Με κοσμική… σαμπάνια γιορτάζει την πρωτοχρονιά η NASA

Η NASA γιορτάζει την Πρωτοχρονιά με το «Σμήνος Σαμπάνια» ένα σμήνος γαλαξιών που φαίνεται σε αυτή τη νέα εικόνα από το διαστημικό παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra της NASA και οπτικά τηλεσκόπια.

Οι αστρονόμοι ανακάλυψαν αυτό το σμήνος γαλαξιών στις 31 Δεκεμβρίου 2020. Η ημερομηνία σε συνδυασμό με την εμφάνιση των γαλαξιών που θυμίζει φυσαλίδες και το υπερθερμασμένο αέριο που παρατηρήθηκε από το Chandra (απεικονίζεται με μοβ χρώμα), ενέπνευσαν τους επιστήμονες να του δώσουν το παρατσούκλι Σμήνος Σαμπάνια, ένα όνομα πολύ πιο εύκολο να θυμάται κανείς από την επίσημη ονομασία RM J130558.9+263048.4.

Η νέα σύνθετη εικόνα δείχνει ότι το Σμήνος Σαμπάνια είναι στην πραγματικότητα δύο σμήνη γαλαξιών που βρίσκονται στη διαδικασία συγχώνευσης για να σχηματίσουν ένα ακόμη μεγαλύτερο σμήνος. Το αέριο πολλών εκατομμυρίων βαθμών στα σμήνη γαλαξιών συνήθως εμφανίζεται με περίπου κυκλικό ή ελαφρώς ωοειδές σχήμα στις εικόνες, όμως στο Σμήνος Σαμπάνια είναι πιο εκτεταμένο από πάνω προς τα κάτω αποκαλύπτοντας την παρουσία των δύο συγκρουόμενων σμηνών. Δύο συγκεντρώσεις μεμονωμένων γαλαξιών που αποτελούν τα συγκρουόμενα σμήνη διακρίνονται κοντά στο πάνω και το κάτω μέρος του κέντρου. Η εικόνα έχει περιστραφεί κατά 90 μοίρες δεξιόστροφα ώστε ο Βορράς να βρίσκεται στα δεξιά.

Το θερμό αέριο υπερτερεί σε μάζα σε σχέση με τη συνολική μάζα όλων των περισσότερων από εκατό μεμονωμένων γαλαξιών στο νεοσχηματιζόμενο σμήνος. Τα σμήνη περιέχουν επίσης ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες αόρατης σκοτεινής ύλης, της μυστηριώδους ουσίας που διαπερνά το Σύμπαν.

Εκτός από τα δεδομένα του Chandra η νέα εικόνα περιλαμβάνει οπτικά δεδομένα από τις Έρευνες Legacy, σε κόκκινο, πράσινο και μπλε χρώμα, οι οποίες αποτελούνται από τρεις επιμέρους και συμπληρωματικές έρευνες από διάφορα τηλεσκόπια στην Αριζόνα και τη Χιλή.
 

Το Σμήνος Σαμπάνια ανήκει σε μια σπάνια κατηγορία συγχωνευόμενων σμηνών στην οποία περιλαμβάνεται και το γνωστό Σμήνος της Σφαίρας όπου το θερμό αέριο σε κάθε σμήνος έχει συγκρουστεί και επιβραδυνθεί και υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στο θερμό αέριο και τον πιο μαζικό γαλαξία σε κάθε σμήνος.

Συγκρίνοντας τα δεδομένα με προσομοιώσεις σε υπολογιστές οι αστρονόμοι κατέληξαν σε δύο πιθανά σενάρια για την ιστορία του Σμήνους Σαμπάνια. Το ένα είναι ότι τα δύο σμήνη συγκρούστηκαν μεταξύ τους πριν από περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια χρόνια. Μετά τη σύγκρουση τα δύο σμήνη κινήθηκαν προς τα έξω και στη συνέχεια έλκονται ξανά το ένα προς το άλλο από τη βαρύτητα και τώρα κατευθύνονται προς μια δεύτερη σύγκρουση.

Η άλλη εκδοχή είναι ότι σημειώθηκε μία μόνο σύγκρουση πριν από περίπου 400 εκατομμύρια χρόνια και τα δύο σμήνη απομακρύνονται τώρα το ένα από το άλλο μετά από αυτή τη σύγκρουση. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι περαιτέρω μελέτες του Σμήνους Σαμπάνια μπορούν να τους διδάξουν πώς αντιδρά η σκοτεινή ύλη σε μια σύγκρουση υψηλής ταχύτητας.

Μια επιστημονική εργασία που περιγράφει αυτά τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «The Astrophysical Journal» από επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις.