Περικοπές 700 εκατ. δολ. στον ΟΗΕ – Σχέδιο Guterres υπό τη σκιά Trump

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Antonio Guterres, ανακοίνωσε περικοπές άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων και σχεδιάζει συνολική αναδιάρθρωση του Οργανισμού, καθώς ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του, οι Ηνωμένες Πολιτείες, περιορίζουν δραστικά τη στήριξή τους.

Το σχέδιο του Guterres περιλαμβάνει μείωση 20% στις δαπάνες και στο προσωπικό, κάτι που θα μειώσει τον προϋπολογισμό -σήμερα στα 3,7 δισ. δολάρια- στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2018. Υπολογίζεται ότι θα περικοπούν περίπου 3.000 θέσεις εργασίας.

Επισήμως, το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων συνδέεται με την 80ή επέτειο του ΟΗΕ και όχι με τη νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ωστόσο, το εύρος των περικοπών αντανακλά τη σοβαρή απειλή για τη χρηματοδότηση του Οργανισμού, καθώς οι ΗΠΑ παραδοσιακά καλύπτουν περίπου το 22% του τακτικού του προϋπολογισμού.

Ο Πρόεδρος Donald Trump έχει ήδη αναστείλει την αμερικανική χρηματοδότηση και έχει αποχωρήσει από αρκετούς οργανισμούς του ΟΗΕ, ενώ αναμένεται περαιτέρω αναθεώρηση της εμπλοκής των ΗΠΑ. «Δεν πρόκειται να συμμετέχουμε σε οργανισμούς που προωθούν πολιτικές που εμποδίζουν τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο αναπληρωτής εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Tommy Pigott, την Πέμπτη.

Οι σχεδιαζόμενες περικοπές στον ΟΗΕ έρχονται ενώ η κυβέρνηση Trump έχει ήδη καταργήσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε ξένη βοήθεια, στο πλαίσιο μιας στροφής σε αυστηρά εθνικά συμφέροντα. Παράλληλα, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία και την Αφρική αυξάνουν την ανάγκη για διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια.

Ήδη από τις αρχές του έτους, ο Guterres είχε προειδοποιήσει για «μια πλήρη κρίση ρευστότητας», με τον ΟΗΕ να σχεδιάζει εκτεταμένες διαρθρωτικές αλλαγές. Συνολικά, οι δαπάνες σε όλο το σύστημα του ΟΗΕ αναμένεται να μειωθούν στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας – έως και 20 δισ. δολάρια κάτω από το ανώτατο όριο του 2023.

«Το πρόγραμμα UN 80 αποτελεί σε μεγάλο βαθμό απάντηση του Γενικού Γραμματέα στις προκλήσεις που θέτει η δεύτερη κυβέρνηση Trump», σχολίασε ο Eugene Chen, ανώτερος ερευνητής στο Center on International Cooperation του NYU.

Ο Guterres αναμένεται να παρουσιάσει λεπτομερώς το σχέδιο αναδιάρθρωσης στον προϋπολογισμό του Σεπτεμβρίου. Το σχέδιο προβλέπει επανασχεδιασμό πολλών από τα επιμέρους προγράμματα του ΟΗΕ. Αν και ελέγχει μόνο τον τακτικό προϋπολογισμό του Οργανισμού -που αποτελεί ένα μικρό μέρος των συνολικών δαπανών-, οι χρηματοδοτικές ελλείψεις επηρεάζουν ήδη φορείς όπως η UNICEF και η UNESCO, που προχωρούν και αυτές σε σημαντικές περικοπές.

Η κυβέρνηση Trump έχει ήδη διακόψει τη χρηματοδότηση προς την UNRWA, έχει αποχωρήσει από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από την UNESCO.

Το σχέδιο του Guterres προκαλεί αντιδράσεις, τόσο από συμμάχους του Trump όσο και στο εσωτερικό του ΟΗΕ. «Υπάρχουν τομείς στους οποίους ο ΟΗΕ ίσως θα έπρεπε να αυξήσει τους πόρους του», σχολίασε ο Brett Schaefer του American Enterprise Institute, προσθέτοντας ότι άλλες δομές «δεν θα έπρεπε απλώς να μειωθούν αλλά να εξαλειφθούν». Ο ίδιος ανέφερε τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα ως θεσμούς που εξυπηρετούν αμερικανικά συμφέροντα, ενώ χαρακτήρισε την FAO και το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ως ασύμβατα με την αμερικανική πολιτική.

Την ίδια στιγμή, το προσωπικό του ΟΗΕ στη Γενεύη ανακοίνωσε ότι ενέκρινε πρόταση δυσπιστίας προς τον Guterres και το σχέδιο μεταρρύθμισης. «Το προσωπικό θεώρησε ότι η λογική “κόψε-ράψε” του σχεδίου δεν είχε στρατηγική στόχευση και οδηγούσε σε έναν πιο συγκεντρωτικό και δυσκίνητο ΟΗΕ», έγραψε στο LinkedIn ο Ian Richards, πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων του ΟΗΕ στη Γενεύη.

Η ψήφος αυτή έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, σύμφωνα με τον Chen του NYU. Ωστόσο, οι προσπάθειες του Guterres να κινηθεί προληπτικά έναντι των περικοπών που θα επιφέρει η αποδυνάμωση της αμερικανικής στήριξης ίσως αποδειχθούν σωτήριες για τον Οργανισμό. «Ίσως αυτή να είναι η αχτίδα αισιοδοξίας», σχολίασε ο Chen. «Θα είμαστε όλοι έτοιμοι για μεταρρυθμίσεις».