Μέχρι τις 18 Ιουλίου οι υποψήφιοι των πανελλαδικών εξετάσεων θα πρέπει να έχουν «κλειδώσει» τις επιλογές τους στο μηχανογραφικό δελτίο. Πόσο καλά «διαβασμένοι» είναι, όμως, οι απόφοιτοι για τις ευκαιρίες στην αγορά εργασίας που προσφέρουν τα πανεπιστημιακά τμήματα; Μία σειρά από μελέτες και έρευνες σταθερά εξάγουν το συμπέρασμα ότι Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και αγορά εργασίας πολλές φορές είναι δύο παράλληλοι κόσμοι. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν τουλάχιστον 130 πανεπιστημιακά τμήματα τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε επαγγέλματα υψηλής ζήτησης, όπως αυτά αποτυπώθηκαν σε πρόσφατη έρευνα.
Πριν από λίγες εβδομάδες, μία μελέτη της ΕΥ Ελλάδος, του Εργαστηρίου Ηλεκτρονικού Επιχειρείν (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και της Endeavor Greece, με τίτλο «Εκπαίδευση, επιχειρηματικότητα και απασχόληση: Ζητείται προσέγγιση», κατέγραψε την πραγματική ζήτηση της αγοράς εργασίας μέσω των αγγελιών.
Τα αποτελέσματα, σε καμία περίπτωση, δεν συνάδουν με την πληθώρα των πανεπιστημιακών τμημάτων, που πολλές φορές βρίσκονται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση.
Σε βάθος εξαετίας, ο κλάδος της Πληροφορικής βρίσκεται στην πρώτη θέση ως ο πιο περιζήτητος βάσει αγγελιών εργασίας σε ποσοστό 32,5%. Μαζί με τους κλάδους του ξενοδοχειακού τομέα και των επαγγελματικών υπηρεσιών καλύπτουν το 56,7% των θέσεων που ζητούνται.
Πληροφορική
Σημειώνεται ότι στην Ελλάδα λειτουργούν στις περισσότερες περιφέρειες της χώρας τουλάχιστον 19 τμήματα που συνδέονται με τον κλάδο της Πληροφορικής, με τις βάσεις εισαγωγής να κυμαίνονται –ανάλογα με την έδρα τους- από 9.000 έως και 17.000 μόρια.
Η πρόσβαση γίνεται από το 4ο επιστημονικό πεδίο (Οικονομίας και Πληροφορικής), αλλά και από το 2ο επιστημονικό πεδίο (Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών). Ολα τα τμήματα είναι «ανοιχτά» και από τα δύο επιστημονικά πεδία (Τμήματα Πληροφορικής, Ψηφιακών Συστημάτων, Επιστήμης Υπολογιστών), ενώ οι υποψήφιοι του 2ου είναι οι μόνοι που έχουν πρόσβαση στις πολυτεχνικές σχολές των Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών. Τα τμήματα Πληροφορικής εδρεύουν στα περισσότερα ΑΕΙ της Ελλάδας και τα τελευταία χρόνια σταθερά καταγράφουν άνοδο στη βάση τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η ειδικότητα με την περισσότερη ζήτηση στον κλάδο της Πληροφορικής ήταν η Ανάπτυξη Λογισμικού, Τεχνολογίας Πληροφορικής και Μηχανική σε ποσοστό 59,7% επί του συνόλου. Ακολουθούσε η Εξυπηρέτηση Πελατών και οι Πωλήσεις.
Τουριστικά
Στον ξενοδοχειακό τομέα η ζήτηση χτύπησε «κόκκινο» το 2023 με 2.654 αγγελίες, υπερδιπλάσιες από τις 1.267 του 2022.
Και σε αυτόν τον κλάδο, τα πανεπιστήμια προσφέρουν τουλάχιστον εφτά τμήματα τα οποία αφορούν τον Τουρισμό ή και συνδυασμό σπουδών με διοίκηση επιχειρήσεων, με τις βάσεις εισαγωγής να κυμαίνονται από 8.800 μόρια έως και 15.300 μόρια. Σημειώνεται ότι η εύρεση εξειδικευμένου προσωπικού αποτελεί μία πρόκληση για τις εταιρίες, με τον τουριστικό τομέα να είναι αυτός που έχει πληγεί περισσότερο από τις ελλείψεις.
Αντίστοιχα, στον ξενοδοχειακό κλάδο η πιο περιζήτητη ειδικότητα αφορούσε την Εξυπηρέτηση Πελατών, καλύπτοντας το 57,7% των θέσεων που ζητούνται συνολικά από τον κλάδο. Ακολουθούσε η ειδικότητα της Στρατηγικής και Διοίκησης (10,5%) και οι Ανθρώπινοι Πόροι (7,5%).
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην κατηγορία των Ανθρώπινων πόρων, δεν υπάρχει ζήτηση μόνο για τους υποψηφίους του 4ου επιστημονικού πεδίου, αποφοίτους δηλαδή τμημάτων διοίκησης ανθρωπίνου δυναμικού, διοίκηση επιχειρήσεων ή οικονομικών τμημάτων (περίπου 70 τμήματα συνολικά, στα οποία έχουν πρόσβαση μόνο οι υποψήφιοι του 4ου επιστημονικού πεδίου και με γεωγραφική διασπορά σε όλη την Ελλάδα). Σε αυτή την κατηγορία μπορεί να απορροφηθεί κι ένας απόφοιτος Ψυχολογίας.
Στην Ελλάδα λειτουργούν επτά τμήματα Ψυχολογίας, με το τελευταίο να δέχεται τον Σεπτέμβριο του 2024 τους πρώτους εισακτέους του, με έδρα το Διδυμότειχο. Τα τμήματα Ψυχολογίας είναι ιδιαίτερα δημοφιλή στους υποψηφίους του 1ου επιστημονικού πεδίου, με τις βάσεις εισαγωγής να κυμαίνονται από 16.200 μόρια έως και 17.800 μόρια.
Επαγγελματικές υπηρεσίες
Τέλος στον τρίτο πιο δημοφιλή κλάδο, αυτόν των Επαγγελματικών Υπηρεσιών, η ειδικότητα για την Ανάπτυξη Λογισμικού, Τεχνολογίες Πληροφορικής και Μηχανικής ήταν η πιο δημοφιλής σε ποσοστό 25,2%, ακολουθούσε η ειδικότητα Χρηματοοικονομικών και Λογιστικής, με ποσοστό 12%, και η Εξυπηρέτηση Πελατών με ποσοστό 10,1%.
Στον τομέα των Χρηματοοικονομικών υπάρχουν τουλάχιστον 11 πανεπιστημιακά τμήματα σε όλη τη χώρα στα οποία μπορούν να έχουν πρόσβαση ακόμα και οι μέτριοι μαθητές ή αυτοί με χαμηλές επιδόσεις, καθώς οι βάσεις εισαγωγής κυμαίνονται από 8.000 μόρια έως και 16.200 μόρια, ανάλογα με την έδρα τους.
Μηχανογραφικό δελτίο: Τι ζητάνε οι εταιρίες
Πέρα από τις αγγελίες, οι ανάγκες είναι πολύ περισσότερες αν λάβει κανείς υπόψη και τις απαιτήσεις των στελεχών.
Οι μεγαλύτερες ελλείψεις, έτσι όπως κατεγράφησαν στην ίδια μελέτη, αφορούν μηχανικούς πληροφορικής, πολιτικούς μηχανικούς, υπεύθυνους Social Media και Digital, νοσηλευτές, πωλητές σε καταστήματα, ασφαλιστές, οδηγούς και εργάτες αποθήκης.
Αν και κάποιες από αυτές τις θέσεις δεν χρειάζονται πτυχία ή η εξειδίκευση προέρχεται από σεμινάρια ή μεταπτυχιακά, υπάρχουν τμήματα τα οποία οδηγούν απευθείας σε αυτά τα επαγγέλματα.
Για τους πολιτικούς μηχανικούς, τα ομώνυμα τμήματα είναι οκτώ σε όλη την Ελλάδα, με τις βάσεις να κυμαίνονται από 9.000 μόρια μέχρι 17.400 μόρια, ενώ για τους νοσηλευτές τα ομώνυμα τμήματα για τους υποψηφίους του 3ου επιστημονικού πεδίου είναι εννέα σε όλη τη χώρα, με τις βάσεις να κυμαίνονται από 10.000 μόρια έως και 15.000 μόρια.
Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι η μελέτη διαπιστώνει ότι από τα συνολικά 430 πανεπιστημιακά τμήματα της χώρας, μόνο τα 219, σε ποσοστό 51%, είναι προσανατολισμένα στο παραγωγικό αναπτυξιακό άλμα της Ελλάδας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η απόκτηση του πτυχίου υπόσχεται άμεση προοπτική απασχόλησης στην ιδιωτική οικονομία, αφήνοντας 211 τμήματα με περιορισμένες επιλογές για τους αποφοίτους τους. Τα συμπεράσματα είναι ακόμα πιο δυσοίωνα αν συμπεριλάβει κανείς την περίπτωση 42 τμημάτων όπου οι απόφοιτοι έχουν ως κύρια -ή και μοναδική, σε κάποιες περιπτώσεις- επαγγελματική αποκατάσταση μια θέση στο Δημόσιο.
Το μεγαλύτερο μέρος των πανεπιστημιακών τμημάτων συγκεντρώνεται στις Διοικητικές και Οικονομικές Επιστήμες, με 76 τμήματα, ακολουθούν οι Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, με 72 τμήματα και στην τρίτη θέση βρίσκονται οι Επιστήμες Υγείας, με 53 τμήματα. Στον κλάδο της Πληροφορικής τα τμήματα είναι 36 στο σύνολο, με 6.000 αποφοίτους κάθε χρόνο από τα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα. Μόνο στα προπτυχιακά προγράμματα αποφοιτούν μόλις 4.500, το 50% των εισακτέων, ενώ η αγορά μπορεί και πρέπει να απορροφήσει τους διπλάσιους.
Η αναντιστοιχία, σύμφωνα με την έρευνα, εντοπίζεται και στα μεταπτυχιακά, όπου διαπιστώνεται υπερσυγκέντρωση στις Επιστήμες Υγείας και στις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, που αντιπροσωπεύουν το 19,6% και 14,9% του συνόλου αντίστοιχα.
22.000 θέσεις σε δημόσια ΙΕΚ
Παράλληλα με την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, οι απόφοιτοι του Λυκείου (σ.σ. όχι μόνο όσοι συμμετείχαν στις Πανελλήνιες) έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν μία εκ των 22.000 περίπου θέσεων στα δημόσια ΙΕΚ, συμπληρώνοντας το παράλληλο μηχανογραφικό.
Βάσει των περσινών δημοφιλών επιλογών στο παράλληλο μηχανογραφικό, πολλές ειδικότητες που βρίσκονται υψηλά στις προτιμήσεις οδηγούν σε επαγγέλματα με μεγάλη ζήτηση.
Μερικές εξ αυτών είναι οι ειδικότητες όπως:
Στέλεχος Εμπορίας και Διαφήμισης και Προώθησης Προϊόντων (Marketing).
Στέλεχος Διοίκησης και Οικονομίας στον Τομέα του Τουρισμού.
Στέλεχος Διοίκησης και Οικονομίας στον Τομέα της Ναυτιλίας.
Στέλεχος Διοίκησης και Οικονομίας.
Τεχνικός Εφαρμογών Πληροφορικής (Πολυμέσα, Web designer- developer/video games).
Στέλεχος ψηφιακού μάρκετινγκ στο ψηφιακό εμπόριο.
Υπενθυμίζεται ότι όσοι συμπληρώνουν παράλληλο μηχανογραφικό, μετά τα αποτελέσματα ουσιαστικά κλειδώνουν μία θέση στο ΙΕΚ και την ειδικότητα της επιλογής τους. Τον Σεπτέμβριο θα πρέπει να πραγματοποιήσουν την εγγραφή τους ή να αλλάξουν την επιλογή τους σε κάποιο άλλο ΙΕΚ.
Συνολικά, τα δημόσια ΙΕΚ προσφέρουν περίπου 27.000 θέσεις και εκατοντάδες ειδικότητες.