Σαν (αυτή) την Κρήτη ΔΕΝ έχει…

Της Ευαγγελίας Καρεκλάκη

Κι αν έχω γράψει κατ’ επανάληψη, με πολύ αιχμηρό τρόπο, για τα κακώς κείμενα της Κρήτης, τα νταϊλίκια, τα μπαντιλίκια, τις μπαλοθιές και όλα εκείνα που προσβάλλουν το νησί μας και μάς κάνουν να θυμώνουμε και να ντρεπόμαστε. Και θα πω, με απόλυτη επίγνωση, ότι τούτοι οι τύποι ΔΕΝ είναι μειοψηφία δυστυχώς… Και ως εκ τούτου δεν γίνεται (ούτε και επιδιώκουμε εξάλλου) να ωραιοποιούμε καταστάσεις. Όμως η Κρήτη είναι πολλά περισσότερα και η «ψυχή» της …βάλσαμο. Σε συνεπαίρνει, σε ξεσηκώνει, σε συγκινεί, σε ζωντανεύει, σε γαληνεύει, σε μαγεύει…Και ναι, σε κάνει καλύτερο άνθρωπο.

Είναι η Κρήτη που αγαπώ, με κάνει να αισθάνομαι υπερήφανη και πολλές φορές μου φέρνει δάκρυα στα μάτια από χαρά. Είναι η Κρήτη στην οποία υποκλίνομαι, η Κρήτη των παιδικών μου χρόνων, η Κρήτη των αφηγήσεων παππούδων και προπάππων, η Κρήτη που προχωράει μπροστά αλλά δεν ποδοπατά τις ρίζες και τις μνήμες της.

Είναι η Κρήτη στην οποία όλοι οι καλοί χωράνε και ουδείς περισσεύει από το τραπέζι. Γιαγιάδες, εγγόνια, ανίψια, σύντεκνοι και συμπέθεροι, γείτονες και περαστικοί. Ο ένας πάνω στον άλλον αλλά τόσο χαρούμενοι. Μια παγωμένη τσικουδιά, ένα ξυλάγγουρο και εις υγείαν. Η Κρήτη με τις ωραιότερες βεγγέρες. Η Κρήτη του βασιλικού και του γιασεμιού. Η Κρήτη που θα προστρέξει να δροσίσει στην αυλή του σπιτιού της, κάτω από την κληματαριά, τον ξένο που έχασε το δρόμο του και έχει ξεραθεί το στόμα του από την κάψα. Η Κρήτη που θα τον φιλέψει μία «μυρωδιά» από το μπαμιελίδικο που μαγειρεύει.

-Η Κρήτη που στα παραδοσιακά πανηγύρια οι νέοι «πετούν» χορευτικά στις πλατείες των χωριών και ζηλεύουν τα ζάλα τους ακόμα και οι πέρδικες. Αγέρωχοι, υπερήφανοι και σεμνοί. Και τραγουδούν τις μαντινάδες τους με σεβασμό στους κρητικούς καλλιτέχνες αλλά και στον κόσμο που διασκεδάζει στα τραπέζια του. Σαν την υπέροχη βραδιά στα Ακούμια, προς τιμήν του μεγάλου ντόπιου λυράρη, Γεράσιμου Σταματογιαννάκη. Όπως πολύ εύστοχα σχολιάζει ο φίλος, Γιάννης Βασιλάκης, όσοι σηκώθηκαν να τραγουδήσουν και να πούνε μαντινάδες, δεν στήθηκαν μπροστά από τους οργανοπαίχτες, «πνίγοντας» τους καλλιτέχνες και στρέφοντας τις πλάτες τους στον κόσμο από κάτω. Πήγαν πίσω τους και όλοι το χάρηκαν. Ούτε εκνευρισμοί, ούτε παρεξηγήσεις, ούτε ασέβεια.

-Είναι η Κρήτη των αεικίνητων γυναικών και ανδρών του Φεστιβάλ Κρητικής Κουζίνας που σαν αναμμένοι πυρσοί «φωτίζουν» τις μνήμες μας με γεύσεις από το μακρινό παρελθόν. Εκεί μπροστά στα μάτια μας «ζωντανεύουν» οι γιαγιάδες μας να ζυμώνουν, να μαγειρεύουν στην παρασιά, να ανακατεύουν το τσουκάλι. Η κρητική κουζίνα όπως παλιά. Η ταυτότητα μας. Η δύναμη της απλότητας, ο σεβασμός στη μάνα γη και στις καλές πρώτες ύλες, η αγάπη για τον τόπο και τις παραδόσεις μας. Είναι η γιαγιά Μαρούλα, που γελάει σαν μικρό κορίτσι όσο ζυμώνει τις φλαούνες της δίπλα-δίπλα με την κόρη και την εγγονή της, στους Αποστόλους. Η γλυκούλα μου έκλεισε τα 88 και σχεδόν κοκκίνησε σαν είδε τα κεράκια πάνω στις πεντανόστιμες φλαούνες της.

Σαν την Κρήτη, λοιπόν, δεν έχει. Αυτήν, όμως, την Κρήτη. Την αδάμαστη, τη ρομαντική, την ευγενική, την γενναιόδωρη, την αξιοπρεπή και λεβέντισσα.