ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σημαία της Κύπρου, μια σημαία χωρίς αποδοχή
Το «χρυσοπράσινο φύλλο» δεν είναι ακριβώς «ριγμένο στο πέλαγος» που λέει το τραγούδι.
Του Θανάση Γιαπιτζάκη
Η Κύπρος είναι η μοναδική χώρα που απεικονίζει στη σημαία τον χάρτη της. Εκεί μέσα προβάλλεται το μεγάλο νησί, με πορτοκαλί χρώμα σε άσπρο φόντο - έχοντας από κάτω του δυό πράσινα κλαδιά ελιάς ενωμένα στην άκρη τους, που συμβολίζουν τις δυό κοινότητες των Ελλήνων και των Τούρκων δεμένα μεταξύ τους με λεπτό δέσιμο ειρήνης. Μιας ειρήνης, που επεκτείνεται και σαν αίτημα: Με το λευκό φόντο που πλαταγίζει ολόγυρά του με τον άνεμο της ελευθερίας, αλλά και σαν ουδετερότητα που κραυγάζει. Το χρώμα της Κύπρου στη σημαία συμβολίζει τον αλλοτινό άφθονο χαλκό που υπήρχε στο νησί.
Το σχέδιο που κέρδισε στο διαγωνισμό όμως ήταν από την…άλλη πλευρά! Προερχόταν από το χέρι κι από το μυαλό του Τουρκοκύπριου (!) ζωγράφου Ισμέτ Γκιουνέι, σχέδιο που θα επιλεγόταν το 1960 από τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακάριο τον Τρίτο κι από τον αντιπρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Φαζίλ Κιουτσούκ για την αρχή της ανεξαρτησίας από τους Βρετανούς. Βέβαια, όπως είχε ήδη γίνει στην Ιρλανδία του Μάικλ Κόλλινς και στην Ινδία του Μαχάτμα Γκάντι, έτσι και τώρα στην Κύπρο οι Άγγλοι χρησιμοποίησαν το «Διαίρει και βασίλευε»: Σύμφωνα με αρχεία του Φόρεïν Όφις, το σχέδιο της σημαίας είχε δημιουργηθεί εξ αρχής από τους Βρετανούς. Άρα ο διαγωνισμός και ο νικητής Τουρκοκύπριος ήταν σικέ; Με αυτού του είδους την πρόσφατη πληροφόρηση που ανοίγει τα μάτια, γιατί σε μια ολόκληρη Κύπρο που απλώνεται σε όλη τη σημαία της χρειάζεται η υπενθύμιση - με δυό αθώα κλαδάκια ελιάς - ότι υπάρχουν οι δυό κοινότητες;
Αρκεί να θυμηθούμε ότι στον διαγωνισμό εκείνο του 1960 οι προϋποθέσεις ήταν στη σημαία να μην εικονίζεται σταυρός ή ημισέληνος και να μην περιέχονται το μπλε και το κόκκινο χρώμα, σύμβολα κι αυτά τα δύο της Ελλάδας και της Τουρκίας. Στον ίδιο συμβολισμό παραπέμπουνε και τα δυό κλαδιά ελιάς κάτω από το νησί. Κι ας μιλάνε για ειρήνη, πιο πολύ τονίζουνε ότι εδώ υπάρχει διαμάχη, δυο διαφορετικές εστίες που σιγοβράζουν. Αν ήταν κλωνάρια δάφνης, που θα δοξάζανε την μακραίωνη Ιστορία σ’ αυτό το θαλασσινό μέρος της Γης, δεν θα υπήρχε τίποτα το υποβολιμαίο και τότε θα είχε νόημα ένας τέτοιος συμβολισμός.
Οι Βρετανοί λοιπόν. Το «Διαίρει και βασίλευε» που βλέπουμε να εφαρμόζεται στην τουρκοκυπριακή σημαία και στην ελληνική σημαία σε όλα αυτά τα χρόνια μετά την εισβολή, δείχνει ένα ακόμα κατόρθωμά τους που ακόμα και τα αυτοκίνητά τους οι Κύπριοι τα οδηγούνε από αριστερή μεριά όπως το επιτάσσει η ΒρετανΙκή Κοινοπολιτεία. Ο Τουρκοκύπριος ζωγράφος Ισμέτ Γκιουνέι, ο δημιουργός της σημαίας της Κύπρου, όταν πέθανε από καρκίνο το 2009, λογικό ήταν να βάλουν, τιμής ένεκεν, αυτή τη σημαία πάνω στο φέρετρό του. Βάλαν όμως την τουρκική, γιατί συγγενείς και συμπατριώτες του δεν έκαναν αποδεκτή ποτέ τους την σφραγίδα εκείνη του διαγωνισμού που τον έκανε γνωστό μέχρι την πόρτα των Ηνωμένων Εθνών.
Το «χρυσοπράσινο φύλλο» δεν είναι ακριβώς «ριγμένο στο πέλαγος» που λέει το τραγούδι. Έχει πάντα μια σημαντική θέση στον παγκόσμιο χάρτη, αφού βρίσκεται συνέχεια σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι ηπείρων - αλλά και αλληλεπιδράσεων που λέγονται πολιτισμοί.
Έτσι, στην περίπτωση της σημαίας της, η Κύπρος έγινε η πρώτη (και μοναδική μέχρι σήμερα) χώρα που έχει τον χάρτη της στη σημαία. Ο ίδιος ο Ισμέτ Γκιουνέι σε συνέντευξή του που την είχε δώσει λίγα χρόνια αργότερα υπογράμμισε πως έβαλε την ίδια την Κύπρο στη σημαία, επειδή θεωρούσε πως «με αυτόν τον τρόπο θα ενίσχυε την ταυτότητα του νέου κράτους που ήταν μικρό και άγνωστο», ώστε να το μάθει ο κόσμος. Όμως, όταν ο Γκιουνέι πέθανε από καρκίνο το καλοκαίρι του 2009, το φέρετρό του καλύφθηκε με τη σημαία της Τουρκίας και με αυτή του ψευδοκράτους. Περίεργη επιλογή θα μπορούσε να πει κανείς για τον άνθρωπο που δημιούργησε τη σημαία ενός κράτους.
Μια εξήγηση, πάντως, δόθηκε το 2013 από την κυπριακή εφημερίδα «Σημερινή», που επικαλούμενη τα αρχεία του Foreign Office, αποκάλυπτε πως το σχέδιο της σημαίας είχε δημιουργηθεί εξαρχής από τους Βρετανούς και πως, απλά, επέλεξαν να εμφανιστεί ως δημιουργός ο Γκιουνέι, για να γίνει πιο εύκολα αποδεκτή η σημαία από τους Ελληνοκύπριους κι από τους Τουρκοκύπριους!
Για το ιστορικό του θέματος, από τις πεντακόσιες συμμετοχές, το σχέδιο της σημαίας του - επιλέχθηκε ως το νικητήριο. Η ελληνοκυπριακή πλευρά διεμήνυσε ότι «ο Γκιουνέι έλαβε πενήντα λίρες και μια συγχαρητήρια επιστολή από τον Μακάριο, που έλεγε ότι κέρδιζε τον διαγωνισμό σχεδιασμού της σημαίας». Αντίθετα, σύμφωνα με την τουρκοκυπριακή πλευρά, ο Μακάριος είχε υποσχεθεί στον Γκιουνέι το ποσό των 20 λιρών κάθε χρόνο για το υπόλοιπο της ζωής του επειδή σχεδίασε την κυπριακή σημαία, κάτι που όμως δεν συνέβη.
Και τελειώνοντας σε κάτι ταιριαστό με την αλλοπρόσαλλη διπλωματία που προσπαθούνε όλοι να επιβάλουν στην Κύπρο, ας δούμε και τη σημαία που προτάθηκε με βάση τότε το σχέδιο του γενικού γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Κόφι Ανάν, που - όπως είναι γνωστό - έχει απορριφθεί για την επίλυση του Κυπριακού. Για να δούμε το μπάχαλο που επικρατεί στη διεθνή σκηνή σήμερα για την αγαπημένη μας Κύπρο, μια νέα κρατική σημαία θα είχε υιοθετηθεί τότε από τη Συνομοσπονδία. Σε αντίθεση με τη τωρινή (καλώς κακώς) επίσημη σημαία, σε αυτήν τη σημαία υπήρχαν τα χρώματα των σημαιών της Ελλάδας (μπλε), της Τουρκίας (κόκκινο), και μια μεσαία ευρύτερη λωρίδα - στο χρώμα του πανάρχαιου χαλκού της Κύπρου.
Προταθείσα και απορριφθείσα σημαία της ενιαίας Κύπρου
