Έπειτα από μια διχαστική προεκλογική εκστρατεία ακολουθεί η ψηφοφορία και στη συνέχεια το τρομακτικό αποτέλεσμα. Πλέον, η ρουτίνα αυτή είναι γνώριμη σε χρηματιστές και σε όσους πραγματοποιούν συναλλαγές με ομόλογα και νομίσματα στις διεθνείς αγορές.
Μετά το σοκ με το βρετανικό δημοψήφισμα και την εκλογή Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, οι ομάδες που πραγματοποιούν συναλλαγές στις διεθνείς αγορές προετοιμάζονται για μία ακόμα ολονυκτία απόψε, οπότε και θα περιμένουν να πληροφορηθούν το αποτέλεσμα της κάλπης που θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτική αναταραχή. Αυτή τη φορά στην Ιταλία, όπου το δημοψήφισμα για την περικοπή των εξουσιών της Γερουσίας έχει μετατραπεί σε ψήφο εμπιστοσύνης για τον Ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντσι. Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές είναι πολλοί. Οι προηγούμενες ολονυκτίες στο γραφείο έχουν διδάξει τον Νιλ Στέινς, επικεφαλής συναλλαγών στην ECU Group στο Λονδίνο, τι ακριβώς να προσέχει. «Το θέμα δεν είναι τόσο να διαβάζουμε τα εκλογικά αποτελέσματα αλλά να διαβάζουμε τις αγορές, ειδικότερα τη ρευστότητα και τα σημεία όπου οι επενδυτές έχουν επιλέξει ότι θα πρέπει να σταματήσουν να χάνουν».
Στην περίπτωση του ιταλικού δημοψηφίσματος το θέμα δεν είναι τόσο το σοκ όσο οι επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει. Ολες οι δημοσκοπήσεις που είχαν δημοσιευθεί προ δύο εβδομάδων, έκτοτε απαγορεύεται η δημοσίευση νέων, έδειχναν ότι ο κ. Ρέντσι θα χάσει το δημοψήφισμα με μικρή διαφορά. Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί στη συνέχεια. Ο δείκτης μεταβλητότητας του ευρώ έχει πλησιάσει στο επίπεδο όπου είχε βρεθεί αμέσως μετά την εκλογική νίκη Τραμπ, καθώς οι επενδυτές αρχίζουν να συνηθίζουν στην ιδέα ότι η ήττα του Ρέντσι θα μπορούσε να προκαλέσει πρόωρες εκλογές, από τις οποίες θα βγει ενισχυμένο το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, ένα λαϊκιστικό κόμμα που υποστηρίζει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την παραμονή ή όχι της Ιταλίας στο ευρώ.
Ο κ. Ρέντσι έχει συνδέσει το πολιτικό του μέλλον από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα παραιτηθεί στην περίπτωση που χάσει. Οι πρώτες εκτιμήσεις για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος αναμένονται λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, ώρα Ιταλίας. «Πρέπει να αναρωτηθεί κανείς πώς θα αντιδράσει η αγορά σε ένα αποτέλεσμα το οποίο έχει προβλέψει», λέει ο Αντι Σόπερ, επικεφαλής αναλυτής συναλλάγματος για την ομάδα των G-10 στη Nomura, με έδρα το Λονδίνο. «Αυτή τη φορά η διαφορά είναι ότι η προσοχή δεν πέφτει τόσο πολύ στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, αλλά στη διαφορά με την οποία θα κερδηθεί ή θα χαθεί. Υπάρχουν πολλοί άγνωστοι παράγοντες».
Το ευρώ θα είναι αντικείμενο συναλλαγών στις αγορές συναλλάγματος ολόκληρο το βράδυ της 4ης Δεκεμβρίου. Στη διάρκεια του Νοεμβρίου το ευρώ έχει υποτιμηθεί κατά 3% έναντι του αμερικανικού δολαρίου, ενώ η αξία των ιταλικών κρατικών ομολόγων υποχώρησε 2,5%.
Η αγορά ομολόγων θα ανοίξει το πρωί της Δευτέρας, όπως και τα χρηματιστήρια. Οι χρηματιστές ανησυχούν ιδιαίτερα για το επίπεδο ρευστότητας τις πρώτες ώρες μετά το δημοψήφισμα, αν δηλαδή αρκετές τράπεζες θα αγοράζουν και θα πουλάνε τη στιγμή που θα ανοίγουν οι αγορές συναλλάγματος στην Ασία. Εταιρείες όπως η London Capital Group και το τμήμα της Saxo Bank που πραγματοποιεί συναλλαγές με μετοχές έχουν απαιτήσει από τους πελάτες τους να τους καταθέτουν μεγαλύτερα από το συνηθισμένο ποσά, προτού προβούν σε συναλλαγή για λογαριασμό τους, ώστε να προστατευθούν από πιθανή έλλειψη ρευστότητας. Επίσης, θα καλέσουν περισσότερο προσωπικό να εργαστεί στη διάρκεια της νύχτας. «Προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο», λέει ο Λόρενς Κρόσμπι, επικεφαλής συναλλαγών στη London Capital Group. Η έλλειψη ρευστότητας θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημαντικό πρόβλημα όταν δημοσιευθούν οι πρώτες εκτιμήσεις για το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.
Μεγάλο ενδιαφέρον
Σε κάθε περίπτωση, οι συνέπειες του ιταλικού δημοψηφίσματος δεν θα είναι τόσο σημαντικές όσο οι συνέπειες του βρετανικού δημοψηφίσματος, όταν αποφασίστηκε η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ενωση, λέει ο Ρίτσαρντ Μπένσον, διευθύνων σύμβουλος της Millenium Global Investments στο Λονδίνο. «Το ζήτημα απασχολεί πολύ τους ανθρώπους», λέει. «Αν όμως υποθέσουμε ότι το Brexit και οι αμερικανικές εκλογές ανήκουν στην Τσάμπιονς Λιγκ, αυτό είναι Δ΄ Εθνική». Ασχετα από το πόσο έχει απασχολήσει τη διεθνή κοινότητα το ιταλικό δημοψήφισμα, για τον διαχειριστή χρήματος Γκόρντον Σάνον στο Λονδίνο, αυτό που είναι πιο σημαντικό είναι να παρακολουθεί κάθε εκλογική αναμέτρηση που διεξάγεται στην Ευρώπη. «Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, αυτό που θα έκανα, θα ήταν απλώς να διαβάσω για το εκλογικό αποτέλεσμα το πρωί της Δευτέρας», λέει ο Σάνον που εργάζεται για λογαριασμό της TwentyFour Asset Management. Οχι πια όμως. «Θα μείνω ξάγρυπνος όλο το βράδυ για να μαθαίνω τα αποτελέσματα τη στιγμή που θα γίνονται γνωστά. Αν αυτό σημαίνει ότι θα πίνω και μερικές μαργαρίτες στις δύο τα ξημερώματα, τότε είμαι πρόθυμος να πληρώσω το τίμημα».