική τους αλληλογραφία και τα κινητά τους τηλέφωνα από τον Μάιο έως το τέλος Οκτωβρίου καθώς και τις ημέρες ακραίων καιρικών φαινομένων γεμίζει από μηνύματα προκειμένου να οργανώσουν όσο το δυνατόν καλύτερα το σχεδιασμό τους. Ετοιμάζουν τον εξοπλισμό τους, φορούν τις στολές τους, συντονίζουν τις ομάδες τους.

  Ο Γιώργος Δερτιλής, από την Ομάδα Εθελοντών Δασοπυροσβεστών Διασωστών ΕΚΑΛΗ 2000 και ο Γεράσιμος Παναγόπουλος από το Σώμα Εθελοντών Διασωστών Πυροσβεστών Δυτικής Αχαΐας (ΣΕΔΙΠ) αποτελούν εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία εθελοντές. H δράση των ομάδων τους δεν περιορίζεται μόνο από 1η Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου αλλά είναι καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

  Για εκείνους ο εθελοντισμός αποτελεί « τρόπο ζωής» την ώρα που το κίνητρό τους είναι «η ηθική ανταμοιβή» όταν καταφέρνουν να βάλουν το λιθαράκι τους σε μία διάσωση ή στη δασοπυρόσβεση. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης για τον απολογισμό της φετινής αντιπυρικής περιόδου, οι δύο ομάδες βραβεύτηκαν από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για το έργο τους και τη συμβολή τους.

  Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Γιώργος Δερτιλής από την ομάδα εθελοντών δασοπυροσβεστών - πυροσβεστών ΕΚΑΛΗ 2000, « αυτό που αποκομίζουν δεν μπορεί να περιγραφεί εύκολα. Ακόμα κι αν εκεί που έχουμε επιχειρήσει δεν έχει πάει όπως θα θέλαμε ομάδα, ξέρουμε ότι κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε. Βάλαμε το λιθαράκι μας και κάναμε αυτό που μας αναλογούσε. Τα μέγιστα, με την εκπαίδευση, με τον εξοπλισμό και υπό τις οδηγίες των αρμόδιων φορέων. Ακόμη και το βλέμμα που θα εισπράξουμε ότι ο συμπολίτης μας νιώθει ότι δεν κινδυνεύει πλέον είναι μία “ηθική ανταμοιβή” που δεν μεταφράζεται, δεν μπορεί να εξηγηθεί».

  Για τον Γεράσιμο Παναγόπουλο από το ΣΕΔΙΠ το να είναι εθελοντής σημαίνει «ότι πονάμε τον τόπο μας». «Έχουμε χρέος να παραδώσουμε στην επόμενη γενιά αυτό που εμείς βρήκαμε», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και προσθέτει ότι μέσα από τον εθελοντισμό « έχουν γίνει καλύτεροι άνθρωποι, τόσο εσωτερικά όσο και στην αντιμετώπιση των συμπολιτών μας Κοιτάμε περισσότερο το εμείς και όχι το εγώ, ενδιαφερόμαστε να είμαστε δίπλα σε όποιον μας χρειαστεί».

  Οι δύο ομάδες είναι ενταγμένες στο Μητρώο Εθελοντικών Οργανώσεων της Πολιτικής Προστασίας και συνεργάζονται άμεσα με το Πυροσβεστικό Σώμα

  «Είμαστε ομάδα ενταγμένη στο Μητρώο της πολιτικής προστασίας και στον αντιπυρικό σχεδιασμό του Πυροσβεστικού Σώματος. Λειτουργούμε 365 μέρες στον χρόνο, 24 ώρες το 24ωρο όλο τον χρόνο. Επεμβαίνουμε σε όλα τα συμβάντα που επεμβαίνει το Πυροσβεστικό Σώμα στις δασικές πυρκαγιές, επειδή έχουμε την πιστοποίηση, επιχειρούμε κανονικά στα υπόλοιπα συμβάντα επικουρικά, προς ενίσχυση πάντα του αρμόδιου φορέα που είναι το Πυροσβεστικό σώμα. Από εκεί και πέρα ανήκουμε και στην Πανελλήνια ομοσπονδία Εθελοντικών οργανώσεων Δασοπροστασίας - πυρόσβεσης και είμαστε και ιδρυτικά μέλη της ομοσπονδίας κατέχοντας θέση στο Διοικητικό Συμβούλιο», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Δερτιλής. Από την πλευρά του ο κ. Παναγόπουλος περιγράφοντας τη δράση του ΣΕΔΙΠ τονίζει είναι στο Μητρώο των Εθελοντικών Οργανώσεων, καθώς και στο νέο μητρώο που ορίζει ο νόμος 4662/2020 αλλά και στο μητρώο του υπουργείου Εσωτερικών για τις ομάδες της Κοινωνίας των Πολιτών ενώ προσθέτει ότι διαθέτουν 18 πιστοποιημένους εθελοντές Πολιτικής Προστασίας από την Πυροσβεστική Ακαδημία καθώς και ένα ιδιόκτητο πυροσβεστικό όχημα τύπου 4x4 pick-up, άλλα και δύο οχήματα παραχωρημένα από το δήμο.

  Στην πρόσφατη κακοκαιρία “BYRON”, όπως εξηγεί ο κ. Δερτιλής η ομάδα τους ήταν σε αυξημένη ετοιμότητα. Αψηφώντας την κούραση από τις εργασίες τους συνέδραμαν σε αντλήσεις υδάτων και κοπές δέντρων στο δήμο Αθηναίων καθώς και στη διάσωση μιας γυναίκας που είχε εγκλωβιστεί με το όχημά της καθώς , το νερό, όπως αναφέρει, είχε φτάσει στο «ύψος του τζαμιού του αυτοκινήτου». «Δεν υπάρχει ούτε ένα άτομο έμμισθο προσωπικό. Αυτό σημαίνει ότι το πρωί είμαστε στις δουλειές μας, και στον ελεύθερό μας χρόνο, προσφέρουμε εθελοντικά τις υπηρεσίες μας στην κοινωνία. Κάποιοι είναι φοιτητές, κάποιοι δουλεύουν με τηλεργασία, ενώ άλλοι έχουν απογευματινό ωράριο. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να έχουμε μια 24ωρη κάλυψη υπηρεσιών», σημειώνει.

  Περιγράφοντας την εμπειρία του από το πεδίο ο κ. Παναγόπουλος θυμάται τις καταστροφικές πλημμύρες του Ντάνιελ όταν κατάφεραν να μεταβούν από την δυτική Αχαΐα που εδρεύουν στην Πυροσβεστική Υπηρεσία Τρικάλων.

  «Υπήρχαν πληροφορίες για πάρα πολλούς εγκλωβισμένους. Εκεί με άλλες δύο εθελοντικές οργανώσεις και μέλη της Ομοσπονδίας μας, την ΛΕΚ Πρέβεζας και την Εθελοντική Οργάνωση του Βύρωνα απεγκλωβίσαμε σε μία μέρα μέχρι το μεσημέρι, στις 15.30, 93 άτομα. Δεν θα ξεχάσω την τελευταία διάσωση, μία ηλικιωμένη γυναίκα 85 ετών. Μόλις την κατεβάσαμε στο σπίτι και την βάλαμε σε ασφαλές σημείο στο τέλος πήγε να μας φιλήσει και τα χέρια. Εμείς δεν το δεχτήκαμε αλλά αυτή η στιγμή ήταν πολύ χαρακτηριστική. Αυτή είναι η μεγαλύτερη επιβράβευση..δεν υπάρχει υλική παρά μόνο ηθική επιβράβευση. Είναι κι αυτό που μας δίνει δύναμη να συνεχίσουμε γιατί το έργο μας είναι δύσκολο. Ειδικά για τις ομάδες της επαρχίας το να βρεις χρηματοδότηση και να μπορείς να συντηρήσεις ένα τέτοιο οργανισμό είναι εξαιρετικά δύσκολο», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Παναγόπουλος.

  Οι δασικές πυρκαγιές στη Χίο και την Αχαΐα - Η περίπτωση της Δαδιάς

  Οι δύο ομάδες επιχείρησαν φέτος τόσο στις πυρκαγιές του Ιουνίου στη Χίο όσο και σε αυτή στην Αχαΐα. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο συντονιστής δράσεων του WWF Ελλας για τις δασικές πυρκαγιές, Ηλίας Τζηρίτης, «για πρώτη φορά φέτος υπήρξε επίσημη κινητοποίηση από την Πολιτική Προστασία ομάδων που ανήκουν στο σύστημα εθελοντισμού για την πυρκαγιά του Ιουνίου στη Χίο ενώ το ίδιο ίσχυσε και για την πυρκαγιά της 12ης Αυγούστου 2025 στην Αχαΐα».

  Όπως περιγράφει ο κ. Παναγόπουλος για «τρεις ημέρες μεταβήκαμε στη Χίο για να αντιμετωπίσουμε τις πυρκαγιές. Αυτό είναι κάτι που μας δίνει περισσότερη εμπειρία στο κομμάτι της δασοπυρόσβεσης καθώς και το δικαίωμα της εξωστρέφειας» ενώ προσθέτει ότι οχήματα και εθελοντές μετέβησαν από περιοχές της Αττικής και στην πυρκαγιά στην Πάτρα και στη Δυτική Αχαΐα.

  Το παράδειγμα ωστόσο είχε δοθεί από τις πυρκαγιές της Δαδιάς το 2022 και το 2023. Τότε έπειτα από συνεργασία του WWF με την Ομοσπονδία Εθελοντικών Οργανώσεων Δασοπροστασίας - Πυρόσβεσης είχαν κινητοποιηθεί ανεπίσημα μέλη και ομάδες της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας.

  «Μεταβήκαμε στην πυρκαγιά στη Δαδιά, εθελοντικές ομάδες από όλη την Ελλάδα. Αναχωρήσαμε με πούλμαν και επιχειρήσαμε σαν πεζοπόρο τμήμα», τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Δερτιλής.

  Ωστόσο, όπως επισημαίνει, ο κ. Τζηρίτης αυτό που αναδεικνύεται είναι η ανάγκη για ένα οργανωμένο σύστημα εθελοντισμού που θα παρέχει εκπαίδευση, κατάρτιση και ασφάλεια στους εθελοντές.

  Το πρόγραμμα Υποστήριξης Εθελοντικών Ομάδων Δασοπυροπροστασίας του WWF Ελλάς μαζί με το ΜΚΣ Δεσμός και το HIGGS

  Όπως τονίζει ο κ. Τζηρίτης, το πρόγραμμα Υποστήριξης Εθελοντικών Ομάδων Δασοπυροπροστασίας που υλοποιεί από το 2022 το WWF Ελλάς μαζί με το ΜΚΣ Δεσμός και το HIGGS (Higher Incubator Giving Growth & Sustainability) επιχειρεί να ενισχύσει το έργο των εθελοντών δασοπυροσβεστών.

  Σύμφωνα με στοιχεία από το WWF Ελλάς την περίοδο 2022-2024 κατά τη διάρκεια της α' φάσης του έργου:

  Ενισχύθηκαν με εξοπλισμό 2.000 εθελοντές, από 50 ομάδες δασοπυρόσβεσης από τη Ρόδο μέχρι τον Έβρο.

  Παράλληλα, πάνω από 500 εθελοντές από 118 ομάδες από όλη την Ελλάδα, εκπαιδεύτηκαν σε ζητήματα διαχείρισης δασικών πυρκαγιών.

  Όσον αφορά την β’ φάση δηλαδή την περίοδο 2024- 2026 :

  Μέχρι σήμερα, 296 εθελοντές από 29 εθελοντικές ομάδες δασοπυροπροστασίας έχουν εκπαιδευτεί στο πεδίο, συνδυάζοντας θεωρία και πράξη. Μάλιστα, οι δράσεις εκπαίδευσης θα συνεχιστούν και μέσα στο χειμώνα με βιωματικά εργαστήρια σε Φλώρινα, Ρόδο, Σάμο, Αχαΐα και Αττική.

  45 ομάδες έχουν ενισχυθεί με εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών, βασισμένο στις ανάγκες τους.

  Περισσότεροι από 400 και αρμόδιοι φορείς, έχουν ενημερωθεί μέσω διαδικτυακών εργαστηρίων, για την αξία της πρόληψης και την σημασία του σχεδιασμού σε τοπικό επίπεδο.

  Τόσο η Ομάδα Εθελοντών Δασοπυροσβεστών Διασωστών ΕΚΑΛΗ 2000 όσο και το Σώμα Εθελοντών Διασωστών Πυροσβεστών Δυτικής Αχαΐας (ΣΕΔΙΠ), συμμετέχουν και υποστηρίζονται από το συγκεκριμένο πρόγραμμα.

  Όπως εξηγεί ο κ. Τζηρίτης, το WWF Ελλάς σε συνεργασία με τον ΜΚΣ Δεσμός και το HIGGS, και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Αθήνας Μαρτίνου, του Ιδρύματος Λάτση και της Εθνικής Τράπεζας, υλοποιούν για δεύτερη φορά αυτό το έργο υποστήριξης εθελοντικών ομάδων δασοπυροπροστασίας, προκειμένου να ενισχύσουν το έργο των εθελοντικών ομάδων που «παλεύουν το καλοκαίρι με τις δασικές πυρκαγιές». Αυτό, όπως τονίζει δεν αφορά μόνο τον εξοπλισμό δασοπυρόσβεσης.

  «Παρέχουμε πολύ ποιοτικό και στοχευμένο εξοπλισμό σε εθελοντικές ομάδες. Αλλά έχουμε και άλλες δράσεις όπως δράσεις κατάρτισης. Κάνουμε εργαστήρια λειτουργίας πεζοπόρων τμημάτων δασοπυρόσβεσης, διήμερα, σε συγκεκριμένες περιοχές. Κάνουμε διαδικτυακά εργαστήρια σε σχέση με την πρόληψη και πώς μπορεί κάποιος να υλοποιήσει την πρόληψη στο τοπικό επίπεδο.

  Ένα τρίτος πυλώνας είναι ότι πιέζουμε και το κράτος να ενεργοποιήσει το θεσμικό πλαίσιο που υπάρχει, προκειμένου αυτοί οι άνθρωποι να δουλεύουν και να λειτουργούν μέσα σε ένα αξιόπιστο και λειτουργικό σύστημα πολιτικής προστασίας. Η νομοθεσία προβλέπει διάφορα πράγματα για τους εθελοντές τα οποία δεν έχουν ενεργοποιηθεί», σημειώνει, ωστόσο προσθέτει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει θετικά βήματα από την Πολιτεία, όπως η επίσημη κινητοποίηση φέτος αλλά και η απόφαση για απαλλαγή των οχημάτων των εθελοντικών οργανώσεων από τα τέλη κυκλοφορίας.

  Σύμφωνα με τον κ. Τζηρίτη κομβικής σημασίας είναι «να λειτουργήσει η Ακαδημία Πολιτικής Προστασίας» προκειμένου οι εθελοντές να λαμβάνουν συγκεκριμένη και πιστοποιημένη εκπαίδευση.

  «Η πιστοποιημένη εκπαίδευση είναι το πρώτο στάδιο στο να ενταχθούν με ομαλότητα μέσα στο σύστημα πολιτικής προστασίας. Και έτσι θα μπορεί και το κράτος να τους χρησιμοποιεί και να τους κινητοποιεί με επίσημο τρόπο, όποτε και όπως μπορεί», υπογραμμίζει ο κ. Τζηρίτης.

  Από την πλευρά τους οι κκ Παναγόπουλος και Δερτιλής σημειώνουν ότι μέσω του προγράμματος υποστήριξης εκτός από τον εξειδικευμένο εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας, τα μέσα ατομικής προστασίας που τους παρέχονται και την εκπαίδευση, τους δίνεται η δυνατότητα για μεγαλύτερη εξωστρέφεια των δράσεών τους.

  Όπως επισημαίνει ο κ. Τζηρίτης προσπάθειες, όπως του προγράμματός τους, με την παροχή εξοπλισμού και εκπαίδευσης συμβάλλουν στην αποτελεσματικότερη κατάρτιση και εκπαίδευση των εθελοντικών ομάδων δασοπυροπροστασίας.

  «Εξοπλισμός και εκπαίδευση είναι δύο βασικοί πυλώνες του έργου αυτού», τονίζει και προσθέτει: ότι παρότι έχουν περάσει 23 χρόνια «δεν υπάρχει ακόμη ένα λειτουργικό σύστημα εθελοντισμού». « Για να έχεις πάρα πολλούς εθελοντές, θα πρέπει να έχεις και ένα σύστημα από πίσω, το οποίο να τους υποστηρίζει, να τους σέβεται και να τους ελέγχει. Χρειάζεται λοιπόν ένα οργανωμένο και λειτουργικό σύστημα. Η ελληνική πολιτεία δεν έχει αποκτήσει επίσης ακόμη την κουλτούρα ότι για να αλλάξουμε νοοτροπία, για να αλλάξουμε καταστάσεις για να βελτιώσουμε την εικόνα με τις δασικές πυρκαγιές θα πρέπει να παρέχουμε εκπαίδευση και κατάρτιση σε όλα τα επίπεδα και στους εθελοντές και στους επαγγελματίες αλλά και στους πολίτες. Δυστυχώς εκεί υπάρχει ένα χάσμα αντίληψης, έχουμε την τάση να επενδύουμε περισσότερο σε μέσα, μέσα πυρόσβεσης, χαρτογράφησης, εξοπλισμού να παίρνουμε περισσότερο προσωπικό, να αυξάνουμε ποσοτικά το μηχανισμό, αλλά δεν δίνουμε σημασία στα ποιοτικά του χαρακτηριστικά. Κι ένα κομμάτι μεγάλο του ποιοτικού χαρακτηριστικού, της διαδικασίας αυτής είναι η εκπαίδευση. Γι αυτό κι εμείς στο πρόγραμμα έχουμε μια ποσοτική διάσταση που έχει να κάνει με τον εξοπλισμό των ανθρώπων αυτών αλλά στοχευμένο και με υψηλές προδιαγραφές δίνοντας σημασία μεγάλη και στην ποιότητα αλλά και στην ασφάλεια. Πρέπει να επενδύεις και στην ποιότητα όχι μόνο στην ποσότητα. Και επενδύουμε στο πρόγραμμα αυτό και στην ποιότητα με την έννοια του να παρέχουμε συγκεκριμένη εκπαίδευση σε πεζοπόρα τμήματα για την πρόληψη των πυρκαγιών αλλά και στην κατάρτιση », καταλήγει ο κ. Τζηρίτης.

  Από την πλευρά του ο κ. Δερτιλής επισημαίνει ότι οι εθελοντικές ομάδες μέχρι στιγμής στηρίζονται σε ιδιωτικές πρωτοβουλίες, ωστόσο ο νόμος 4662/2020, εφόσον , όπως εξηγεί, ενεργοποιηθούν όλα του τα άρθρα θα δώσει λύσεις σε κάποια προβλήματα. «Ναι, μεν ψηφίστηκε και υπάρχει από το 2020, αλλά δεν έχουν ενεργοποιηθεί όλα τα άρθρα. Πριν λίγα χρόνια ξεκίνησαν να ενεργοποιούνται κάποια. Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο του προγράμματος ΑΙΓΙΣ, υπογράφηκε η σύμβαση από το υπουργείο για την προμήθεια 4.500 σετ ατομικής προστασίας (στολές, κράνη, μπότες). Είναι μία αρχή», σημειώνει.