ΑΠΟΨΕΙΣ
Κωνσταντίνος Δεμέτζος εκ Φουρνής Μεραμβέλλου Κρήτης
"Συνήθως δεν κάνει «θόρυβο», αλλά πάντα ετοιμάζει κάτι «θορυβώδες» μέσα στο /εργαστήριό του, αλλά και στο μυαλό του".
Του Θανάση Γιαπιτζάκη
Το βραβείο τώρα λεγόταν «Βραβείο της εξαιρετικής πανεπιστημιακής διδασκαλίας ως διακεκριμένος καθηγητής του Ελληνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών». Εντυπωσιακό και σπάνιο για τα ταπεινά μας ώτα άκουσμα ενός ταπεινού συντοπίτη μας που εντούτοις είναι κορυφαίος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Και γιατί η λέξη «τώρα» στην αρχή; Γιατί έχουμε υπ’ όψη μας την προηγούμενη βράβευσή του, εκείνη τη φορά από την Ακαδημία Αθηνών στις 21 Δεκεμβρίου του 2018.
Όταν έμαθα στις αρχές του περασμένου Απριλίου για τη νέα αυτή βράβευση του Κωνσταντίνου Δεμέτζου εντυπωσιάστηκα. Καλά, λέω, υπάρχουν βραβεία και για το αυτονόητο; Για τον Κώστα, που πλησιάζει η γιορτή του για να προστεθεί μέσα στις άλλες του γιορτές, για τον επιστήμονα που κατεβαίνει σε βάθη που οι σπηλαιολόγοι δεν τα υποψιάζονται ότι μπορεί να υπάρχουν, τον συγχωριανό που η Φουρνή, η ιδιαίτερη πατρίδα του, τον κάνει «το παιδί που ήταν κάποτε» όταν την επισκέπτεται και που ένα ύψωμα τη χωρίζει από τις δικές μου Λίμνες του Μεραμβέλλου της Κρήτης, για τον ερευνητή που ζει συμβολικά εκεί που ήταν ο Αριστοτέλης και έψαχνε το μυστήριο των νερών του Ευρίπου, για τον άνθρωπο που έχει μια φυσιογνωμία και ένα αφοπλιστικό χαμόγελο που δεν βρίσκεις εύκολα στον κόσμο των καθηγητών, για το μισόκλειστο στόμα που λες και ψιθυρίζει τους στίχους του Λουδοβίκου των Ανωγείων «το όχι αποκοιμήθηκε στην αγκαλιά του ναί».
Πώς είναι δυνατόν να βραβεύεις κάποιον που η κάθε στιγμή μαζί του στη μάθηση και στην καθημερινή ζωή επιβραβεύεται από την παρουσία του;
Η βράβευσή του αυτή υπερέχει της προηγούμενης στην Ακαδημία Αθηνών, γιατί αναβλήθηκε δυό τρεις φορές από κοινωνικά συλλαλητήρια έξω από το κεντρικό Πανεπιστήμιο, όπου βρίσκεται η αίθουσα τελετών.
Όχι! Δεν χρειάζεται αυτή η βράβευση για έναν Κωνσταντίνο Δεμέτζο, όταν αναγκάζονται από τη διδακτική καθημερινότητά του να τον ξεχωρίσουν όλοι οι συνάδελφοί του, θέλοντας να είναι αυτοί στη θέση του.
Τί διδάσκει; Νανοτεχνολογία, που δεν έχει καμιά σχέση με το παραμύθι των εφτά νάνων που ξέρουμε όλοι εμείς. Ο χώρος δράσης του είναι η ανάπτυξη έρευνας και τεχνολογίας σε μοριακό επίπεδο και τα σύγχρονα συστήματα μεταφοράς φαρμάκων, τα νανομόρια και οι νανοσυσκευές. «Ευφυή» συστήματα (σμαρτ ντηβάισες) για τη μεταφορά και την παράδοση φαρμακευτικών ουσιών σε πάσχοντες ιστούς. Αόρατα ρομποτάκια-φορείς σε διαστάσεις νάνο, δηλαδή του…ενός δισεκατομμυριοστού του μέτρου, μεταφέρουν φαρμακευτικές ουσίες, για να τις αποδεσμεύσουν σε συγκεκριμένα σημεία («στόχους»), προκειμένου να επιτευχθεί θεραπεία, μειώνοντας έτσι την τοξικότητα και ελαχιστοποιώντας τις ανεπιθύμητες παρενέργειες.
«Ο τρόπος στόχευσης και ελέγχου της αποδέσμευσης των βιομορίων από τα «ευφυή» συστήματα στα κύτταρα-«στόχους» είναι η καινοτόμος προσέγγιση» εξηγεί ο Κωνσταντίνος Δεμέτζος. Μιλάει κυρίως για αντικαρκινικά φάρμακα, που έχουν εγκλωβιστεί σε ρομποτικό σύστημα τελευταίας τεχνολογίας - που αποτελείται από θερμο-ευαίσθητα λιποσώματα, όπου επάνω τους ασκείται εξωτερική θερμότητα εφαρμόζοντας ραδιοσυχνότητες. Εκτελείται έτσι η αποδέσμευση του αντικαρκινικού φαρμάκου μέσα στον χρόνο που απαιτείται.
«Η αποδέσμευση είναι εξωτερικά ελεγχόμενη, αφού, αλλάζοντας την εστίαση της τοπικής θέρμανσης, αλλάζουμε τον τόπο και τον χρόνο της αποδέσμευσης του φαρμάκου από το νανοσύστημα που το μεταφέρει. Έτσι, αυξάνεται το βάθος της διείσδυσης του φαρμακομορίου μέσα στον ιστό – όγκο, ενώ ταυτόχρονα μειώνεται η τοξικότητα του αντικαρκινικού φαρμακομορίου, λόγω της στόχευσης».
Η παραπάνω καινοτόμα τεχνολογική πλατφόρμα έχει μελετηθεί σε σχέση με το αντικαρκινικό μόριο δοξορουβικίνη για την θεραπεία του καρκίνου του ήπατος. Αλλά η συγκεκριμένη αντικαρκινική ουσία δεν είναι η μοναδική. Σε κλινική φάση για την θεραπεία του καρκίνου του μαστού, του προστάτη, και των πνευμόνων, βρίσκεται και η ουσία πακλιταξέλη, που εγκλωβίζεται κι αυτή σε συστήματα νανο-διαστάσεων, που ονομάζονται δενδριμερή, τα οποία είναι και αυτά τελευταίας τεχνολογίας.
Τον Κωνσταντίνο Δεμέτζο τον βρίσκω στο βιβλίο της Βάσως Μιχοπούλου «Τα φωτεινά μυαλά δεν έχουν πατρίδα»: «Ανήσυχος, επίμονος, τυπικός, και με έντονα αντανακλαστικά άνθρωπος είναι ο συγκεκριμένος πανεπιστημιακός δάσκαλος, ενώ η λέξη που τον χαρακτηρίζει είναι η έκπληξη. Συνήθως δεν κάνει «θόρυβο», αλλά πάντα ετοιμάζει κάτι «θορυβώδες» μέσα στο /εργαστήριό του, αλλά και στο μυαλό του. Αυτό λατρεύουν οι φίλοι και οι συνάδελφοί του σ’ αυτόν. Το γεγονός της «μη απουσίας» του. Μπορεί να κάνεις καιρό να τον δεις, αλλά δεν σου λείπει καθόλου. Γιατί ξέρεις ότι κάπου εκεί μέσα στο εργαστήριό του ασχολείται με την επιστήμη των φαρμάκων, για να κάνει καλύτερη τη ζωή των ανθρώπων».
