ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Ρ. Ματαλλιωτάκη: «Η ζωή δεν είναι μόνο εικόνες που περνούν σε stories- Είναι ιστορίες που αξίζει να ειπωθούν»
Η δημοσιογράφος και συγγραφέας μιλά στο Cretalive για το βιβλίο της "Mνήμες σε ασπρόμαυρο φίλμ"
«Τούτη τη φορά δεν ξεκίνησα να γράψω βιβλίο. Ξεκίνησα να γράψω για να θυμάμαι», αναφέρει στο Cretalive η δημοσιογράφος και συγγραφέας, κ. Ρίκη Ματαλλιωτάκη.
Μιλά για το νέο της βιβλίο με τίτλο "Mνήμες σε ασπρόμαυρο φίλμ" που παρουσιάζεται την Τετάρτη 8 Οκτωβρίου, 19:30 στην αίθουσα Καστελάκη (Εμπορικό Επιμελητήριο Ηρακλείου). Την εκδήλωση οργανώνει ο Σύλλογος Συγγραφέων, Λογοτεχνών και Εικαστικών "Κρητών Λόγος".
Η ίδια αναφέρει πως το βιβλίο γράφτηκε «για να μη χαθούν όσα έγιναν κάποτε “δεύτερη φύση”, μα τώρα μοιάζουν με φθαρμένες φωτογραφίες – ξεχασμένες σε κάποιο συρτάρι. Άνθρωποι, στιγμές, σιωπές, λέξεις που ειπώθηκαν μισές και όμως λένε ολόκληρες ιστορίες. Δεν ήθελα να γίνουν ανάμνηση χωρίς μάρτυρα.
Με τα χρόνια κατάλαβα ότι αυτά τα αποσπάσματα ζωής — δικά μου και όχι μόνο — ίσως δεν αφορούν μόνο εμένα. Ίσως κουβαλούν κάτι από τη συλλογική μνήμη. Από την Ελλάδα που προηγήθηκε της σημερινής ταχύτητας. Από τις παύσεις που μας διαμόρφωσαν πριν τις καταπιεί ο θόρυβος.
Το βιβλίο αυτό δεν είναι “έργο”. Είναι γέφυρα. Ανάμεσα στο τότε και στο τώρα. Ανάμεσα σ’ εμένα και σ’ εσάς. Αν καταφέρει να σας κάνει να θυμηθείτε κάτι δικό σας — ή να νιώσετε κάτι που δεν έχετε ζήσει ποτέ — τότε ίσως άξιζε ο κόπος να εκτεθώ."
"Mνήμες σε ασπρόμαυρο φίλμ": Το 19ο βιβλίο της Ρίκης Ματαλλιωτάκη
Η συνέντευξη έχει ως εξής:
Γιατί αποφασίσατε τώρα να συγκεντρώσετε αυτά τα κείμενα και να τα εκδώσετε ως βιβλίο; Ήταν κάτι που ωρίμαζε καιρό μέσα σας;
Η αλήθεια είναι πως αυτά τα κείμενα ζούσαν μέσα μου χρόνια. Μερικά σαν ψίθυροι, άλλα σαν κραυγές που ζητούσαν να ακουστούν. Δεν ήταν απόφαση στιγμής – ήταν περισσότερο μια ανάγκη που ωρίμασε σιγά-σιγά, μέχρι που έγινε επιτακτική. Ήθελα να καταγράψω, να διασώσω, να μοιραστώ. Και, κυρίως, να δώσω φωνή σε κομμάτια του εαυτού μου – αλλά και της συλλογικής μνήμης – που κινδυνεύουν να ξεχαστούν. Ήρθε απλώς η στιγμή που ένιωσα ότι είχα το θάρρος να τα κοιτάξω κατάματα και την ωριμότητα να τα προσφέρω με ειλικρίνεια.
Ποια μνήμη ή εικόνα από το παρελθόν σας έχει μείνει ανεξίτηλη; Τι σας εξέπληξε περισσότερο στη διάρκεια των ερευνών σας;
Μια εικόνα που δεν με αφήνει ποτέ είναι εκείνη της γιαγιάς μου, καθισμένη στην αυλή, με ένα βλέμμα βαθύ, γεμάτο πράγματα που δεν ειπώθηκαν ποτέ. Εκείνη η σιωπή της ήταν πιο εύγλωττη από ολόκληρους τόμους.
Κατά τη διάρκεια των ερευνών, με εξέπληξε το πόσο λίγο έχουν αλλάξει στην ουσία τους οι ανθρώπινες αγωνίες. Άλλαξε το ντεκόρ, οι ρυθμοί, τα εργαλεία. Αλλά ο πόνος, η ελπίδα, η απώλεια, η προσδοκία – όλα αυτά παραμένουν ίδια, απλώς ντύνονται διαφορετικά.
Κατά τη διάρκεια της συγγραφής, υπήρξε κάποιο συναίσθημα που σας κατέκλυσε περισσότερο; Νοσταλγία, συγκίνηση, λύπη;
Η συγκίνηση. Όχι του μελοδραματισμού – αλλά εκείνη η ήσυχη, σχεδόν ιερή συγκίνηση που σε πιάνει όταν συνειδητοποιείς ότι κάτι μικρό που έζησες εσύ, ίσως είναι το νήμα που ενώνει γενιές.
Υπήρξαν σελίδες που τις έγραψα με κόμπο στον λαιμό, άλλες με χαμόγελο, και κάποιες με δάκρυα. Αλλά το κυρίαρχο συναίσθημα ήταν η ευγνωμοσύνη. Που τα έζησα, που τα θυμήθηκα, που μπόρεσα να τα μοιραστώ.
Πόσο πιστεύετε πως έχουν αλλάξει οι εποχές από τότε μέχρι σήμερα, τόσο σε επίπεδο κοινωνικό όσο και συναισθηματικό;
Σε επίπεδο κοινωνικό, έχουν αλλάξει πολλά. Μιλάμε πιο εύκολα, αλλά νιώθουμε πιο δύσκολα. Επικοινωνούμε συνέχεια, αλλά ακούμε λιγότερο. Οι εποχές έγιναν πιο γρήγορες, πιο απαιτητικές – αλλά ίσως λιγότερο ουσιαστικές.
Σε συναισθηματικό επίπεδο, πιστεύω ότι οι άνθρωποι πονάνε με τον ίδιο τρόπο, απλώς σήμερα δεν έχουν τον χρόνο – ή τη σιωπή – να το καταλάβουν. Εκείνα τα παλιά χρόνια είχαν σκληρότητα, αλλά είχαν και ρίζες. Σήμερα έχουμε φτερά, αλλά δεν ξέρουμε πάντα προς τα πού να πετάξουμε.
Τι θα θέλατε να "πάρουν μαζί τους" οι νεότεροι αναγνώστες από αυτό το ταξίδι στο παρελθόν; Ποιο είναι το κύριο μήνυμα που θέλετε να μεταφέρετε;
Θα ήθελα να πάρουν τη σπουδαιότητα του “μικρού”. Ότι πίσω από μια χειρόγραφη επιστολή, μια μυρωδιά ψωμιού, ένα γέλιο στην αυλή, μπορεί να κρύβεται όλη η έννοια του ανήκειν.
Και κυρίως να θυμηθούν – ή να μάθουν – πως η ζωή δεν είναι μόνο εικόνες που περνούν σε stories. Είναι ιστορίες που αξίζει να ειπωθούν.
Αν μπορέσω να τους κάνω να σταθούν, να νιώσουν, να ριζώσουν λίγο – τότε αυτό το βιβλίο έχει πετύχει τον σκοπό του.
