ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
«Με το βιολί ένιωθα τη μεγαλύτερη άνεση έκφρασης, κάτι σαν τη μητρική μου γλώσσα»
Για «το τίμημα της μεγάλης ελευθερίας που προσφέρει το δοξάρι» μίλησε στο Cretalive ο βιολονίστης Γιώργος Χλιαβώρας, ο οποίος το Σάββατο 8 Μαρτίου στις 21:00 στην Αίθουσα Συναυλιών του ΠΣΚΗ θα κάνει «ένα μικρό ταξίδι στην εξέλιξη των έργων του σόλο βιολιού»
Μιλάει για το βιολί με πάθος, είναι για εκείνον ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να εκφράσει συναισθήματα, να μοιραστεί σκέψεις. Ο Γιώργος Χλιαβώρας, ένας νέος άνθρωπος που λάτρεψε από νωρίς τη μουσική και βρήκε τον τρόπο έκφρασής του μέσα από το βιολί μιλάει στο Cretalive και το χαρακτηρίζει «διαδικασία ζωής». Ο νέος βιολονίστας θα εμφανιστεί στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου το ερχόμενο Σάββατο 8 Μαρτίου στις 21:00 το βράδυ στην Αίθουσα Συναυλιών προκειμένου, μεταξύ άλλων, «να προσπαθήσει να αναδείξει τόσο τη δεξιοτεχνία όσο και την αφηγηματική δύναμη του βιολιού»,
Να μιλήσουμε για το βιολί και τις δυνατότητες που έχει να αποδώσει χρώματα και συναισθήματα; Γιατί διαλέξατε το βιολί; Τι είναι εκείνο που το κάνει στη δική σας ψυχή να ξεχωρίζει;
«Θα ήθελα πρώτα να πω κάτι για το πως αντιλαμβάνομαι τη μουσική: προσωπικά, η παρομοίωση με τη γλώσσα μου φαίνεται αρκετά εύστοχη. Όπως η γλώσσα, έτσι και η μουσική είναι ένα οργανωμένο σύστημα ήχων, με τη χρήση του οποίου κανείς επιχειρεί να εξωτερικεύσει τον εσωτερικό του κόσμο, να μοιραστεί κάτι που νιώθει ή που βλέπει στη φαντασία του. Λέω "επιχειρεί", γιατί κανένα από αυτά τα συστήματα δεν είναι πλήρες: όσο καλά και να περιγράψεις το ταξίδι σου στο "Χ" για παράδειγμα, στο μυαλό του συνομιλητή σου δεν παύει ποτέ να είναι μία περιγραφή, και όχι μία εμπειρία. Τώρα μεταξύ ατελών συστημάτων, προφανώς και η γλώσσα υπερτερεί στη μετάδοση πληροφοριών έναντι της μουσικής, αλλά νομίζω ότι η μουσική υπερτερεί στη μετάδοση συναισθημάτων, αρκεί κανείς να εξοικειωθεί λίγο στο να την ακούει.
Για να απαντήσω στο γιατί επέλεξα το βιολί, παρόλο που ίσως φανεί παράξενο: πιστεύω ότι η επιλογή του βιολιού για μένα ήταν εντελώς συμπτωματική. Από όταν θυμάμαι τον εαυτό μου, από τις πρώτες αναμνήσεις που έχω, θυμάμαι η μουσική να μου προκαλεί πολύ έντονα συναισθήματα και εικόνες στο μυαλό μου, τόσο με ευχάριστη όσο και με δυσάρεστη χροιά. Με μαγνήτιζε σίγουρα η ιδέα να κάνω κάποιο μουσικό όργανο, αλλά δεν με κέρδισε κάποιο συγκεκριμένο. Όταν με πήγαν μικρό στο Ωδείο του Δήμου Ηρακλείου για να εγγραφώ, εγώ σκεφτόμουν να ξεκινήσω τρομπόνι, καθώς όμως ήμουν πολύ μικρός, μετά από παρότρυνση του τότε διευθυντή Ιωάννη Τζωρτζάκη, ξεκίνησα βιολί! Μεγαλώνοντας, ενώ ξεκίνησα σε φάσεις και άλλα όργανα, το βιολί παρέμενε πάντα το παλαιότερο, και αυτό στο οποίο ένιωθα τη μεγαλύτερη άνεση έκφρασης, κάτι σαν τη μητρική μου γλώσσα. Και στην πορεία, περνώντας μέσα από πολλά διαφορετικά σύνολα και είδη, από ροκ μπάντες σε συμφωνικές ορχήστρες και μπαρόκ σύνολα σε κουαρτέτο εγχόρδων, εκτίμησα πάρα πολύ τον πλούτο δυνατοτήτων και τον τεράστιο όγκο έργων που έχουν γραφτεί για το βιολί.»
Πόσο δύσκολο είναι να ασχοληθεί κανείς με το συγκεκριμένο μουσικό όργανο; Όταν μιλάμε για βιολί εννοούμε μόνο την Συμφωνική Μουσική; Πόσο κοντά είναι στην παράδοση μας το βιολί;
«Κατά τη γνώμη μου, η ενασχόληση με ένα μουσικό όργανο είναι το ίδιο "δύσκολη" ανεξαρτήτως του οργάνου, τουλάχιστον από ένα επίπεδο και πάνω. Συνεχίζοντας την παρομοίωση της μουσικής με μια γλώσσα: Όταν δύο άνθρωποι συνομιλούν, το μυαλό τους συνειδητά διαμορφώνει τις ιδέες ή τις εικόνες που ανταλλάσσουν, δεν ασχολείται ούτε με τις πολύπλοκες και άκρως συντονισμένες κινήσεις που πρέπει να ακολουθήσει η γλώσσα, τα χείλη, ο λάρυγγας κτλ. για να παραχθεί ο ήχος των λέξεων, ούτε τόσο με το συντακτικό και τη γραμματική της γλώσσας που μιλάνε. 'Ολη αυτή η διαδικασία μέσα από χρόνια καθημερινής χρήσης έχει αυτοματοποιηθεί τόσο, που κανείς ξεχνάει πόσο τρομακτικά σύνθετη είναι. Τέτοια φυσική και ενστικτώδη σχέση με το όργανο και με τη γλώσσα της μουσικής προσπαθεί να χτίσει ο μουσικός, ώστε να μπορεί απλά να "μιλάει" μέσω του οργάνου του. Και από εκεί και πέρα προσπαθεί να βελτιώσει και το μουσικό "λέγειν" του. Διαδικασία ζωής η οποία δεν έχει ταβάνι, ανεξαρτήτως αν μιλάμε για τραγούδι, πιάνο, βιολί, τρομπόνι ή οποιοδήποτε άλλο όργανο!
Βέβαια το βιολί συγκεκριμένα έχει μια φήμη ότι είναι δύσκολο, η οποία οφείλεται νομίζω στο ότι εμφανίζει δυσκολίες από την πρώτη στιγμή: ο τρόπος κρατήματός του και η στάση του σώματος δεν είναι και η πιο φυσική, όπως ειδικά δεν είναι και η παραγωγή του ήχου. Για να παραχθεί ένας καθαρός ήχος με το δοξάρι, ο παίκτης πρέπει να ισορροπεί συνεχώς ταχύτητα και πίεση του δοξαριού πάνω στις χορδές, με παραβίαση της ισορροπίας να επιφέρει τους γνωστούς ήχους γρατσουνίσματος. Αυτό είναι το τίμημα της μεγάλης ελευθερίας που προσφέρει το δοξάρι, ανεξαρτήτως αν μιλάμε για βιολί, τσέλο ή και κρητική λύρα: σου δίνει συνεχή έλεγχο πάνω στην ένταση και στο χρώμα κάθε νότας καθ' ολη τη διάρκειά ζωής της, όμως αυτό σημαίνει και ότι πρέπει να είσαι συνεχώς σε εγρήγορση.
Παρόλαυτα, όπως και σε όλα τα μουσικά όργανα, αν κανείς επενδύσει χρόνο και όρεξη σε αυτό, θα λάβει πίσω πολλά. Ειδικά το βιολί, όπως ανέφερα προηγουμένως, αν ξεπεράσει κανείς τα πρώτα λίγο βαρετά στάδια, έχει να προσφέρει πάρα πολλές δυνατότητες. Το βιολί μπορεί να αποτελέσει εισιτήριο εισόδου σε πάρα πολλά μουσικά είδη: από την παραδοσιακή μουσική, σε κάθε σχεδόν σύνολο κλασικής μουσικής από μικρά σύνολα μουσικής δωματίου μέχρι συμφωνικές ορχήστρες, μέχρι ακόμα και στη jazz και τη σύγχρονη πειραματική μουσική. Ειδικά στην Ελλάδα, το βιολί έχει ισχυρό δεσμό με την παράδοση, από την ηπειρώτικη μουσική μέχρι τη νησιώτικη και τη μικρασιατική».
Τι θα ακούσουν το βράδυ του Σαββάτου 8 Μαρτίου στις 21:00, όσοι βρεθούν στην Αίθουσα Συναυλιών του ΠΣΚΗ;
«Το πρόγραμμα είναι ένα μικρό ταξίδι στην εξέλιξη των έργων του σόλο βιολιού, δηλαδή γραμμένα για ένα μόνο βιολί. Ξεκινά από τον 18ο αιώνα, με τη 2η σονάτα για σόλο βιολί του Μπαχ, φτάνει στα τέλη 19ου/αρχές 20ου, με τη 5η σονάτα του βέλγου βιολιστή Eugene Ysaye, και ολοκληρώνεται με τον 20ο αιώνα, μέσα από το έργο του Σίμου Πάπανα, νυν καλλιτεχνικό διευθυντή της Κρατικής Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, και εξαιρετικό βιολιστή. Το πρόγραμμα επιλέχθηκε έτσι ώστε να προσπαθήσει να αναδείξει τόσο τη δεξιοτεχνία όσο και την αφηγηματική δύναμη του βιολιού, καθώς και την εξέλιξη και διεύρυνση των "εργαλείων" που είχαν οι συνθέτες και οι εκτελεστές στη διάθεσή τους με την πάροδο των αιώνων».
Στην Κρήτη υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για να αναπτύξει κανείς τις δεξιότητες του στο βιολί; Τι ρόλο παίζει σε αυτό το Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου;
«Η μουσική εκπαίδευση στην Κρήτη έχει αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Το Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου παίζει καθοριστικό ρόλο, φέρνοντας καλλιτέχνες και προσφέροντας χώρους υψηλών προδιαγραφών για συναυλίες και πολλές άλλες δράσεις. Πάρα πολύ σημαντική επίσης ήταν θεωρώ η μεγάλη συνεισφορά πολλών ανθρώπων τα τελευταία χρόνια, όπως του δασκάλου μου Γεώργιου Δεμερτζή. Απτά αποτελέσματα αυτής της δουλειάς είναι, μεταξύ των άλλων, η δημιουργία της Συμφωνικής Ορχήστρας Νεών Κρήτης Δήμου Ηρακλείου αλλά και του Νέου Κρητικού Κουαρτέτου, στο οποίο εστιάζεται πλέον και η δραστηριότητά μου καλλιτεχνικά. Ειδικά η ύπαρξη μιας παγκρήτιας συμφωνικής ορχήστρας νέων φιλοξενούμενη από το Πολιτιστικό Κέντρο είναι άκρως σημαντική ως φυτώριο νέων μουσικών, και θα μπορούσε να οδηγήσει μελλοντικά στο να αποκτήσει το Ηράκλειο μια δική του Κρατική Ορχήστρα, φέρνοντας το σε ίσο πάτημα πλέον με τις άλλες μεγάλες πόλεις της Ελλάδας σε αυτόν τον τομέα.»
