Σε ένα γράμμα που απέστειλε στους 27 ηγέτες, ενόψει της άτυπης Συνόδου Κορυφής, την Παρασκευή 3 Φεβρουαρίου στη Μάλτα (η πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας θα συμμετάσχει), ο κ. Τουσκ χαρακτηρίζει «ανησυχητικές» κάποιες δηλώσεις της νέας αμερικανικής διοίκησης, οι οποίες, σε συνδυασμό με την «επιθετική πολιτική της Ρωσίας στην Ουκρανία», την αταξία στη Μέση Ανατολή και την Αφρική και το εξτρεμιστικό ισλάμ, κάνουν το μέλλον της Ευρώπης «απρόβλεπτο».
«Για πρώτη φορά στην ιστορία μας, σε έναν όλο και πιο πολωμένο εξωτερικό κόσμο, τόσοι πολλοί δηλώνουν ανοιχτά αντι-ευρωπαϊστές ή ευρωσκεπτικιστές στην καλύτερη περίπτωση. Ιδιαίτερα η αλλαγή στην Ουάσινγκτον βάζει την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μία δύσκολη κατάσταση, καθώς όπως φαίνεται η νέα διοίκηση θέτει υπό αμφισβήτηση τα τελευταία 70 χρόνια της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής», υπογραμμίζει ο Ντόναλντ Τουσκ.
Επίσης, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καταγγέλλει την εθνικιστική και ξενοφοβική απειλή εντός της ΕΕ, καθώς και την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η φιλο-ευρωπαϊκή ελίτ, καθώς είναι ορατές η «παρακμή της πίστης στην πολιτική ολοκλήρωση» της ΕΕ και η «υποταγή στα επιχειρήματα των λαϊκιστών».
Σε μία προσπάθεια να τονώσει το πνεύμα ενότητας των 27, ο κ. Τουσκ στέλνει το μήνυμα ότι μόνο «ενωμένοι» μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτές τις απειλές. «Πρέπει να καταστεί απολύτως σαφές ότι η αποσύνθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα οδηγήσει στην αποκατάσταση κάποιας μυθικής, πλήρους κυριαρχίας των κρατών μελών της, αλλά στην πραγματική εξάρτησή τους από τις μεγάλες υπερδυνάμεις: Τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα. Μόνο μαζί μπορούμε να είμαστε πλήρως ανεξάρτητοι», τονίζει ο ίδιος.
Τέλος, σημειώνεται ότι στην επίσημη πρόσκληση που απέστειλε ο κ. Τουσκ, μαζί με το παραπάνω γράμμα στους 27 ηγέτες, αναφέρεται πως στο επίκεντρο της άτυπης Συνόδου Κορυφής αναμένεται να βρεθεί το μεταναστευτικό και ιδιαίτερα η διαχείριση των αυξημένων μεταναστευτικών ροών στην Κεντρική Μεσόγειο. Οι παραπάνω προκλήσεις και η διεθνής κατάσταση θα συζητηθούν «ελεύθερα» κατά τη διάρκεια του γεύματος.