Πελατειακό Κράτος: Ένοχοι οι πελάτες, αθώος ο μαγαζάτορας

Του Γιώργου Στειακάκη*

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, πέραν της ποινικής της διάστασης που είναι σε εξέλιξη, είναι χαρακτηριστική για την κατάσταση που βρίσκεται σήμερα το πολιτικό μας σύστημα. Αυτά που μας δίδαξε η χρεοκοπία της χώρας, από την οποία ακόμη δεν έχουμε βγει, φαίνεται ότι δεν επέδρασε ουδόλως στην νοοτροπία των κυβερνώντων. Νομίζω ότι όλοι είχαμε συμφωνήσει ότι για τα κακώς κείμενα που έφεραν τη χώρα στον γκρεμό, σε μέγιστο βαθμό, φταίνε ο λαϊκισμός των πολιτικών κομμάτων και το πελατειακό κράτος. Αφού ακούσαμε από το 2010 μέχρι το 2019 όλες της εκδοχές ευθύνης: ότι φταίνε οι Ευρωπαίοι, το ευρώ, οι Γερμανοί, ο δανεισμός των κυβερνήσεων για την ικανοποίηση των λαϊκών αιτημάτων, η κρατικοδίαιτη ελληνική οικονομία, το επαίσχυντο (και μη οφειλόμενο δήθεν) δημόσιο χρέος,  οι εσφαλμένοι διαπραγματευτικοί χειρισμοί των κυβερνήσεων μετά το 2010 και ένα σορό άλλες εξηγήσεις και δικαιολογίες, φτάσαμε αισίως στο 2019 για να γυρίσουμε σελίδα. Αυτό που ήταν σίγουρο, και όλοι αφόριζαν, ως τον σατανά της Ελλάδας από συστάσεως του ελληνικού κράτους, ήταν η πελατειακή λογική των κυβερνήσεων, η οποία αντιμετώπιζε τον πολίτη ως ψηφοφόρο – πελάτη, που τον καλοπιάνουν, τον δελεάζουν, τον παραπλανούν ή τον κάνουν συνεργό τους για να τους ψηφίσει.

Λαϊκισμός και πελατειακό κράτος  είναι αδελφάκια δίδυμα. Με τον λαϊκισμό λες στους πολίτες αυτό που θέλουν να ακούσουν και με το πελατειακό κράτος το πραγματοποιείς. Για να είσαι αρεστός και να σε ψηφίσουν, τους λες ότι πράγματι έχουν δίκιο σε ό,τι και να ζητάνε, ενώ χρησιμοποιείς τη δύναμη που παρέχει στο κόμμα η κατάληψη της εξουσίας για να ικανοποιήσεις  τους πολίτες και να τους κάνεις πελάτες/ψηφοφόρους σους. Αυτή η λογική, ασφαλώς, οδηγεί σε αδιέξοδο, διότι, αν έχει πάντα δίκιο ο κάθε πολίτης, θα πρέπει να ικανοποιήσεις με κάποιο τρόπο τις επιθυμίες όλων ή, έστω, της πλειοψηφίας. Με τα κοινωνικά δεδομένα που είχαμε μέχρι το 2010, για να ικανοποιήσει το κυβερνών κόμμα την πλειοψηφία των πολιτών και να διατηρήσει την εξουσία, ήταν διορισμός στο δημόσιο, εξυπηρετήσεις από το κράτος και οικονομικές παροχές, άμεσες ή έμμεσες. Απλά πράγματα και δοκιμασμένα. Το  2019, αφού είχαμε κάνει και την «ηρωική επανάσταση» με ζουρνάδες από το ΣΥΡΙΖΑ και φάγαμε τα μνημόνια στο κεφάλι (είχαν προηγηθεί τα μνημόνια 2010-2014), θα πίστευε κάποιος ότι θα γυρίζαμε σελίδα στην Ελλάδα.

Αν σε ενδιαφέρει το καλό της χώρας, θα πρέπει να πεις στους πολίτες: «Αυτά που ξέρατε και μας έφεραν εδώ, τέλος. Χρειάζεται δουλειά, ανάπτυξη, θεσμοί, δικαιοσύνη σε όλα. Να θεμελιώσουμε την οικονομία και την κοινωνία σε άλλες  βάσεις. Αυτές που μας δίδαξε το πάθημα μας. Σύντομα θα δούμε αποτελέσματα».   Αν, αντίθετα, σε ενδιαφέρει μόνο να διατηρηθείς στην εξουσία (επειδή, ενδεχομένως, έχεις ψυχολογικά τραύματα, γιατί δεν σε παίζανε τα άλλα παιδιά στη γειτονιά) αυτός είναι δύσκολος δρόμος. Οι θεσμοί, η δημοκρατία, η Δικαιοσύνη, η ελευθερία του τύπου, η πολυφωνία κλπ προϋποθέτουν δημοκρατική κουλτούρα. Να λες: Εγώ ξέρω ότι αυτό αξίζει να γίνει η Ελλάδα κι ας μην μου το αναγνωρίσουν άμεσα οι πολίτες, που είναι μαθημένοι σε ρουσφέτια, παροχές, επιδόματα, διορισμούς και εξυπηρετήσεις παντός τύπου.

Αυτός ο δύσκολος δρόμος, που ήταν λογικά μονόδρομος πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, ούτε που πέρασε από το μυαλό της κυβέρνησης (για να μη λέω ονόματα). Αντ’ αυτού έφτιαξε το επιτελικό κράτος για να τελειοποιήσει το προηγούμενο μοντέλο πελατειακού κράτους και ελέγχου των πάντων στο πρότυπο μη δημοκρατικών καθεστώτων με εκλογές. Αν ελέγχεις τη Δικαιοσύνη και την τον τύπο, το μόνο που χρειάζεσαι είναι ψήφοι. Και ψήφο θα σου δώσει ο ευχαριστημένος πελάτης. Πως ευχαριστιέται ο πελάτης/ψηφοφόρος; Με χρήματα. Έχω; Όχι. Ποιος έχει; Η Ευρωπαϊκή Ένωση. Να τους εξαπατήσουμε λοιπόν να μοιράσουμε χρήματα στους ψηφοφόρους. Και αν είναι ξένα τα χρήματα τα μοιράζουμε με ευκολία και χαρά. Ναι, αλλά αν μας πιάσουν οι Ευρωπαίοι;  Εσείς θα πάτε κατηγορούμενοι και θα κατασχεθεί η περιουσία σας και εμάς θα μας δικάσει η Βουλή. Ένοχοι οι πελάτες, αθώος ο μαγαζάτορας. 


*Ο Γιώργος Στειακάκης είναι δικηγόρος