Ο θάνατος χωρίς πατρίδα: 17 χαμένες ζωές και όσα δεν θέλουμε να βλέπουμε

“Σοκ νότια της Ιεράπετρας: 17 νεκροί μετανάστες σε λέμβο-νεκροταφείο, χαροπαλεύουν δύο” έλεγε ο τίτλος της είδησης. Και πιο κάτω: «Οι πληροφορίες μιλούν για ένα περιφερόμενο νεκροταφείο, μία λέμβο με 17 νεκρούς, πιθανότατα από υποθερμία και ασιτία, και δύο ζωντανούς σε άσχημη κατάσταση. Η βάρκα ήταν ημιβυθισμένη. Εκτιμάται ότι οι 20 νεαροί ήταν ημέρες και νύχτες στη θάλασσα, πριν την κακοκαιρία Byron, και πιθανότατα περιφέρονταν από σημείο σε σημείο, ανάλογα με τον καιρό με αποτέλεσμα να πεθάνουν μόνοι και έρημοι, με οδυνηρό τρόπο»;

Ανήμερα του Αγίου Νικολάου έσκασε η είδηση. Του Αγίου Νικολάου, προστάτη των Ναυτικών. Να έχουν όλοι οι λαοί τον ίδιο προστάτη για τους ναυτικούς τους; ‘Η κάποιοι λαοί είναι πιο προνομιούχοι κι έχουν προστάτη Άγιο κι άλλοι όχι; Δεν το  ξέρω αυτό. Ξέρω μόνο πως η είδηση μιλούσε για 17 νεκρούς. 

Να είναι οι 17 νεκροί, 17 νεκροί για οποιοδήποτε λαό; ‘Η είναι πιο θανατερός ο θάνατος για κάποιο λαό;  17 νεκροί Ευρωπαίοι ή Αμερικανοί ή λευκοί  είναι πιο νεκροί από 17 Αιγύπτιους, Ασιάτες, μελαμψούς ή μαύρους; Έχει εθνικότητα ο θάνατος; Θρησκεία; ‘Η είναι η ακινησία του, η δυσκαμψία, η σιγή, η φθορά, το σταμάτημα της ύπαρξης, ο χαμός, το νεκρικό χρώμα και το  αναπότρεπτο, το αμετάκλητο  διαφορετικό ανάλογα με την περίπτωση; Δε νομίζω. Μπορεί τα νεκρικά έθιμα να διαφέρουν από λαό σε λαό, αλλά ο θάνατος πάντα θάνατος ήταν,  είναι και θα είναι. Για όλα τα έμβια όντα στη γη.
Η απώλεια έχει το ίδιο βάρος, επισείει τον ίδιο πόνο σε συγγενείς, ανάλογα με το αν ο εκλιπών, οι συγγενείς είναι πιο εύποροι, πιο ευυπόληπτοι , πιο καλοντυμένοι, πιο όμορφοι, πιο καλοζωισμένοι ; Ούτε αυτό το νομίζω. Η απώλεια είναι πάντα απώλεια.  Όσα κι όποια  ρούχα κι αν την ντύσεις, γυμνή θα είναι. Γυμνή και άσχημη. Όσο κι αν την περπατήσεις στην πολυκοσμία,  μόνη θα είναι. Όσο πολλά λόγια κι αν πεις και τιμές αποδώσεις για έναν άξιο άνθρωπο, καλό οικογενειάρχη , μια μάνα υπόδειγμα, έναν πατέρα  που έφυγε πλήρης ημερών… Ο πόνος είναι ο ίδιος για αυτόν που χάνει το δικό του άνθρωπο, που είναι αναντικατάστατος σε όποια ηλικία κι αν φεύγει  και μόνος του εν τέλει ο συγγενής πρέπει να διαχειριστεί το πένθος του. 

Ο θάνατος είναι ο ίδιος λοιπόν για όλους τους λαούς κι η απώλεια ίδια για τους δικούς τους ανθρώπους. Αυτό που μοιάζει να μην είναι ίδιο είναι ο λόγος, θέμα διερεύνησης και προβληματισμού που οι άνθρωποι αυτοί τολμούν τέτοιες αποδράσεις από τη χώρα τους, ενώ είναι εξοργιστικός ο ρόλος των διακινητών που παίρνουν τεράστια ποσά, υποσχόμενοι καλύτερη ζωή και τους βάζουν όλους αυτούς στη βάρκα που διασχίζει την Αχερουσία λίμνη.  
Στο πατρικό μου απέναντι  στα Χανιά, μια συκιά τα τελευταία χρόνια έχει πάρει απότομα ύψος. Δε μοιάζει ένας κορμός πια, αλλά πολλοί μαζί που διακλαδίζονται, σμίγουν και χωρίζουν, σκουροπράσινοι ή σταχτιοί κορμοί που πετούν άπειρα κλαδιά, που τρέφουν φύλλα, άπειρα κι αυτά. Ένα μισογκρεμισμένο σπίτι σκεπάζει όλο αυτό το θαλερό δέντρο, ένα σπίτι  όπου κάποτε έμενε η οικογένεια ενός παπά. Με την κόρη του παπά ήμουν φίλη εγώ. Τώρα δεν υπάρχει η οικογένεια πια, το σπίτι είναι εγκαταλελειμμένο κι ετοιμόρροπο. 

Κοινό μυστικό σε όλους μας στη γειτονιά είναι πως κατοικούν μετανάστες εκεί πια. Άνθρωποι χωρίς στον ήλιο μοίρα. Που βγαίνουν νωρίς το πρωί πηγαίνοντας που και που για δουλειά και χώνονται αργά τη νύχτα εκεί για να κοιμηθούν. Σα να χώνονται σε μια σπηλιά του Αδη. Χωρίς φως, χωρίς νερό. Μάλλον χωρίς κρεβάτι. Χωρίς θέρμανση φυσικά. Που και που κάποιος από αυτούς κουβαλά ένα μπιτόνι. Πότε από τη μια βρύση της  μιας γειτόνισσας  παίρνει  νερό, πότε από τη βρύση της άλλης. Η κυρία που προσέχει τη μαμά μου, μια μεγάλη γυναίκα από τη Γεωργία λέει πως η μπουγάδα που απλώνει στο σχοινί της αυλής μας μερικές φορές  ο ένας απ’ αυτούς είναι πιο καθαρή από όλες όσες έχει ως τώρα δει. Εγώ την μπουγάδα δεν την έχω δει. Έχω δει όμως κάποιον από αυτούς να κάθεται στο τειχάκι εσωτερικά του κήπου μας και να ρεμβάζει κοιτώντας τη λεμονιά μας.  Θα μου πεις δεν φοβάσαι; Ούτε εγώ, ούτε η λεμονιά μας φοβάται τώρα πια. Όσο κι αν στην αρχή ήμουν κι εγώ σκεπτική. Για τον δικό μου άνθρωπο που ζει εκεί σε απόσταση αναπνοής. Μια μυστική συμφωνία σα να υπάρχει. Με ένα αρχέγονο κώδικα κλεισμένη. Δεν τους πειράζουμε,  δεν μας πειράζουν. Άνθρωποι είμαστε κι εμείς, άνθρωποι είναι κι αυτοί.

Αχ και να ήταν οι άνθρωποι δέντρα με γερό, ψηλό κορμό και κλαδιά που διακλαδίζονται,  που σμίγουν, απλώνουν και βγάζουν φύλλα πάνω από τις βασανισμένες υπάρξεις αυτού του κόσμου. Αχ και να ήταν ήλιοι που θα ζέσταιναν τη βαρυχειμωνιά της ζωής…