Ο πρόεδρος της Καταλονίας διατράνωσε την Κυριακή ότι οι πολίτες της περιοχής κέρδισαν «το δικαίωμα να αποκτήσουν ένα κράτος ανεξάρτητο» από την Ισπανία, μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος για την αυτοδιάθεση παρά την απαγόρευσή του από τη Μαδρίτη, το οποίο σημαδεύτηκε από βίαια επεισόδια και στο οποίο, όπως ανακοίνωσε η κυβέρνησή του, επικράτησε με συντριπτικό ποσοστό το «ναι».
Ο Κάρλες Πουτζντεμόν, 54 ετών, επικεφαλής της κυβέρνησης της Καταλονίας από τις αρχές του 2016, επέτεινε έτσι την πρόκληση για το ισπανικό κράτος για το ζήτημα, που διχάζει και τους ίδιους τους Καταλανούς.
Η σύγκρουση χαρακτηρίζεται στην Ισπανία η χειρότερη πολιτική κρίση που έχει βιώσει η χώρα μετά το τέλος του στρατιωτικού καθεστώτος του Φρανθίσκο Φράνκο το 1981.
«Σήμερα δεν έγινε δημοψήφισμα για την αυτοδιάθεση στην Καταλονία. Το κράτος δικαίου παραμένει σε ισχύ με όλη τη δύναμή του», δήλωσε το βράδυ της Κυριακής ο επικεφαλής της συντηρητικής κυβέρνησης της Ισπανίας Μαριάνο Ραχόι σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, στο τέλος μιας μέρας που σημαδεύτηκε από τεράστια ένταση.
Τη νύχτα της Κυριακής προς Δευτέρα ο εκπρόσωπος της καταλανικής κυβέρνησης Ζόρντι Τουρούλ ανακοίνωσε από την πλευρά του τη νίκη του «ναι», με ποσοστό «90%». Κατά τον ίδιο, πάνω από δύο εκατομμύρια άνθρωποι—από τους συνολικά 7,5 εκατομμύρια Καταλανούς—υποστήριξαν ότι η Καταλονία πρέπει να γίνει «ανεξάρτητο κράτος με τη μορφή της Δημοκρατίας», επί του συνόλου των 2,26 εκατομμυρίων ψηφισάντων.
Το «όχι» έλαβε το 7,8% των ψήφων (176.000) στη διαδικασία, από την οποία απείχαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης στους αυτονομιστές.
Η ανακοίνωση έγινε δεκτή με ζητωκραυγές στο κέντρο της Βαρκελόνης, όπου είχαν συγκεντρωθεί αρκετές χιλιάδες αυτονομιστές.
Σύμφωνα με τον Τουρούλ, το ποσοστό της συμμετοχής ανήλθε στο 42,3%: ένα επίπεδο που ο πρόεδρος της Καταλονίας Κάρλες Πουτζντεμόν χαρακτηρίζει αποδεκτό, καθώς όπως διαβεβαιώνει αυτό ήταν το ποσοστό της συμμετοχής των Ισπανών στο δημοψήφισμα για το ευρωπαϊκό Σύνταγμα.
Ωστόσο η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος δεν συνοδεύτηκε από καμιά από τις εγγυήσεις που εξασφαλίζουν την αξιοπιστία των εκλογικών διαδικασιών, αφού το ισπανικό κράτος έβαλε στο στόχαστρο όλες τις υποδομές που θα επέτρεπαν μια ορθή διαδικασία.
Δεν υπήρξε ανεξάρτητη εκλογική επιτροπή που να επέβλεψε τη διαδικασία, οι εκλογικοί κατάλογοι δεν ήταν διαφανείς, η ψηφοφορία δεν ήταν μυστική κ.ο.κ.
Ο «νόμος του δημοψηφίσματος» που είχαν εγκρίνει οι αυτονομιστές για την οργάνωση της ψηφοφορίας προβλέπει ότι μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, η κυβέρνηση θα ανακηρύξει την ανεξαρτησία και θα αρχίσει μια φάση διαπραγματεύσεων.
Μια μέρα μεγάλης έντασης
Χθες Κυριακή, δυνάμεις των υπηρεσιών επιβολής του νόμου αναπτύχθηκαν μαζικά στην Καταλονία με ρητή διαταγή της κυβέρνησης του Μαριάνο Ραχόι να εμποδίσουν τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος που είχε απαγορευθεί από το Συνταγματικό Δικαστήριο. Οι αστυνομικοί έκαναν χρήση ροπάλων και βλημάτων με περίβλημα από καουτσούκ.
Σε ορισμένες τοποθεσίες μονάδες αντιμετώπισης ταραχών επιτέθηκαν σε πλήθη που είχαν συγκεντρωθεί μπροστά στα εκλογικά κέντρα. Ηλικιωμένοι άνθρωποι, αλλά ακόμη και πυροσβέστες που πρόσκεινται στους αυτονομιστές, χτυπήθηκαν από τις δυνάμεις επιβολής της τάξης.
Σύμφωνα με την καταλανική κυβέρνηση, η δράση των αστυνομικών είχε αποτέλεσμα 844 άνθρωποι να ζητήσουν ιατρική βοήθεια. Δύο άνθρωποι τραυματίστηκαν σοβαρά: ένας 70χρονος υπέστη έμφραγμα, ενώ ένας άνθρωπος τραυματίστηκε στο μάτι.
Από την πλευρά του το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 33 αστυνομικοί τραυματίστηκαν, ορισμένοι από πέτρες που τους πέταξαν αυτονομιστές.
Οι δυνάμεις ασφαλείας επενέβησαν σε τουλάχιστον 92 εκλογικά κέντρα για να κατασχέσουν το εκλογικό υλικό.
Καταγγέλλοντας τη βίαιη επέμβαση της αστυνομίας, 44 οργανώσεις, ανάμεσά τους τα μεγαλύτερα καταλανικά συνδικάτα και δύο οργανώσεις που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας, κάλεσαν σε μια γενική απεργία και κινητοποιήσεις αύριο Τρίτη.
Παρά την ένταση, εκατοντάδες χιλιάδες Καταλανοί πήγαν να ψηφίσουν, στη Βαρκελόνη και αλλού, περιμένοντας σε πολλές περιπτώσεις ώρες για να πάρουν μέρος στη διαδικασία και σχηματίζοντας μεγάλες ουρές μπροστά στα εκλογικά κέντρα.
«Έβαλα τα κλάματα, διότι δώσαμε αγώνα για χρόνια για αυτό κι είδα μπροστά μου μια γυναίκα 90 χρονών σε αναπηρικό καροτσάκι που ήρθε να ψηφίσει», αφηγήθηκε, στο μικρό χωριό Λιαδό Πιλάρ Λόπες, μια 54χρονη γραμματέας.
Μονομερής ανακήρυξη ανεξαρτησίας
Πλαισιωμένος από τα μέλη της κυβέρνησής του, ο Πουτζντεμόν δήλωσε το βράδυ της Κυριακής: «αυτή την ημέρα ελπίδας και δεινών, οι πολίτες της Καταλονίας κερδίσαμε το δικαίωμα να αποκτήσουμε ένα ανεξάρτητο κράτος που θα πάρει τη μορφή μιας Δημοκρατίας».
Ο ίδιος τόνισε ότι η κυβέρνησή του θα επιδώσει τις προσεχείς ημέρες τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στο κοινοβούλιο της Καταλονίας, προκειμένου αυτό «να μπορέσει να ενεργήσει βάσει του νόμου με τον οποίο οργανώθηκε το δημοψήφισμα».
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί πλέον να κοιτάζει αλλού», συνέχισε ο Πουτζντεμόν, προτρέποντας τις Βρυξέλλες να επέμβουν στη διένεξη.
«Είμαστε ευρωπαίοι πολίτες και υφιστάμεθα επιθέσεις εναντίον των δικαιωμάτων και των ελευθεριών (μας)», εξήγησε.
Σε μια συνέντευξη που παραχώρησε το Σάββατο στο Γαλλικό Πρακτορείο, ο Κάρλες Πουτζντεμόν είχε υπογραμμίσει ότι σε περίπτωση νίκης του «ναι» θα ανακηρύξει την ανεξαρτησία της Καταλονίας, μιας περιοχής στρατηγικής σημασίας στην καρδιά της Ευρώπης, που συνεισφέρει το 19% του ισπανικού ΑΕΠ.
Από τις αρχές του Σεπτεμβρίου, ο Πουτζντεμόν και όλα τα μέλη της καταλανικής κυβέρνησης βρέθηκαν στο στόχαστρο μιας ποινικής έρευνας για «απείθεια, κακοδιοίκηση και διασπάθιση δημοσίων κεφαλαίων», η οποία συνδέεται με την οργάνωση του δημοψηφίσματος.
Για τον Μαριάνο Ραχόι ο Πουτζντεμόν και η κυβέρνησή του είναι «οι μόνοι υπεύθυνοι» για όσα εκτυλίχθηκαν στην περιοχή και θα πρέπει να λογοδοτήσουν στη δικαιοσύνη.
Η αριστερή δήμαρχος της Βαρκελόνης, η Άντα Κολάου, θεωρεί ότι οι αυτονομιστές δεν μπορούν να ανακηρύξουν «εντελώς μόνοι τους» μια ανεξαρτησία που κανείς δεν θα τους αναγνωρίσει. Είχε μολαταύτα απευθύνει έκκληση για συμμετοχή στο «μονομερές» δημοψήφισμα, εξηγώντας ότι η ίδια θα ψήφιζε λευκό.
Το ρεύμα υπέρ της ανεξαρτησίας δεν έπαψε να δυναμώνει στην Καταλονία από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, τόσο εξαιτίας της οικονομικής κρίσης όσο και εξαιτίας της ακύρωσης εν μέρει του ειδικού καθεστώτος που παραχωρούσε ευρείες αυτονομίες στην περιοχή.
Η καταλανική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη νύχτα της Κυριακής προς Δευτέρα ότι το «ναι» στην ανεξαρτησία συγκέντρωσε το 90% των ψήφων όσων συμμετείχαν στο χθεσινό δημοψήφισμα για την αυτοδιάθεση της περιφέρειας, το οποίο η Μαδρίτη είχε απαγορεύσει.
Σύμφωνα με την καταλανική κυβέρνηση, στη διαδικασία συμμετείχαν περίπου 2,26 εκατομμύρια πολίτες, ή το 42,3% του συνόλου των ψηφοφόρων στην Καταλονία, που φθάνουν τα 5,34 εκατομμύρια.
Ο εκπρόσωπος της καταλανικής κυβέρνησης Ζόρντι Τουρούλ ανέφερε ότι τα 2,02 εκατομμύρια που ψήφισαν στο δημοψήφισμα της Κυριακής τάχθηκαν υπέρ του «ναι».
Το ερώτημα στο οποίο καλούνταν να απαντήσουν οι ψηφοφόροι ήταν «θέλετε η Καταλονία να γίνει ανεξάρτητο κράτος με τη μορφή της Δημοκρατίας;».
Όμως η διαδικασία έγινε χωρίς να εκπληρώνεται κανένα από τα κριτήρια που εγγυάται την αξιοπιστία της: διαφανείς εκλογικούς καταλόγους, μια ανεξάρτητη εκλογική επιτροπή, μυστική ψηφοφορία.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της καταλανικής κυβέρνησης, 176.000 άνθρωποι ψήφισαν «όχι», ενώ από το δημοψήφισμα—τη διεξαγωγή του οποίου είχε απαγορεύσει το Συνταγματικό Δικαστήριο—απείχαν όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης στους αυτονομιστές.
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η Καταλονία μοιράζεται σχεδόν εξίσου ανάμεσα στους υποστηρικτές της ανεξαρτησίας και εκείνους που θέλουν την παραμονή της περιοχής στην Ισπανία. Το 80% θα ήθελε να διεξαχθεί ένα νόμιμο δημοψήφισμα, με τη συμφωνία του ισπανικού κράτους, σύμφωνα με τις ίδιες έρευνες.