Τα τελευταία χρόνια λόγω της σημαντικής εξάπλωσης της χρήσης απεικονιστικών μεθόδων εξέτασης των ενδοκοιλιακών οργάνων (συχνότερα υπερηχογράφημα ή/και αξονική, μαγνητική τομογραφία) είτε για προσυμπτωματικό έλεγχο, είτε επ’ευκαιρίας διαφόρων συμπτωμάτων διαπιστώνονται όλο και συχνότερα εστιακές βλάβες στο ήπαρ, οι οποίες συνήθως περιγράφονται ως όζοι ή κύστεις.
Το συχνότερο εύρημα είναι οι απλές κύστεις ήπατος ( 5-10% με αυξανόμενη συχνότητα με την ηλικία) οι οποίες είναι έυκολα διακρινόμενες από τους ακτινολόγους , οι οποίοι και καθησυχάζουν ορθώς τους εξεταζόμενους ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας καθώς αυτές είναι παντελώς ακίνδυνες και δεν χρήζουν περαιτέρω ελέγχου, παρά σε σπάνιες περιπτώσεις όπου έχουν ορισμένα χαρακτηριστικά (ανομοιογένεια με περιεχόμενο ή/και διαφράγματα) ύποπτα για εχινόκοκο κύστη ή κυσταδένωμα ή αλλές μορφές κυστικόμορφων εξεργασιών ήπατος.
Σ’αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται εκτίμηση από ειδικό και πιθανά περαιτέρω έλεγχος
Τα ευρήματα που προβληματίζουν περισσότερο είναι οι συμπαγείς «όζοι» του ήπατος στους οποίους πρέπεινα γίνει η διαφορική διάγνωση μεταξύ καλοήθους και ύποπτης για κακοήθη εξεργασίας.
Οι καλοήθεις όγκοι του ήπατος, οι οποίοι είναι αρκετά συχνό τυχαίο εύρημα (5-6%), διακρίνονται σε 3 διαφορετικές μορφές η κάθε μία από τις οποίες έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για τα οποία πρέπει να γίνεται εκτίμηση από έμπειρο εξειδικευμένο ακτινολόγο και ειδικό ηπατολόγο.
Τα αιμαγγειώματα έιναι ο συχνότερος καλοήθης όγκος του ήπατος (3,3-5%) στον γενικό πληθυσμό ενηλίκων. Είναι συχνότερος στις γυναίκες και ειδικότερα στις ηλικίες 30-50 ετών, αλλά ευρίσκεται σε οποιαδήποτε ηλικία. Συνήθως είναι μονήρη και το μέγεθος τους συνήθως είναι μικρό (<4 εκατοστά) αλλά κυμαίνεται μέχρι και 20 εκατοστά. Είναι κατά κανόνα ασυμπτωματικά (τυχαίο εύρημα) και σπάνια τα μεγάλα αιμαγγειώματα (μεγαλύτερα των 10 εκατοστών) μπορούν να προκαλέσουν πόνο ή ακόμη σπανιότερα αιμορραγικές εκδηλώσεις υπό ορισμένες προυποθέσεις.
Τα αιμαγγειώματα έχουν ιδιαίτερα ακτινολογικά χαρακτηριστικά για τον έμπειρο ειδικό και δεν χρήζουν περαιτέρω ελέγχου ούτε ιδαίτερης παρακολούθησης-αντιμετώπισης, παρά μόνον άν υπάρχει αμφιβολία για την διάγνωση ή εάν είναι συμπτωματικά/μεγάλου μεγέθους.
Η δεύτερη συχνότερη καλοήθης εστιακή βλάβη στο ήπαρ είναι η Εστιακή Οζώδης Υπερπλασία με συχνότητα 0,4-3% και παρατηρείται συχνότερα σε γυναίκες (90%) μέσης ηλικίας 35-50 ετών.
Συνήθως είναι μονήρεις (70-80%) και μικρότερες απο 5 εκατοστά, χωρίς συμπτώματα και μερικές φορές μπορεί να συνυπάρχουν με αιμαγγείωμα(20%), καθώς και τα δύο αποτελούν καλοήθεις αγγειακές δυσπλασίες. Εχουν χαρακτηρική ακτινολογική εικόνα, ειδικά σε εξειδικευμένες ακτινολογικές εξετάσεις με σκιαγραφικό και όταν επιβεβαιωθεί η διάγνωση από ειδικό δεν χρήζουν αντιμετώπισης καθώς είναι ακίνδυνα χωρίς επιλοκές.
Η τρίτη και πιο σπάνια καλοήθης βλάβη είναι τα Ηπατικά Αδενώματα με συχνότητα μικρότερη του 1/ 10.000 και διαγιγνώσκεται κυρίως σε γυναίκες 35-40 ετών οι οποίες έχουν συνήθως λάβει σκευάσματα οιστργόνων (αντισυλληπτικά ή άλλες ορμονικές ουσίες).
Αξίζει βέβαια να σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια παρτηρείται σημαντική αύξηση και σε νέους άνδρες οι οποίοι λαμβάνουν ορμονικά σκευάσματα (αναβολικά-στεροειδή) σε γυμναστήρια ή αθλητικές δραστηριότητες. Είναι κατά κανόνα μονήρη , μικρότερα των 3 εκατοστών , αλλά μερικές φορές και μεγαλύτερα των 5 εκατοστών.
Παρόλο ότι συνήθως είναι χωρίς συμπτώματα , υπάρχει σημαντικός κινδυνος επιπλοκών όπως η αιμορραγία και η κακοήθης εξαλλαγή, ειδικά όταν το μέγεθος είναι άνω των 5 εκατοστών. Για τους λόγους αυτούς αφού γίνει ενδελεχής απεικονιστικός έλεγχος με μαγνητική τομογραφία, πρέπει να εκτιμάται από ειδικό για την κατάλληλη αντιμετώπιση-παρακολούθηση.