Στάση εργασίας των Αρχαιολόγων & παρέμβαση στο Περιφερειακό Συμβούλιο για τον Λόφο της Παπούρας

Στο επίκεντρο του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης μπαίνει σήμερα το ζήτημα της προστασίας του αρχαιολογικού χώρου στον λόφο της Παπούρας, στο Καστέλλι του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, με τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) να λαμβάνει ενεργό ρόλο στην υπόθεση.

Οι αρχαιολόγοι της Κρήτης, δια του τοπικού παραρτήματος του ΣΕΑ προκήρυξαν στάση εργασίας από τις 12:00 το μεσημέρι έως τη λήξη του ωραρίου, σε ένδειξη διαμαρτυρίας αλλά και παρέμβασης για την τύχη του μνημείου. Στην κινητοποίηση συμμετέχει και ο Σύλλογος Έκτακτων Αρχαιολόγων. Με τη φυσική τους παρουσία στην αίθουσα του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης, σήμερα, θα δηλώσουν την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε απόφαση ή έργο που θέτει σε κίνδυνο τον χαρακτήρα και την ακεραιότητα του αρχαιολογικού χώρου.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΣΕΑ, «μαζί με την τοπική κοινωνία και την επιστημονική κοινότητα, θα προχωρήσουμε σε όλες τις ενδεδειγμένες ενέργειες για την απόλυτη προστασία του μνημείου και του συνόλου του αρχαιολογικού χώρου στον λόφο της Παπούρας». Ο Σύλλογος εκφράζει έντονες ανησυχίες για την τύχη του μνημείου, σημειώνοντας πως ο λόφος της Παπούρας συνιστά σημαντικότατο αρχαιολογικό και ιστορικό κεφάλαιο για την περιοχή της Μινωικής Κρήτης. Καλεί την Περιφέρεια, το Υπουργείο Πολιτισμού και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να σεβαστούν τη θεσμική υποχρέωση προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αναφέρεται επίσης ότι έχουν ήδη εκφραστεί από ειδικούς αντιρρήσεις για την πιθανή αλλοίωση ή καταστροφή μέρους του χώρου, είτε λόγω σχεδιαζόμενων έργων είτε λόγω ανεπαρκούς μέριμνας.

Η ανακοίνωση του ΣΕΑ

"Το κυκλικό κτήριο της Παπούρας αποτελεί μνημειακή κατασκευή μοναδική στο είδος της, τόσο ως προς την δαιδαλώδη αρχιτεκτονική της σύνθεση όσο και ως προς την πρωιμότητά της, αντανακλώντας μια κοινωνία με υψηλό τεχνικό και πολιτιστικό επίπεδο κατά την περίοδο πριν από την κατασκευή των μινωικών ανακτόρων. Πέρα από την πρωιμότητα και τον πολύπλοκο αρχιτεκτονικό του σχεδιασμό, η σημασία του μνημείου έγκειται επίσης στην πιθανή εποχιακή λατρευτική χρήση του, που έχει φέρει στο φως η ανασκαφή, αλλά και στη θέση του ως τοπόσημου με αμφίδρομη οπτική επαφή με τα σημαντικότερα οικιστικά κέντρα της περιοχής (Καστέλλι, Γαλατάς, Ακρόπολη Σμαρίου) και τα κυριότερα ιερά κορυφής της κεντρικής Κρήτης (Μαμαλούκος, Δροζίτης, Καρφί, Κόφινας, Γιούκτας, Γυριστή κ.α.).

Η υποδειγματική ανασκαφή της ΕΦΑ Ηρακλείου, που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς και η μελέτη και η δημοσίευση των ευρημάτων, θα εμπλουτίζει καθοριστικά τις γνώσεις μας για τη μελέτη των μινωικών κοινοτήτων. Πρόκειται αναμφισβήτητα για ένα μείζονος σημασίας μνημείο, η σπουδαιότερη ανακάλυψη της αρχαιολογικής σκαπάνης την τελευταία 20ετία, σε έναν λόφο που βρίθει και άλλων μνημείων -όπως το σπήλαιο του Αφέντη Χριστού- που χρήζουν συνεξέτασης.

Χρέος του Υπουργείου Πολιτισμού, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Αρχαιολογικό Νόμο, είναι η προστασία, η μελέτη, η ανάδειξη του μνημείου και η απόδοσή του στο κοινό και την επιστημονική κοινότητα. Αναμέναμε από το Υπουργείο Πολιτισμού καταρχάς να κηρύξει και να οριοθετήσει ως αρχαιολογικό χώρο όλο τον λόφο της Παπούρας -όπως γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις- και να χαρακτηρίσει το μνημείο μείζονος σημασίας, επιβάλλοντας την αλλαγή στο σύγχρονο έργο του αεροδρομίου. Αυτή ήταν η προσδοκία που δημιούργησε το ίδιο το Υπουργείο Πολιτισμού με τις περσινές ανακοινώσεις του περί αλλαγής θέσης του ραντάρ και των συνοδευτικών εγκαταστάσεων.

Αντί αυτών, ένα χρόνο μετά ζήσαμε μια ακόμη συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου που γύρισε την πλάτη στην προστασία των μνημείων και επικύρωσε μια προειλημμένη απόφαση του Υπουργείου Υποδομών και της κατασκευάστριας εταιρείας, που είχε προαναγγελθεί από την Υπουργό Πολιτισμού πριν την συνεδρίαση του Συμβουλίου, χωροθετώντας ραντάρ και κεραία εντός του αρχαιολογικού χώρου, σε απόσταση 32 μ από την περίμετρο του μνημείου! Όλα αυτά με την επίκληση της «μοναδικής τεχνικής λύσης» -ενώ δεν εξετάστηκε ενδελεχώς παρά μόνο μία εναλλακτική- και την επίκληση της «κοινωνίας» που θα εξυπηρετείται από το αεροδρόμιο», την ίδια ώρα που η τοπική κοινωνία του Καστελλίου και του Ηρακλείου τοποθετούνται αναφανδόν υπέρ της προστασίας και ανάδειξης του μνημείου!

Για την προειλημμένη απόφαση σημειώνουμε επιπλέον ότι η σύμβαση για την προμήθεια ραδιοβοηθημάτων στον λόφο της Παπούρας είχε αποσταλεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο καιρό πριν από την εξέταση του θέματος από το ΚΑΣ, σύμφωνα με τις δηλώσεις του υπουργού κ. Δήμα σε επίσκεψή του στην Κρήτη.

Επιπλέον, μόλις δύο μέρες μετά την συνεδρίαση του ΚΑΣ, και χωρίς να έχει εκδοθεί η κατά νόμον απόφαση του ΥΠΠΟ (που ακόμη εκκρεμεί), εκδόθηκε η νέα ΑΕΠΟ του έργου του αεροδρομίου, η οποία χωροθετεί το ραντάρ στον λόφο Παπούρα και δίνει το πράσινο φως στην ΤΕΡΝΑ να χρησιμοποιήσει τα αδρανή από τους εκβραχισμούς της Παπούρας στις κατασκευές του αερολιμένα! Αντί να κηρυχτεί αρχαιολογικός χώρος όλη η Παπούρα, δίνουν άδεια να διαμελιστεί και να γίνει οικοδομικό υλικό για το αεροδρόμιο. Και αυτό παρουσιάζεται από την Υπουργό Πολιτισμού στη Βουλή ως «ολοκληρωμένη προστασία»!

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, μαζί με την τοπική κοινωνία και την επιστημονική κοινότητα, θα προχωρήσει σε όλες τις ενδεδειγμένες ενέργειες για την απόλυτη προστασία του μνημείου και του συνόλου του αρχαιολογικού χώρου του λόφου της Παπούρας.

Την Παρασκευή 25-7-2025 το ζήτημα της προστασίας του μοναδικού μνημείου θα συζητηθεί στο Περιφερειακό Συμβούλιο Κρήτης.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΤΟΠΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΣΣΟΥΜΕ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ από τις 12 μ ως τη λήξη του ωραρίου".

Η παρέμβαση των αρχαιολόγων στο Περιφερειακό Συμβούλιο αναμένεται να πλαισιωθεί από παρεμβάσεις πολιτών, επιστημόνων και φορέων της περιοχής, σε μια προσπάθεια συλλογικής ανάδειξης της σημασίας του λόφου και κατοχύρωσης της προστασίας του με ξεκάθαρες πολιτικές αποφάσεις.

Ο ΣΕΑ δηλώνει ότι θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και δεν αποκλείει περαιτέρω κινητοποιήσεις, εφόσον δεν υπάρξουν δεσμεύσεις για την ουσιαστική προστασία του αρχαιολογικού χώρου.

Ο Λόφος Παπούρας

Ο λόφος Παπούρας βρίσκεται σε κομβικό γεωγραφικό σημείο της Μινώα Πεδιάδας και έχει καταγραφεί ως αρχαιολογική θέση με πλούσια ευρήματα και ιστορικά στρώματα, που μαρτυρούν τη διαχρονική χρήση και σημασία του.

Η αρχαιολογική κοινότητα θεωρεί ότι η έκταση πρέπει να διασωθεί στο σύνολό της, ενταγμένη σε ευρύτερο πλαίσιο ανάδειξης, και όχι να αποτελέσει αντικείμενο αποσπασματικών ή επιζήμιων παρεμβάσεων.
 

Διαβάστε περισσότερες ειδήσεις από την Κρήτη και το Ηράκλειο